Nauka

1772

Kultura

Rok
  • 789
  • 787
  • 786
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
  • 2006
  • 2005
  • 1971
  • 1946
Maciej Dobosiewicz

Rakietą do nieba

W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Macieja Dobosiewicza. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorem.
Joanna Guszta

Zapomnij

Czy rozwiązania problemów z koncentracją, przebodźcowaniem i chronicznym stresem warto szukać w technologii, designie i zakupach?
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Antonina Tosiek

Debiut ten na pewno nie przejdzie bez echa, także ze względu na problematykę, którą podejmuje młoda autorka.
Georgina Gryboś-Szczepanik

Myśli przedślubne

Głos XIX-wiecznej poetki Marii Bartusówny jest mocny, współczesny, realistyczny. Jej antypatriarchalna myśl może zostać obecnie odkryta na nowo.
Aleksandra Byrska

Geniusz kobiet

Sławne badaczki to temat niezwykle interesujący i ważny. Popularyzowanie ich sylwetek powinno przełamywać stereotypy oraz uczyć, co możemy zrobić, żeby wyrównywać możliwości i korzystać z pełnego potencjału intelektualnego zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
Ilona Klimek

Oswajanie śmierci

Choć Testament Maszynowej Dziewczynki to pozycja niewielka, jak w soczewce skupiają się w niej istotne dla całej twórczości Idy Linde tematy: miłość, śmierć, cielesność czy macierzyństwo.
Agnieszka Dziedzic

Automobilem przez Europę

Tytuł książki trafnie oddaje strategię Roberta Byrona. Pisarz przystawia do zdobytej wcześniej wiedzy zwierciadło, konfrontując ją z oglądanymi teraz na żywo zabytkami architektury.
Kamila Dzika-Jurek

Radość i smutek rzemieślników

Literacka przeszłość to najistotniejsza rzecz w książce wrocławskiego literaturoznawcy.
Piotr Oleksy

Historie (nie) heroiczne

Leon, postać mało znana, jest swoistym antybohaterem dla wspólnoty, która uczyniła heroizm kluczem do rozumienia własnej przeszłości.
Bogumiła Motyl

O trudach i znojach fizyków

Myśląc o fizyce, łatwo zapomnieć o ludziach, którzy za nią stoją.
Maciej Topolski

Smutne tłumactwo

Książka Tadeusza Sławka Na okrężnych drogach. Tłumaczenie literackie i jego światy jest smutna. O ile w ogóle publikacja poświęcona przekładowi może powodować smutek. Dlaczego tak się dzieje?
Aleksandra Byrska

Proza jak lustro

Ottessa Moshfegh pokazuje, że bez względu na klasę, rasę, status czy wykształcenie wszyscy jesteśmy dokładnie tacy sami: godni politowania, samotni, przekonani o swojej lepszości i samolubni. Miłość mylimy z zaspokajaniem potrzeb, czujemy się niedocenieni, tęsknimy, świat pociąga nas i odrzuca w swojej obrzydliwości.
Marcin Wilk

Kobieta i życie w PRL-u

Katarzyna Stańczak-Wiślicz z Instytutu Badań Literackich PAN, Piotr Perkowski z Uniwersytetu Gdańskiego, Małgorzata Fidelis z Uniwersytetu Illinois w Chicago oraz Barbara Klich-Kluczewska z Uniwersytetu Jagiellońskiego napisali jedną z najciekawszych syntez historycznych, jakie pojawiły się w ostatnim czasie na rynku.
Magdalena Kargul

Widzenie jest tylko początkiem

Sztuka dla Marii Jaremy jako człowieka i artystki jest intuicyjna i realna, ale też trudna. Lektura jej wypowiedzi, wystąpień i zapisków pozwala nam chociaż na chwilę sztuką żyć, a nie tylko przy niej rekreacyjnie odpoczywać.
Urszula Pieczek

Ponieważ w sztuce ukraińskiej są wielkie artystki

Czy dziś, w roku 2021, jesteście Państwo, czytający to intelektualne pismo, w stanie wymienić choć jedną ukraińską artystkę? Nie musi być „wielka”, wystarczy, by istniała. Tak myślałam. W książce Dlaczego w sztuce ukraińskiej są wielkie artystki można znaleźć ponad 50 nazwisk wyróżniających się twórczyń. I są to nazwiska ważne nie tyle dla ukraińskiej, ile światowej sztuki.
z Allesandro Amentą, Tomaszem Kaliściakiem i Błażejem Warkockim rozmawia Marcin Wilk

Przekształcać, otwierać, umożliwiać

Narracja o świecie, w którym żyliśmy do tej pory, już nie spełnia swojej funkcji i musimy wykonać ogromną pracę przeprojektowania wyobrażeń. Musimy znów wyobrazić sobie świat na nowo.
Dezydery Barłowski

Widmo „inności”

Z antologii Dezorientacje najmocniej wybrzmiewa przesłanie: polska literatura poza dominującą normą – poza heteronormą – istnieje. Warto tu jednak poza czytelną kropką postawić wielki pytajnik: czy kiedykolwiek polska nieheteronormatywna literatura nie istniała? Czy miała prawo nie istnieć?
Andrzej Franaszek

Czułość

„Zrób co możesz”. Trzymałem w rękach tę kartkę pół stulecia później. Najchętniej może bym ją wykradł z archiwum, zamiast tego sfotografowałem, wydrukowałem, oprawiłem. Dziś jej reprodukcja wisi przy moim łóżku. Codziennie rano, chcąc nie chcąc, przypominam sobie to wezwanie.
Redakcja

Autorki i autorzy miesięcznika z nominacjami do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej

Kapituła Nagrody im. Wisławy Szymborskiej ogłosiła listę nominowanych za lata 2019 i 2020. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. Justyna Bargielska, Urszula Zajączkowska, Adam Kaczanowski i Jakub Kornhauser. Ich teksty publikowaliśmy na łamach miesięcznika „Znak".
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Joanna Oparek

Myślę o wieloznaczności tytułowych Obrotów: czasownik „obracać” odnosi się do ruchu ciała wokół własnej osi, ale także do przemiany. Obracają się ciała niebieskie. Obracają się ludzkie ciała w tańcu, wykonują piruety – dopóki nie obrócą się w proch. Obracają się sprawy, dając taki czy inny wynik. Obracając się, zwłaszcza na pięcie, można ustawić się do kogoś plecami. Na przykład kiedy się odchodzi.
Tadeusz Zatorski

Voltaire, czyli religia przeciwko naturze

W liście do Fryderyka II Voltaire dokonał autorskiej interpretacji Mahometa… Napisał tę tragedię przerażony łatwością, z jaką wyznawcy religii gotowi są „poświęcić naturę dla zabobonu”.
Joanna Guszta

Brakujące części

David Shrigley mówi, że nie chce żyć, zgodnie ze znanym frazesem, tak, jakby każdy dzień był tym ostatnim w jego życiu. Woli natomiast każdy dzień przeżywać tak, jakby był tym pierwszym
Język zimy

Język zimy

Sezonowość, zmiany pór roku – za tym będziemy tęsknić w obliczu postępujących zmian klimatycznych. Ale niezależnie od zacierania się granic między łagodną zimą a chłodną wiosną jeszcze długo pozostanie w nas język, który służył do opisu tych zmian. Innymi słowy: język zimy przetrwa pokolenia, nawet jeśli zimy już nie będzie.
Maciej Stroiński

Proza tycia

W czytającej Polsce autorka tego przekładu jest bardziej rozpoznawalna od autorki książki. Tym lepiej dla książki, bo znalazła u nas godną promotorkę, która i pięknie przełoży, i rzetelnie opracuje. Magda Heydel to nieczęsty przypadek filologa o talencie literackim.
Katarzyna Kasjanowicz

Pradziadków nosimy w sobie

Rodzina idealna? Nie ma czegoś takiego, choć telewizyjne reklamy dość często konsekwentnie lansują ów wzorzec.
Katarzyna Pawlicka

Człowiek, ceramik, czarodziej

„Cudze chwalicie, swego nie znacie” – fraza z wiersza Stanisława Jachowicza dezaktualizuje się w ostatnich latach w kontekście polskiej sztuki użytkowej.
Przemysław Chudzik

Dobrze naświetlona historia

Niedenthal zdobył sławę dzięki zdjęciom, które obiegły świat. Gdy jednak przyjechał do kraju rodziców w 1973 r., sądził, że nie będzie robił zdjęć politycznych i że nie zostanie w Polsce na dłużej.
Urszula Pieczek

Kolonializm nasz powszedni

„Droga kręta, niełatwo odnaleźć polski pomnik” – w tym krótkim zdaniu można by streścić obszerny reportaż (właściwie czy to jest reportaż?) Natalii Bryżko-Zapór Pogranicze wszystkiego. Podróże po Wołyniu. Autorka przez ponad 400 stron prowadzi nas po Wołyniu, ale – paradoksalnie – najbardziej na tych terenach interesuje ją Polska”.
Katarzyna Kazimierowska

Historia przemocy

„Przemoc domowa dotyka każdego i każdej z nas” – pisze amerykańska reporterka Rachel Louise Snyder. Wydaje się to brzmieć bardzo poważnie i trochę na wyrost. Gwarantuję, że po lekturze tej książki już takie wydawać się nie będzie.
Krzysztof Wołodźko

Ballada o śpiewającym poecie i smutnych frajerach

Okudżawa, obywatel Związku Radzieckiego, wręczał swoim słuchaczom i słuchaczkom paszporty do zupełnie innego świata, czystszego o wiele tonów od tego, w którym trzeba było żyć pośród licznych pieczątek, jeszcze liczniejszych donosicieli i bylejakości ukrywanej lepiej lub gorzej pod czerwonym płótnem.
Krzysztof Marciniak

Przeuszone w tłumaczeniu

By zachować w języku onomatopeje, należałoby je wpisać na listę dźwiękowych terminów zagrożonych. Ich ochronie może służyć praktyka echotłumaczenia i pisarstwo traktujące o dźwięku, a szerzej – mówienie o tym, co słyszymy, i świadome malowanie pejzaży dźwiękowych w literaturze.
Filip Springer

Dźwiękowa mgła

Czuję, jak dźwięk betonowej czteropasmówki napiera na moje plecy, i wiem, że to miejsce jest już dla mnie stracone.
Henryk Woźniakowski

Litota Adama Zagajewskiego

Inaczej czyta się dzieło poety za jego życia, inaczej zaś kiedy ręka losu stawia kropkę. W momencie publikacji moją uwagę przyciągała w wierszach Adama raczej strona życia i jego epifanii, choć także świadomość czającej się grozy. Teraz dopiero widzę, jak wiele czujnej uwagi Adam poświęcał zawsze zwycięskiemu partnerowi życia – śmierci, i jak śmiało spoglądał w jej żółte oczy
Joanna Rudniańska

Chrzest

W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Joanny Rudniańskiej. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorką
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Adam Kaczanowski

W polszczyźnie słowa „zabawić”, „zbawić” i „zabić” są sobie brzmieniowo bardzo bliskie.
Georgina Gryboś-Szczepanik

Gorszycielka

Debiutancka powieść Ireny Krzywickiej to „Pierwsza krew” – wichrzycielska opowieść o dojrzewaniu, która powinna trafić do kanonu szkolnych lektur.
Joanna Guszta

Pokolenie zmiany

W jaki sposób temat katastrofy klimatycznej jest obecny w literaturze dla dzieci? Jak rozmawiać o niej z najmłodszymi? Czy możemy uratować świat? Na te pytania odpowiadamy w subiektywnym przeglądzie książek dla niedorosłych.
Krzysztof Marciniak

Dźwiękopisarstwo

Jak brzmi cisza snująca się po zaułkach średniowiecznego miasta? Jaka cisza zalega w „pokoju ciszy”, przez który rocznie przewija się 70 tys. turystów? Jaka wypełnia dziś pracownię noblisty, który niegdyś poświęcił wiersz swej ulubionej maszynie do pisania?
Piotr Kosiewski

Opowiedzieć o sztuce

Najnowszą książkę Andy Rottenberg otwiera zdanie: „Od wielu dekad pracuję z artystami”. Ono dobrze definiuje rodzaj relacji, które zachodzą między autorką a twórcami.
Kinga Dawidowicz

Wspólna przestrzeń

Transformacja ustrojowa nie tylko dotknęła sfery polityki, ale zmieniła też relacje społeczne i wpłynęła na przestrzeń, w której żyjemy. Przesunęła ciężar z tego, co kolektywne, na to, co indywidualne. Ze wspólnego, a więc często z tego, co niczyje, na „moje własne i nikogo więcej.
Aldona Kopkiewicz

Patrząc na pisanie

Nie dziwię się wcale, że wciąż za dziełami szukamy autorów, ta potrzeba wydaje mi się bardzo ludzka. Ostatecznie chcemy po prostu wiedzieć, z kim rozmawiamy.
Vanessa De Senarclens

Wywiezione, przechowane, zapomniane

Książki z niemieckich bibliotek po II wojnie światowej znalazły się w Polsce. Przechowywane w zakamarkach magazynów „książki na uchodźstwie” oczekują, aż ktoś opowie ich historię.
Aleksandra Zielińska

Atlas ptaków

W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Aleksandry Zielińskiej. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorką.
Tadeusz Zatorski

Pochwała arcydzielności

Maria Konopnicka z Jobsjady, podrzędnej satyry K.A. Kortuma, uczyniła prawdziwy majstersztyk translacji.
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Barbara Klicka

A gdyby – trzymając się tej przestrzennej metafory – odwrócić topografię i założyć, że prawda jest ulokowana na wierzchu? W naskórku, nie w trzewiach?
Joanna Guszta

Lampy jak znaki

Wszelkie znaki na niebie i ziemi wskazują… że potrzebujemy znaków. Wypatrujemy ich, interpretujemy je, pomagają nam one zrozumieć i opisać rzeczywistość.
Katarzyna Pawlicka

Matka Boska z rysami pani Knurowej

„W obrazie Huty, w jej wnętrzu, są sprawy niepokojące i złe” – pisał, wówczas zaledwie 23-letni, Ryszard Kapuściński w głośnym reportażu o budowanym od podstaw robotniczym mieście. W owo mroczne wnętrze powstającej w pocie tysięcy czół Nowej Huty wchodzi w swoim debiucie Elżbieta Łapczyńska.
Agnieszka Dziedzic

Filozofia (śmiechu) z prof. Zenonem Elą

Zenon Ela to zaktualizowana przez Artura Przybysławskiego wersja greckiego filozofa Zenona z Elei, słynącego m.in. ze sformułowania dowodów na niemożność ruchu. Stąd też tytułowy Profesor porusza się tak wolno, że prawie wcale. Jest wzorcowym nieudacznikiem i jednocześnie everymanem uniwersyteckiego świata.
Ewelina Śliwa

Pociąg do przeszłości

Eseje Marty Wyki zabierają czytelnika w podróż do powojennego świata, który żył duchami przeszłości, tworząc jednocześnie utopie przyszłości.
Marcin Wilk

Trzaska mówi

Mikołaj Trzaska to współzałożyciel słynnej yassowej grupy Miłość, saksofonista, klarnecista, nagradzany kompozytor muzyki teatralnej i filmowej. Przy tym erudyta i intelektualista, który posiadł sztukę pięknego opowiadania o własnym życiu. Wiem to po przeczytaniu jego autobiografii Wrzeszcz!.