Michał Jędrzejek luty 2021

Inspirujący Kołakowski?

Mentzel świetnie zna twórczość Kołakowskiego. Był autorem wywiadu rzeki z filozofem i redaktorem wielu tomów jego pism. Przygotowana przez niego biografia to z jednej strony przystępna opowieść dla szerszego grona czytelników, a z drugiej – oryginalna interpretacja niektórych życiowych zakrętów Kołakowskiego.

Artykuł z numeru

Zniszczyć patriarchat w sobie

Czytaj także

Mateusz Burzyk

Aż chce się więcej

Zwracają uwagę rozważania o tym, że wczesna śmierć rodziców mogła być zarzewiem jego antyreligijnego buntu, a w konsekwencji jedną z przyczyn komunistycznego zaangażowania. Mnie poruszył rozdział Acedia pokazujący starego filozofa, który unika dzielenia się smutkiem i rezygnacją z innymi, gdyż „nie ma w tym nic budującego”.

Jest w tej biografii tyle podziwu dla jej bohatera, że zastanawiamy się, czy jej autor to tylko znawca, czy już wyznawca Kołakowskiego. Stąd pewnie w recenzjach książki głosy polemiczne – np. M.P. Markowskiego, który próbował przy okazji ustawić filozofa w aktualnych sporach: przedstawić go jako adwersarza strajku kobiet i autora, który uniemożliwia jakąkolwiek „zmianę społeczną”. To echo zarzutów Macieja Gduli. Można – tak jak to robi Mentzel – pokazywać uproszczenia, w które wpadają ci autorzy. Kołakowskiemu był w końcu bliski ideał sprawiedliwości społecznej i nie wyznawał głupawej zasady, iż „nic nie warto robić”. Jednocześnie nie mogę się oprzeć wrażeniu, że spór o aktualność tego myśliciela jest u nas jałowy: jedni się skarżą, że Kołakowski ich nie inspiruje, a inni odpowiadają, że inspirować powinien.

Książka Mentzla, choć pojawiają się w niej tego typu publicystyczne polemiki, to jednak przede wszystkim dobrze udokumentowany opis losów autora Obecności mitu, który długo nie będzie mieć konkurencji.

Zbigniew Mentzel

Kołakowski. Czytanie świata

Wydawnictwo Znak, Kraków 2020, s. 512

Kup numer