Nauka

1675

Kultura

Rok
  • 786
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
  • 2006
  • 2005
  • 1971
Joanna Guszta

Lato 2020

Najpopularniejszy na świecie polski font nazywa się Lato. Jak mało innych rzeczy łączy podzielonych dziś Polaków, występując w identyfikacji wizualnej partii Razem, w dowodach osobistych i w TVP Info.
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Gerardo Beltrán

Wiersz to maszynka zrobiona ze słów” – napisał kiedyś William Carlos Williams. Ta chwytliwa definicja zdaje się wybijać na pierwszy plan kilka interesujących z naszego punktu widzenia kwestii.
Tadeusz Zatorski

Niebo już nie płonie

„Dlaczego dziś Kościół nie zajmuje się wypędzaniem demonów z ludzi? Chyba nie dlatego, że przestał w nie wierzyć, tylko że ta wiara jest tak okropnie niepopularna”. Dla tego jednego zdania warto wziąć ponownie do ręki Niebo w płomieniach Jana Parandowskiego.
Aleksandra Grzemska

Ballada o ojcu i synu

Inspiracją dla Grzegorzewskiej do napisania powieści była historia wojennych losów Juliana i Marcina Brzezińskich – ojca i syna, polskich Żydów wywodzących się z wielopokoleniowej poważanej familii – którą opowiedziała jej urodzona po wojnie córka bohatera.
Monika Gałka

Władca miasta

Robert Moses i Nowy Jork to niemal równorzędny tandem w historii architektury i urbanistyki, jak Georges Haussmann i Paryż. Francuski komiks wydany przez Centrum Architektury przybliża nam sylwetkę tej kontrowersyjnej postaci, która przez ponad 50 lat miała wielki wpływ na rozwój nowojorskiej metropolii.
Ilona Klimek

I umysł, i mózg

Jeffrey A. Lieberman w Czarnej owcy medycyny pokazuje niestabilną pozycję psychiatrii wśród nauk medycznych.
Mateusz Szczerba

Kolarski bedeker à rebours

Polscy wydawcy nie rozpieszczają czytelników poszukających dobrej „literatury sportowej” (sięgam po tę etykietę z niechęcią i bez przekonania, bo ani ładna, ani precyzyjna), a więc takiej, w której – mówiąc w największym skrócie – ciekawe rzeczy działyby się nie tylko na gruncie anegdoty, ale także w języku.
Piotr Oleksy

Ciężar systematyki

Głównym lokatorem pałacu Cotroceni, siedziby rumuńskiego prezydenta, już szósty rok jest tamtejszy Niemiec Klaus Iohannis. Inna przedstawicielka tej społeczności, Herta Müller, w 1987 r. opuściła państwo rządzone przez Nicolae Ceaușescu, by 22 lata później otrzymać literacką Nagrodę Nobla.
Edyta Zielińska

„Błogosławieni ci, którzy opłakują”

Sigrid Nunez na patronkę swojej powieści o miłości wybiera Simone Weil. Jej słowa: „Pełnia miłości bliźniego to po prostu być zdolnym go zapytać: »Jaka jest twoja udręka«?”, czyni mottem, a zarazem motywem przewodnim przepełnionej czułością historii o empatii i nadziei.
Michał Pospiszyl

Ucieleśniony komunizm

Choć Kate Evans pomija lub wygasza w Czerwonej Róży, a więc ilustrowanej biografii Luksemburg, dużą część obecnych w tym dziele sprzeczności, to zarazem udaje się jej wydobyć z dziejów Luksemburg całe bogactwo form, postaw, emocji.
Katarzyna Kasjanowicz

Kościół i nasza psychika

Jak rozumieć dojrzałą wiarę w XXI w.? Jaka jest różnica pomiędzy spowiednikiem i terapeutą? Czym jest ludzka seksualność? To kwestie, o których opowiadają ks. Jacek Prusak i ks. Andrzej Pęcherzewski.
Marta Duch-Dyngosz

Przestawić się na kapitalizm

Wciąż niewiele wiemy o wielkim procesie prywatyzacji, w wyniku którego z 8453 przedsiębiorstw państwowych zarejestrowanych w 1990 r. pod koniec 2012 r. czynnych pozostało 23. Aleksandra Leyk i Joanna Wawrzyniak zebrały cenne, oddolne świadectwa tych przemian.
Søren Gauger

Piraci, Darwin i awokado

Metoda Eliota Weinbergera polega na tworzeniu kolaży obrazów, wydarzeń i opowieści z odległych krain i czasów, wyliczanych z suchą, kliniczną dokładnością, które zebrane razem, uderzają czytelnika rozmiarem jego ignorancji wobec świata, a niejednokrotnie dają mu nagłe poczucie dziwaczności własnej cywilizacji.
Maciej Miłkowski

Zmiana

W Stacji: Literatura prezentujemy „Zmianę”. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”.
Wojciech Szot

Nowe opowieści o Zagładzie

Powstająca od kilku lat na skalę wręcz przemysłową literatura traktująca Holokaust jako tło dla ckliwej, romantycznej historii czy przygodowej sensacyjki pokazuje, że o temacie nie trzeba już opowiadać z zachowaniem najwyższych standardów etycznych.
Filip Springer

Miejsce docelowe

Powstanie cyfrowa bliźniaczka Ziemi. Naukowcy z kilku wiodących instytutów badawczych Starego Kontynentu zbudowali numeryczny model naszej planety.
Olga Gitkiewicz

Optymalizacja przestrzeni

„Jadą na kwaterę” – usłyszałam któregoś dnia i wpisałam w wyszukiwarkę hasło „kwatery pracownicze”. Tylko w moim niedużym mieście znalazłam kilkadziesiąt takich ofert.
Janusz Poniewierski

Pan Hrabia

Choć po Krakowie krążyło złośliwe powiedzenie, że prezesem tutejszego KIK-u może być tylko hrabia, ci, którzy go dobrze znali, mówią, że nie był to wcale człowiek wyniosły. Wręcz przeciwnie: otwarty na ludzi, wszystkich słuchał z autentycznym zainteresowaniem.
Andrzej Zawadzki

Świat według Mateia Vișnieca

Wielcy rumuńscy myśliciele i pisarze: Eliade, Cioran i Ionesco, zyskali międzynarodową sławę, kiedy opuścili swój kraj, a ich książki zaczęły ukazywać się po francusku. Podobny los spotkał Mateię Vișnieca, najczęściej granego z żyjących rumuńskich dramatopisarzy, tworzącego w duchu poetyki i filozofii postmodernistycznej.
Filip Springer

W ślad za Bułhakiem

Krajobraz – pisał jeszcze przed wojną – czyli widomość lądu i wody, zespół składników topograficznych, poziomy płaszczyzn, kontury wzgórz, pojemność dali, wszystko, co się składa na oblicze ziemi i wyraża się przestrzenią, linią, zarysem, barwą, światłem, atmosferą, wszystko to wywiera na człowieka wpływ głęboki i nieustanny.
Klaudyna Schubert

Światy Myśliwskiego

FOTOREPORTAŻ KLAUDYNY SCHUBERT
Tomasz Bocheński

Myśliwski wizyjny

Trzeba jak Myśliwski mieć słuch do losu, żeby z typowej biografii wyczytać tragedię, tak typową, że nikt prawie nie dostrzega w niej fatalności.
Małgorzata Szczurek

Się śni

Myśliwski uruchamia głębokie pokłady zbiorowej nieświadomości, przywodzi nas do wstydliwie skrywanych źródeł, na wieś i do miasteczka, gdzie żyliśmy obok żydowskich sąsiadów.
Bill Johnston

W trosce o siłę narracji

Pierwszy raz natknąłem się na twórczość Myśliwskiego, gdy u schyłku PRL-u na jednym z ulicznych stoisk z książkami znalazłem wyglądającą niezbyt obiecująco powieść zatytułowaną Kamień na kamieniu. Wśród soft porno i tandetnych czytadeł pojawiały się tam czasem perełki – samizdatowe publikacje, trudno dostępne klasyki i inne niezwykłości.
Wioletta Grzegorzewska

Czasu przezwyciężanie

Wiesław Myśliwski stał się w Polsce klasykiem, pisarzem oswojonym, pozornie rozpracowanym i niestety odczytywanym przez klisze.
Stanisław Baj

Biblia mojej codzienności

Byłem wtedy młodym chłopakiem ze wsi po Liceum Plastycznym w Zamościu, który znalazł się w Warszawie na upragnionym wydziale artystycznym. Marzyłem, by go spotkać, ponieważ czytałem już Nagi sad, książkę, którą on napisał tak, jak bym sam chciał to zrobić.
Jerzy Radziwiłowicz

Nie zgubić języka opowieści

Nie w każdej książce Myśliwskiego rytm prozy jest taki sam. Zadaniem czytającego na głos taką literaturę jest więc przede wszystkim rozpoznanie specyfiki jej języka.
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Maciej Robert

Wiersze Macieja Roberta z jego najnowszej książki Superorganizm (Poznań 2019) są, poza kilkoma wyjątkami, narracyjne, opowiadane.
Joanna Guszta

Duch z Książką

Za tym ujmującym znakiem kryje się krótka opowieść o jednej z tajemnic literatury.
Kamila Dzika-Jurek

Akty tajemnicze

Pisanie listów to akt tajemniczy i wstydliwy” – napisał o sztuce epistolografii w przedmowie do zbioru Listy miłosne i nie Stanisław Bereś.
Georgina Gryboś

Pozorna pamięć

Pisząc o zapomnianych pisarkach, sięgałam dotąd do tych, których nazwisk zupełnie się nie pamięta, których prace zdają się wciąż czekać na należyte miejsce na regale z napisem „klasyka literatury”. Myśląc o nich, nieustannie powracałam jednak do Marii Dąbrowskiej.
Ilona Klimek

Wyobraźmy sobie emocje

„W świecie, w którym żyjemy, nic nie jest bez znaczenia. Świat naturalny posiada punkt, z którego sens promieniuje do każdej żyjącej rzeczy” – pisze Peter Mickwitz.
Kinga Dawidowicz

Plogging i śmieciowe umowy

Zapomniany i pogardzany śmieć w ostatnim czasie doczekał się zainteresowania. Rośnie świadomość, że umiejętne obchodzenie się z odpadami może wpłynąć na zawrócenie z drogi ku katastrofie klimatycznej.
Aleksandra Byrska

#deathpositive

Co to znaczy być #deathpositive? Czy można oswoić swoją śmierć, pozytywnie postrzegać utratę bliskich?
Krzysztof Wołodźko

Apokalipsa i nadzieja

Edwin Bendyk prace nad książką skończył tuż przed pandemią COVID-19. To mogłoby sugerować, że publikacja jest już nieaktualna – szczególnie że pandemia stworzyła nowe perspektywy dotyczące i upadku, i przyszłości Ziemi.
Małgorzata Nocuń

Ukraina – inna opowieść

Polska – wraz z dojściem PIS-u do władzy – przestała uprawiać politykę wschodnią. Więcej: autorytarne ciągotki elit rządzących sprawiły, że straciliśmy moralne prawo, by pouczać sąsiadów, jak budować demokrację.
Mateusz Burzyk

Książka wydarzenie

Najwięcej miejsca poświęcono dotąd kontrowersyjnym okolicznościom towarzyszącym ukazaniu się Wyznań ciała.
Jan Tokarski

Paradoksy Carla Schmitta

Jeszcze w poł. XIX w. Japonia uznawała się za centrum świata oraz najwyższą cywilizację. Wszystko zmieniło przybycie na wyspę marynarki USA pod wodzą komodora Matthew Perry’ego w lipcu 1853 r. i demonstracja potęgi nowoczesnej artylerii. Podobnie Chiny były, a następnie przestały być Państwem Środka, by – na co wiele wskazuje – powrócić do tej roli w naszych czasach.
Ewa Drygalska

Jak uciec z zakonu polskości?

Sienkiewicz w swojej trylogii buduje „zakon polskości”, figurę oblężonego narodu, który należy chronić przed zakusami najeźdźców. Tymczasem Żeromski w Przedwiośniu rozwija zupełnie inną wizję Polski: takiej, która zwraca się ku przyszłości i nowoczesności.
Piotr Oczko

Daleko od Rzymu

Holandia uchodzi za kraj niemal wzorcowo ewangelicko-reformowany, ale gdy spojrzeć bliżej, sytuacja okazuje się wielce skomplikowana. Najliczniejszą grupą wyznaniową w Kraju Nizin są i prawie zawsze byli… katolicy.
Artur Madaliński

Doktor Yes i kwestia biografii

Można Mężczyznę w czerwonym płaszczu przeczytać jako rozbudowaną ekfrazę. Jest bowiem nowa proza Juliana Barnesa wielowątkowym komentarzem do pewnego obrazu, który pisarz zobaczył w National Portrait Gallery w 2015 r.
Marcin Wilk

Wolność osobista

Nazwisko Konstantego A. Jeleńskiego chyba nigdy w polskiej świadomości nie przebiło się poza wąskie skojarzenia ze środowiskiem paryskiej „Kultury”. Tymczasem, jak dowodzi jego biografia pióra Anny Arno, to postać pod wieloma względami nietuzinkowa.
Stanisław Obirek

Heretycki imperatyw Leszka Kołakowskiego

Leszek Kołakowski zapewne by się zdziwił, biorąc do ręki prawie tysiącstronicowy tom zatytułowany Chrześcijaństwo podpisany jego nazwiskiem. Ta antologia zbiera najważniejsze teksty, jakie poświęcił tej religii od 1959 r. do końca życia. Bez niektórych z nich trudno wyobrazić sobie powojenny polski katolicyzm.
Olga Gitkiewicz

Wiedzieć coraz mniej

Prawie 30% polskich pracowników czuje się niedoinformowanych. Niestety przez lata ćwiczy się nas w tym, by nie domagać się dostępu do informacji.
Filip Springer

Pamięć mięśniowa

Jadąc, pomyślałem, że to samo, co spotkało mnie ze scyzorykiem, dotyczy też dotykania pejzażu. Gdy wsiadam na rower i przemierzam jakąś trasę po raz pierwszy, w moich mięśniach i na powierzchni mojej skóry zapisuje się jej pierwsze doznanie.
Joanna Guszta

MYKOsystem

W obliczu kryzysu klimatycznego konieczna jest praca zespołowa. Również ta na poziomie międzygatunkowym.
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Ewelina Krupska

W Ruchomych ledach dostrzegam motyw ucieczki od ziemi („bliższej niż myślisz”) w pocieszenie niesione przez migające, sztuczne światła. Zapach świeżej ziemi pojawiający się na początku wiersza to jakby złamanie tabu, odsłonięcie czegoś, co dla naszego komfortu powinno zostać ukryte.
Tadeusz Zatorski

„… skąd nasz ród”

Nie jest wcale oczywiste, że to książka „zapomniana”. W końcu jej tytuł stał się w polszczyźnie synonimem ciemnoty i zapyziałości połączonych z groteskową „dumą narodową”.
Ewa Furgał

Żeby ktoś wreszcie uwierzył

Renata Kim podejmuje ważny społecznie temat i oddaje głos osobom, które wyszły z przemocowych relacji.
Anna Pekaniec

Córki napisały

Wiek XX w literaturze dokumentu osobistego stale zamyka i otwiera się na nowo, skłania do zadawania pytań.