Nauka

1873

Kultura

Rok
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
  • 2006
  • 2005
  • 1983
  • 1971
  • 1946
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Marcin Świetlicki

Bohaterowi wierszy Świetlickiego „nie” jest potrzebne, żeby mógł narysować własny kontur, odróżnić się, odgrodzić.
Dariusz Rosiak

Jaszczury to też ludzie

Z książki Karela Čapka wyłania się pytanie: czy historia musi być nieskończonym ciągiem tych samych błędów powtarzanych przez ludzi w kolejnych wcieleniach?
Piotr Oczko

Życie sztuką i ze sztuką

Trudno zdefiniować, czym jest sztuka. Do rozlicznych teorii dorzucę tu jednak swoje ekscentryczne trzy grosze i wyznam: sztuką jest dla mnie wnętrze, w jakim mieszka, dobrze się czuje i obcuje z pięknymi przedmiotami człowiek, dla którego są one ważne i niezbędne.
Oksana Zabużko

Polskie marzenie, polskie rozczarowanie

Można zdiagnozować kurczenie się terytorium wolności na podstawie kurczenia się „terytorium książki”. Tam gdzie literatura jest marginalizowana, biblioteki zamykane, programy przestawiane na „nieprzeciążanie” dzieci nadmiarem lektur – tam mój wewnętrzny czujnik zaczyna piszczeć jak dozymetr w strefie czarnobylskiej: ostrożnie, ludzie, tu się szykuje jakaś pułapka.
Anna Cieplak

Anna Cieplak, „W co się bawią?”

W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Anny Cieplak. Całość do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorką.
Joanna Guszta

Znaki czasu

800. numer miesięcznika „Znak”. Rok 2022. Dla czytelników pierwszych numerów magazynu i jego założycieli była to pewnie bardzo odległa perspektywa. Zastanawiam się, czy zdarzało się, że sięgała tu ich wyobraźnia albo na ile byliby zaskoczeni, przeglądając ten numer.
Michał Kaźmierczak

Michał Kaźmierczak, „O babkowym czekaniu”

W Stacji: Literatura prezentujemy opowiadanie wyróżnione w konkursie organizowanym przy Międzynarodowym Festiwalu Opowiadania we Wrocławiu. Całość do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorem.
Justyna Stasiek-Harabin

Wymiary czułości

Niektórzy pewnie chcieliby wymazać troskę z kulturalnej mapy Polski, pozostawiając na niej jedynie martyrologię, bo, jak mówiła Olga Tokarczuk w noblowskim przemówieniu, „coś, co się wydarza, a nie zostaje opowiedziane, przestaje istnieć i umiera”.
Joanna Guszta

Gęsia skórka

Zjawisko przyjemnego mrowienia w okolicach głowy i szyi jest wykorzystywane przez artystów na całym świecie.
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Łukasz Jarosz

Wiersz Jarosza czytam jako opowieść o budzeniu się do świadomości, że zwierzęta są istotami czującymi podobnie jak ludzie.
Monika Świerkosz

Oszustwo wielkiej sztuki

Stanisława Przybyszewska jest pisarką na przemian zapominaną i przypominaną – zjawia się na moment wśród żywych, dyskutowana, ważna i obecna, po czym wraca niczym duch na marginesy kanonu.
Olga Gitkiewicz

Troska i pleśń

Współczucie, miłosierdzie i podobne odruchy serca, które dyktują robienie przelewów, organizowanie zbiórek i pisanie dramatycznych komentarzy w mediach społecznościowych, pozwalają się realizować emocjonalnie, ale często nie bazują na rzeczywistej trosce.
Olga Gitkiewicz

Między regałami

W bibliotece nauczyłam się wybierać. Z czegoś rezygnować, jakiś tytuł przedkładać nad inny, nie oceniać książki po okładce, czekać.
Małgorzata Lebda

Przewodnik po przyjemnościach według Małgorzaty Lebdy

Czytajmy poezję, po cichu, na głos, bez okazji (...) traktujmy życie jak okazję ku temu. Czytajmy z okazji życia, tego, że się wydarza.
Kasia i Jacek Sienkiewiczowie

Przewodnik po przyjemności według Kwiatu Jabłoni

Co sprawia przyjemności Kasi i Jackowi z zespołu Kwiat Jabłoni? Przeczytaj ich przewodnik po małych i większych przyjemnościach.
Anna Pekaniec

Języki pamięci – języki życia

Hannah Arendt w Kondycji ludzkiej dowodziła, że człowiek, który nie opowiada o tym, co robi, co przeżył, czego pragnie, skazuje się na niebyt
Paweł Jasnowski

Skandal wyzysku i przemocy

Jeśli wziąć do ręki Potosí, może się zdać, że to jedynie bezbarwny reportaż o biedzie, który łatwo napisać i jeszcze łatwiej sprzedać. Izagirre pisze o legendarnej górze Cerro Rico de Potosí (a także Llallawie), gdzie znajdują się jedne z najbogatszych złóż srebra i cyny na świecie – bogactwa, które zamiast błogosławieństwem stały się największym przekleństwem Boliwii.
Bogumiła Motyl

Następne pokolenie

Mogłoby się wydawać, że o kulturze hipisów nie da się powiedzieć niczego nowego. To temat opisany w literaturze, przedstawiony w filmach, a przede wszystkim przebijający się z muzyki i pewnego stylu życia. Zwykło się uważać, że dzisiaj należy już do kolorowej, wypełnionej pokojem i miłością, uduchowionej przeszłości. Cóż, to jedno z bardziej stereotypowych i niepełnych wyobrażeń na temat hipisów.
Ilona Klimek

Między rozwojem a granicami

Książka Szarejko to zbiór 15 rozmów ze specjalistami od zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, którzy mimo świadomości kryzysu nadal trwają w systemie. Bez problemu diagnozują jego bolączki: niedofinansowanie psychiatrii, ale też dziedzin, które stoją z nią na styku, czyli oświaty, opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.
Ewa Drygalska

Gdzie rodziła się nowoczesność

Czym jest nowoczesność? Co dla nas oznacza? Jak przebiegała w Polsce? Te pytania zadaje historyk i politolog Rafał Matyja w Miejskim gruncie.
Karol Kleczka

Końce zmyślone i ten prawdziwy

Przeżyłem już tyle końców świata, że nie pomnę, który był tym ostatnim. Dzięki Maciejowi Jakubowiakowi dostaję ich pełen przegląd, bo w Ostatnich ludziach autor prowadzi czytelnika przez galerię obrazów końca, którymi karmią kultura wyższa i niższa, uświadamiając, jak często już sobie z nimi radziliśmy.
Małgorzata Nocuń

„My” to każdy z nas

Lekarz schodzący z dyżuru staje nad pacjentką wybudzającą się z narkozy po cesarskim cięciu. – Pani dziecko – mówi. – Wiem – odpowiada kobieta. – Widziałam na USG. I opada na poduszkę, zamyka oczy, pogrąża się we śnie. Zapewne chciałaby jak najdłużej (a może wcale) się z niego nie budzić
Kinga Dawidowicz

Radość tworzenia

O ile IKEA jest rozpoznawalna i kojarzona ze skandynawskim stylem, funkcjonalnością i prostotą, o tyle Bauhaus budzi mniej wyraziste czy natychmiastowe wyobrażenia.
Karolina Koprowska

Sfastrygowane. O Irit Amiel

Książki Ostatnie fastrygi i Amiel. Życie układają się we wspólną opowieść o Irit Amiel, wybitnej pisarce, autorce zbiorów poezji i opowiadań dotykających doświadczenia Zagłady
Krzysztof Wołodźko

Księgi, szkice, pokolenia

Rok Norwidowski to spotkanie z artystą, którego losy wiele mówią o perypetiach polskiej inteligencji. Czas ten pomaga dostrzec jego wagę dla naszej kultury, dobrze oddaną w przewrotnych słowach Wisławy Szymborskiej o ludziach skazanych „na ciężkie norwidy”
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Agata Puwalska

Bursa ma wielkie szczęście: w każdym pokoleniu znajduje kogoś, kto decyduje się podjąć z nim rozmowę. Do tej rozmowy dołącza teraz Agata Puwalska.
Joanna Guszta

Smutny olbrzym

Jak wyglądały poszukiwania najbardziej samotnego wieloryba na Ziemi?
Maciej Topolski

Nikt nie patrzy

Kolekcjonowanie amatorskich albumów fotograficznych pozwala mi praktykować najróżniejsze sposoby patrzenia, interpretowania, wyobrażania sobie mniej lub bardziej prawdopodobnych historii związanych z ludźmi, zwierzętami, rzeczami.
Dariusz Rosiak

Pieszo przez Afganistan

Czego się można dowiedzieć, pokonując na piechotę 820 km, które dzielą Herat od Kabulu?
Olga Szmidt

Ulga bez przyszłości

Jeżeli nostalgia to sygnał rozczarowania współczesnością, wiele spośród dzisiejszych seriali przeformułowuje tę diagnozę, mówiąc, że przeszłość jest bardziej aktualna, niż nam się mogło dotąd wydawać.
Ilona Klimek

Wyobraźnia na czas kryzysu

W prozie autorki „Zimowli” katastrofa wpisana jest w tkankę rzeczywistości, ale niekoniecznie daje o sobie znać w spektakularny sposób.
Ewelina Kaczmarczyk

Literacki rollercoaster

Sięgnięcie po antologię „Dziobak literatury“ pod redakcją Beaty Szady to dla czytelnika emocjonalny rollercoaster. Dlaczego?
Edyta Zielińska

One

Choć Gitkiewicz starannie rekonstruuje biografie swoich bohaterek, to „Krahelska, Krahelskie” jest przede wszystkim eksperymentem, któremu poddawana jest nasza narodowa pamięć.
Maciej Topolski

Produkować gatunek

Książka Paula B. Preciado „Testo ćpun. Seks, narkotyki i biopolityka w dobie farmakopornografii” jest publikacją odważną i istotną.
Agnieszka Dziedzic

Obcy we Florencji

Grudniowa, spowita nieprzyjemną mgłą Florencja. Zupełnie nie taka, jaka pojawia się na wakacyjnych zdjęciach.
Anna Pekaniec

Elif Shafak. Siła opowieści

Tytuł napisanej w 2009 r. książki brzmi niemalże jak tytuł poradnika – z jednej strony zachęca, ale z drugiej strony zapala ostrzegawcze światełko.
Monika Gałka

Minimalista z maksymalną pasją

Mies van der Rohe to wymarzony bohater komiksowej fabuły. Nie tylko był wybitnym architektem i świadkiem wielu znaczących wydarzeń XX w., ale miał też charakter, charyzmę i talent do formułowania sentencji, które zapisały się w historii sztuki.
Anna Marchewka

Przez ciemność

„Dla kogo piszesz?”, „Dlaczego piszesz?”, „Skąd to przychodzi?” – te trzy pytania wracały do Margaret Atwood, utytułowanej kanadyjskiej autorki, tak często, że uczyniła je podstawą wykładów na temat „szeroko pojętego Pisania i Bycia Pisarzem”.
Artur Madaliński

Skąd się biorą przegrywy

Na powierzchni prozy George’a Saundersa sielanka – znamionujące niezwykłą wyobraźnię koncepty, absurdalne zwroty wydarzeń, groteskowe postaci. Ale w środku – pisarz odsłania go przed nami prowadzonym z chirurgiczną precyzją ostrzem ironii – czarna otchłań rozpaczy, życiowa porażka, bezsilność.
Edward Pasewicz

Edward Pasewicz, „Czarne wesele”

W Stacji: Literatura prezentujemy fragment najnowszej powieści Edwarda Pasewicza „Czarne wesele”. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorem.
Paweł Taranczewski

Stańczyk: wspomnienia poszarpane

W lipcu 2021 r. zmarł profesor Stanisław Rodziński, wieloletni rektor krakowskiej ASP, malarz, który poszukiwał w sztuce szyfrów transcendencji.
Anna Mateja

Dobry adres

„Nie mam talentów. Umiem stworzyć dom” – twierdziła Aniela Urbanowiczowa, w której warszawskim mieszkaniu powstał pomysł powołania do życia Klubów Inteligencji Katolickiej, i gdzie regularnie zatrzymywali się redaktorzy „Znaku” i „Tygodnika Powszechnego".
Dominika Kozłowska

Do kogo się uśmiecham

W niewielkiej książeczce pt. O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku Timothy Snyder nie pomija także lekcji dotyczącej uśmiechu. Niezależnie od tego, czy mowa o faszystowskich Włoszech, nazistowskich Niemczech, stalinowskich czystkach czy pogromach na tle etnicznym, ci, którzy obawiali się najgorszego, zapamiętali, jak traktowali ich sąsiedzi. Wielkiego znaczenia nabierały wtedy gesty – uśmiech, uścisk dłoni, serdeczne pozdrowienie.
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Joanna Bociąg

Są poeci jak Whitman czy Ginsberg, którzy upodobali sobie długie, melodyjne frazy, zdania przelewające się z wersu do wersu, ograniczone tylko możliwościami ludzkiego oddechu, piętrzące obrazy, wciągające swoich czytelników w ekstatyczne ciągi skojarzeń, jakby pisali pod dyktando jakiejś potężnej siły – np. pragnienia. I są tacy, którzy układają słowa oszczędnie, wysuwając na pierwszy plan nie brzmienie, lecz wygląd wiersza na stronie. Żadna z tych skłonności nie jest w moim odczuciu lepsza ani gorsza od drugiej, odnotowuję tylko, iż te dwa impulsy – brzmieniowy i wizualny – istnieją (w obrębie wiersza wolnego) i rozwijają się w różne poetyki.
Monika Świerkosz

Wyjść poza skandal

Jak pozostać po ludzku uczciwym, nie będąc politycznie naiwnym? To pytanie, które powraca w Agitce Anny Bojarskiej, jednej z najważniejszych pisarek czasów transformacji.
Przemysław Chudzik

Szukając Kaszub

Słomczyński odkrywa Kaszuby oraz Kaszubów jako wędrowiec i jako reporter. Wyposażony w lekkie pióro i bystre oko, rusza w poznawczy trekking z „garbem” i kijami – przez Bory Tucholskie po Hel, od roku 1046 po pandemię COVID-19.
Monika Gałka

Brak

Po zagadnieniu pracy (Urobieni. Reportaże o pracy) Szymaniak sięgnął ponownie po tematy wzbudzające wiele emocji – związane z sytuacją w mniejszych miastach (z liczbą mieszkańców między 15 a 100 tys.).
Paweł Jasnowski

Maurice mroczny

Blanchot znany ze swoich pism eseistycznych i myśli zapładniającej wielu filozofów (m.in. Jacques’a Derridę) przypominany jest w Polsce także jako prozaik.
Magdalena Kargul

Procesualność straty

Nie sposób wyczuć w tej książce debiutanckiej tremy i łatwo wybaczanych pierwszym książkom potknięć.
Marta Duch-Dyngosz

Izbica – rozdwojona pamięć

Hetman znał żydowską Izbicę z opowieści dziadków. W pobliskiej wiosce spędzał w dzieciństwie wakacje. Rodzinny wątek jednak szybko porzuca. Znika jako narrator. Nie komentuje. Przedstawia historie o przemocy i jej dziedzictwie – zasłyszane, przeczytane, odnalezione w przestrzeni dzisiejszej Izbicy.