Nauka

1884

Kultura

Świat

Rok
  • 2026
  • 2025
  • 2024
  • 2023
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
Mira Marcinów

Skąd brać pewność, że się żyje?

Pisanie dziennika ma pomagać w porządkowaniu myśli, samorozwoju, redukowaniu stresu, ćwiczeniu się we wdzięczności czy stanowić rodzaj autoterapii. I choć na te wszystkie pozytywne wpływy journalingu można znaleźć dowody, to sama nie dla tych korzyści piszę dziennik
Elżbieta Łapczyńska

My, ptasiary

Co birdwatching daje człowiekowi? Wyrywa mi się: NIC. To hobby, które nie ma w sobie nic rynkowo wartościowego. Nie wyrzeźbi sylwetki, nie poprawi kondycji. A jednak czuję, że wydarza się we mnie wówczas coś ważnego, coś, co mnie zmienia
Piotr Kosiewski

Zapamiętywanie ciała

W tym roku przypada 100. rocznica urodzin Aliny Szapocznikow. Polskie państwo nie pomyślało jednak o tym, by uczynić ją patronką 2026 r. Jest ona jedną z najważniejszych postaci w polskiej sztuce XX w., ale jej prace sprawiały i nadal sprawiają kłopot
Amanda Lee Tromp

Sen nocy letniej

W jeden dzień na obozie przeżywasz tyle życia, że po 3 tygodniach czujesz się, jakby minęło całe lato, a po 7 tygodniach – jakby minął rok
Sabina Jakubowska

Pele-mele. Odpowiada: Sabina Jakubowska

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę
Maíry Erlich

Brazylijski Dubaj

Najdroższe apartamenty w Brazylii wcale nie znajdują się w Rio de Janeiro. Prawdziwe rekordy bije Balneário Camboriú – stosunkowo niewielkie nadmorskie miasto oddalone od stolicy karnawału o 1000 km na południe
Monika Drożyńska

Pele-mele. Odpowiada: Monika Drożyńska

„Znakowe” pele­ mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę
Igor Kierkosz

Animowany koniec światów

Zasada praktycznie zawsze jest ta sama: jeśli w danym roku premieruje jakieś Ghibli, to prawie z automatu trafia do topki japońskich list sprzedażowych. Tak oto następuje przewrót na miarę kopernikańskiego: animacja zyskuje miano poważnego gatunku
Karolina Cieślik-Jakubiak

Ostatni język

Iljas Churi nigdy nie porzucił wiary we wspólnotowość. Została z nim także Palestyna. Nie jako flaga ani nazwa kraju w paszporcie, ale wcześnie ukuta tożsamość oparta na poczuciu wspólnoty oraz obowiązku opowiedzenia historii
Diana Dąbrowska

Superman i uzurpator

Ripley jest kruchy, zawstydzony własnym pochodzeniem, naznaczony klasowym niedopasowaniem. I chorobliwie pragnie być kimś innym
Paweł Goźliński

Akademia Pisarska Znaku. Tańczący narrator

Można wybrać narratora jak krzesło – raz, dla komfortu i na zawsze. Można też potraktować go jak pierwszy krok w tańcu. Gdzieś między siedzeniem na krześle i tańcem leży różnica między tekstem, który tylko działa, a tekstem, który też żyje
Clifford Prince King

Kiedy wrócisz do domu

Najprostsze gesty troski potrafią znaczyć najwięcej. W codziennych rytuałach kryje się poczucie bycia ważnym i widzianym. Tę kruchą, a zarazem fundamentalną potrzebę bliskości wydobywa w swojej serii Let Me Know When You Get Home Clifford Prince King.
Marcin Podolec

Pele-mele. Odpowiada: Marcin Podolec

„Znakowe” pele­-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę
Diana Dąbrowska

Lepsze parametry

Materialiści (2025) to we współczesnym kinie jedna z najbardziej nieoczywistych opowieści o recesji związków
z Sylwią Zientek rozmawia Amelia Sarnowska

Nie tylko córka

Decyzję o tym, czy jego nazwisko zostanie dziecku nadane czy nie, mógł podjąć tylko ojciec. Jeśli w akcie urodzenia Wandy nie figuruje nazwisko „Chełmońska”, stało się tak na wyraźne życzenie Józefa
Katarzyna Czajka-Kominiarczuk

Real love z telewizji

Codzienność w programach reality jest wyreżyserowana, ale dla widzów stanowi najciekawszą przestrzeń. Daje im odpowiedź na pytanie, jak pragnienie wielkiego uczucia połączyć z tym, że musi ono się osadzić we wspólnym mieszkaniu, pracowaniu, przeżywaniu zwykłych dni
Ida Świerkocka

Piękna, wciąż trzydziestoletnia

Popkultura to uwielbia: martwa artystka nie pisze dalej, nie zmienia zdania, nie komplikuje obrazu. Sylvię Plath można zamrozić w jednym kadrze, w jednym wieku, w jednej pozie – i bez końca powtarzać historię o „obiecującej, młodej poetce, która odeszła zbyt wcześnie”. Ale może da się powiedzieć coś jeszcze?
FOTOREPORTAŻ: Wojna w Ukrainie

Technologia w okopie

Kadry z ukraińskich okopów przypominają często sceny jak z gier komputerowych i filmów spod znaku sci-fi.
Diana Dąbrowska

Światełka, które zgasły

Zaskoczeniem było dla mnie odkrycie, że Isao Takahata, reżyser Grobowca świetlików (1988), konsekwentnie dystansował się od etykiety filmu antywojennego, z którą jego dzieło jest dziś niemal automatycznie kojarzone.
Maciej Buchwald

Pele-mele. Odpowiada: Maciej Buchwald

„Znakowe” pele­-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
Jacek Dehnel

Pele-mele: Jacek Dehnel

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
z Krystianem Ladą rozmawia Hanna Zonik

Opera jest przeciwieństwem cynizmu

Opera pozwala sobie na emocjonalną szczerość. Żyjemy w izolacji, w społeczeństwie, które ma problemy z nawiązywaniem kontaktu z innymi ludźmi i kontaktu z samym sobą. Opera może nam pomóc w odnalezieniu wrażliwości, empatii i drogi do siebie nawzajem.
Jessica Christian

Fotoreportaż: W poszukiwaniu wspólnoty

Podczas pandemii Covid-19, fotoreporterka Jessica Christian wraz z „The San Francisco Chronicle” stworzyli projekt „United in Isolation". Ich celem było pokazanie, jak ludzie zamknięci w czterech ścianach radzą sobie z izolacją i poszukują wspólnoty.
Diana Dąbrowska

Głód widzialności

Dramat bohaterki Chorej na siebie (2022) polega na świadomości, że funkcjonuje po „złej stronie spojrzenia”. Signe przygląda się odnoszącemu sukcesy chłopakowi artyście, znajomym, ludziom z gazet. Na nią nie patrzy nikt.
z Lawrence'em Grobelem rozmawia Milena Rachid Chehab

Wybierz najlepszą opowieść

Czasami czytam wywiady, które sprawiają wrażenie, że wygenerowała je sztuczna inteligencja. Ludzie brzmią w nich elokwentnie, jednak nie ma w nich niczego głębszego, nie ma w nich duszy. Wywiad opiera się na wyłuskiwaniu tego, co zaskakujące, niewystudiowane, na tych wszystkich: „Ale czekaj, jak to?!”. AI tego nie potrafi.
Bronka Nowicka

Mamy nosa do grafiki

Pod dłońmi uczestniczek warsztatów przesuwają się drewniane ramy sit, pachnące kwiatowym naparem lipowe deszczułki, próbniki papierów wyglądające jak pióropusze, świeża pulpa zbita w mokrą kulę.
Diana Dąbrowska

Optymizm z odzysku

Jak podkreśla reżyser Aki Kaurismäki: „Ludzie są najlepsi wtedy, gdy wszystko się sypie. Bo kiedy cała nadzieja znika, nie ma już powodu do pesymizmu”.
Aga Kozak

Czy minimalizm umarł?

Przed dekadą bestsellerami były książki o minimalizmie i zero waste. Choć postulaty ograniczenia konsumpcji, czasu przed ekranem i ilości produkowanych śmieci nie straciły na aktualności, to my jakby straciliśmy wiarę, że coś da się z tym zrobić.
Andrzej Muszyński

Tęsknota za prostotą

Odosobnienie hartuje umysł i ciało. Pustynia pozwala zrzucić starą skórę, niemal dosłownie. Dodaje wiary we własne siły. Przynosi ogromną satysfakcję, kiedy po wielu dniach staje się na mecie, po swojej jaśniejszej stronie
Muzeum Miniatur w Pradze

Świat mikrozachwytów

Okres Bożego Narodzenia to często czas mikrozachwytów. Przeżywa się je podczas przeglądania rodzinnych albumów, rozkładania świątecznych ozdób czy choćby w trakcie wpatrywania się w figurki tworzące szopki.
Qilai Shen

Wyprodukowane w Chinach

„Made in China" kojarzy się dziś z tanią i masową produkcją. Jednak rzeczy, które niegdyś docierały do Europy z Państwa Środka, miały zupełnie inny charakter – należały do towarów luksusowych.
Maria Wąchała-Skindzier

Flaner z aparatem

W albumach Pusłowskich odnajdziemy ten sam przestrach, oniemienie wobec fotografii, rumieniec zawstydzenia wywołane podglądaniem, jakiego doświadczał Hans Castorp, oglądając zdjęcie rentgenowskie ukochanej.
Diana Dąbrowska

Los cieńszy od papieru

„Nawet góry przeminą" (2015) to filmowa mozaika, w której Jia Zhangke, łącząc różne plany czasowe i sagę rodzinną zanurzoną w konwencji melodramatu, opowiada o Chinach w okresie transformacji. Przemiany społeczne splatają się tu z pamięcią i tęsknotą za przeszłością.
Karol Palczak

Pele-mele. Odpowiada: Karol Palczak

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
Marcin Krasnowolski

Cesarz chińskiego kina

Zhang Yimou jest mistrzem światowego kina i najbardziej znanym chińskim reżyserem w historii. Życie artysty oraz bogata i bardzo różnorodna kariera są nierozerwalnie splecione z losami jego ojczyzny ostatnich 50 lat.
Michał Oleszczyk

Pele-mele. Odpowiada: Michał Oleszczyk

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę
Diana Dąbrowska

Przyjemność z jedzenia i rozmowy

Jeden z najbardziej cenionych krytyków w historii X Muzy, Rogert Ebert, wyznał: „Ktoś zapytał mnie kiedyś, czy potrafiłbym wymienić film, który byłby całkowicie pozbawiony klisz"
Maria Karpińska

Dobre złego początki

Jenny Erpenbeck, laureatka Międzynarodowego Bookera za rok 2024, nie otrzymała nagrody jedynie za dobrą książkę. Powodem, dla którego srebrna statuetka i 25 tys. funtów znalazło się w jej rękach, była także zdolność zawarcia w powieści równocześnie historii intymnej i publicznej, tego, co skrajnie osobiste, i tego, co nieznośnie polityczne
Marcin Stachowicz

Horror w epoce niepokoju

W latach 50. horrory podejmowały temat zagłady nuklearnej i politycznej infiltracji. W latach 60. i 70. diagnozowały rozpad tradycyjnych więzi społecznych, w ostatniej dekadzie XX w. zaczęły coraz mocniej przestrzegać przed nowymi technologiami. Czego boimy się dzisiaj?
Diana Dąbrowska

Pusta obecność

Pod koniec grudnia 2022 r. po raz pierwszy na szczycie prestiżowej listy „Najlepszych filmów wszech czasów” magazynu „Sight & Sound”* znalazła się reżyserka. Mowa tu o belgijskiej twórczyni Chantal Akerman i jej trzyipółgodzinnej odysei egzystencjalnej Jeanne Dielman, Bulwar Handlowy, 1080 Bruksela (1975)
Oliwia Bosomtwe

Powitanie z Afryką

Istnieje historia Afryki bez Europejczyków i wcale nie jest opowieścią o braku cywilizacji, lecz o świecie innych układów społecznych i wartości.
Angelina Katsanis

Joga na Times Square

Od ponad 20 lat w dniu letniego przesilenia słonecznego zabiegany zazwyczaj Times Square spowalnia, wypełniając się ludźmi, którzy chcą uciec od zgiełku miasta i znaleźć spokój w okolicy jednego z najbardziej ruchliwych skrzyżowań świata.
Marcin Napiórkowski

Joseph Campbell i Pokolenie Mitologów

Campbell stał się powszechnie znany jako „facet od mitów, który zainspirował Gwiezdne wojny”. Do dziś Hollywood czerpie z niego pełnymi garściami. Lecz pragnienie mitu wykracza daleko poza popkulturę.
Diana Dąbrowska

Kiedy ciasteczko staje się za słodkie

Trudno wyobrazić sobie uniwersum Ulicy Sezamkowej bez chaotycznej, aczkolwiek niezwykle dobrodusznej postaci Ciasteczkowego Potwora. Charakterystyczne „Om nom nom nom!”, a także wiele innych powiedzonek i zachowań na stałe weszło do kanonu światowej popkultury.
Michał R. Wiśniewski

Gry, które uczą

Zasada, że najlepiej uczy się przez zabawę, sprawdza się zwłaszcza w przypadku gier cyfrowych. Warto przyjrzeć się, co nam właściwie dają wycieczki do wirtualnego świata.
Aleksandra Byrska

Profesorka bajarka

Joanna Papuzińska przypomina, że czytamy dzieciom nie po to, by wzrósł ich iloraz inteligencji, lecz by budować wspólnotę i uczyć w niej uważności na siebie nawzajem.
Frankie Turner

Nasycić oczy

Przepis na idealnego hamburgera? Trochę wykałaczek, pomidor bez miąższu, mięso usmażone tylko z boku i sos z kleju.
Piotr Oczko

Nie tylko do zabawy

W biografiach wielu osób, które z domków dla lalek uczyniły swój życiowy cel, znajdziemy samotność, niespełnienie, trudne dzieciństwo. Można by spytać, czy aranżowanie miniaturowego domostwa nie bywa czasem próbą stworzenia alternatywnego świata rekompensującego życiowe porażki.
Karol Kleczka

Tam gdzie leży środek Europy

Gdzie właściwie leży środek ciężkości Europy, do którego winny zmierzać wszystkie mitteleuropejskie wątki? To powracające pytanie w twórczości Jaroslava Rudiša, pisarza mierzącego się z historią.
Łukasz Białkowski

Kto się boi AI w sztuce?

Najważniejsza informacja, jaką do tej pory AI wysłała środowisku artystycznemu, brzmi: sztukę da się zalgorytmizować. Wiadomość ta jednym może wydawać się zbyt banalna, a drugim zbyt niedorzeczna, aby potraktować ją poważnie. Ma jednak kluczowe znaczenie, bo uderza w sam rdzeń współczesnych wyobrażeń na temat twórczości artystycznej