Miesięcznik Znak

Agata Sikora

Mama Pucia się nie złości

Tatom daje się prawo do odrobiny egoizmu, osobistej ambicji, przewrotności, głupoty – czyli cech i zachowań ludzkich. Matki przedstawia się natomiast jako istoty zawsze opiekuńcze, praktyczne, nieskończenie cierpliwe i nieustannie myślące o innych

Anna Cieplak

Sukces w epoce zaniku marzeń

Sukcesem w życiu może być to, że ukończyłeś szkołę średnią albo masz stabilną pracę, jeśli do tej pory żyłeś w domu pozbawionym poczucia bezpieczeństwa. Trzeba być ślepym, by zakładać, że ktoś taki osiągnął mniej, bo „mniej się starał”

z Dorotą Peretiatkowicz rozmawia Dominika Tworek

Kim jest dziś przeciętny Polak?

Wyczerpującej kulturze ciągłego samorozwoju przeciwstawiamy dziś życie zwykłe czy przeciętne. Ale przeciętność to nie instagramowy domek na wsi i idealny work-life balance. To zmęczenie, rachunki do opłacenia i ograniczona liczba możliwości

z Michałem Hellerem rozmawia Wojciech Bonowicz

Jesteśmy częścią tajemnicy

Lubię mówić, że człowiek ma w sobie pewien dynamizm. I ten dynamizm nas pcha w różnych kierunkach, często zupełnie bezużytecznych. No bo tak naprawdę co nam z tego przyjdzie, że będziemy wiedzieli, czy na jakiejś planecie jest dwutlenek węgla, czy go nie ma? A jednak chcemy to wiedzieć.

z Serhijem Płochijem rozmawia Jakub Majmurek

Strach musi mobilizować

Wojna w Ukrainie kupuje dziś Europie czas, by przygotować się – nie tylko wojskowo, ale też psychologicznie – do możliwej przyszłej konfrontacji z Rosją. Paradoksalnie im bardziej Europa będzie do niej gotowa, tym mniejsze będzie jej prawdopodobieństwo.

Wojciech Mamak

Miarokracja

Smak potraw, sportowe umiejętności, jakość snu – liczbami opisujemy dziś niemal każdy obszar rzeczywistości. Gdzie jednak prowadzi nas wiara w moc „obliczeniowego myślenia”?

z Bogdanem de Barbaro rozmawia Dominika Tworek

Rób, co potrafisz

Często przywołuję frazę Marka Aureliusza, który zalecał tak: jeśli widzisz, że coś złego dzieje się dookoła, znajdź dla siebie dobrą cząstkę działania. A mówiąc językiem potocznym: do your best.

z Katarzyną Popiołek rozmawia Dominika Tworek

Jak dalece wychodzimy do świata

Prywatność sprzyja budowaniu i wzbogacaniu własnego wnętrza. Trzeba rozważyć, na czym nam bardziej zależy – czy na poczuciu własnej tożsamości, opartej na wewnętrznej wolności i związanych z nią wyborach, czy na przekonaniu innych o naszej wspaniałości.

Krzysztof Kornas

Nic do ukrycia

Prywatność jest przestrzenią laboratoryjną dla wszelkiego rodzaju dysydentów i uciekinierów spod algorytmicznej sztancy. To właśnie w prywatnej sferze uczymy się dystansu, ironii i zwykłej niezgody. Tam najłatwiej ćwiczyć krytyczne myślenie.

Paulina Wilk

Kiedy byliśmy prawdziwi

Po lekcjach wszyscy rozchodziliśmy się do siebie, rodzice byli jeszcze w pracy, mieszkania czekały puste. Za nami zostawał gwar zatłoczonych korytarzy i boisk. Przed sobą mieliśmy godziny prywatności. Można ją było, bez świadków i upomnień, odkrywać. Albo naruszać.

z Ursulą Wirtz rozmawia Justyna Dąbrowska

Jak te kwiaty

Rozmawiamy o wszystkim. O przeszłości, naszych szczęśliwych chwilach, a także o wielkiej niewiadomej, która nas czeka. Pytamy: jak to będzie? Czy coś przetrwa poza ciałem? Czasami mój ukochany mówi do mnie: „Będę czekał na ciebie po drugiej stronie”.

z Markiem Schulzem rozmawia Karol Kleczka

Wystarczająco dobre życie

Wzrastamy dzięki byciu z ludźmi. Bądź obecny, uważny i ciekawy losu innych. To dobry sposób na spędzenie własnego życia.

Mira Marcinów

Czego boi się hipochondryk?

Niektórzy psychoterapeuci rozpoczynają leczenie swoich hipochondrycznych pacjentów od pytania: „Czy zgadzasz się, że kiedyś umrzesz?”. A przecież tak trudno się na to zgodzić, nie tylko hipochondrykom

z Mileną Rachid Chechab rozmawia Mariusz Szczygieł

Już nie traktuję ludzi jak postaci z komiksu

Gdy zaczynałem pisać reportaże ponad 30 lat temu, na nikim nie umiałem się skupić dłużej. Wydobywałem z bohaterów głównie komizm. Psychoterapia i przebyta żałoba sprawiły, że postrzegam ludzi w bardziej złożony sposób, widzę, jak są niejednoznaczni

Cveta Dimitrova

Kłopotliwe pytania

Co byś odpowiedział, gdyby nieznajomy zapytał Cię: „Czy kiedykolwiek przeżyłeś poważny kryzys w małżeństwie?”

z Katarzyną Błażejewską-Stuhr rozmawia Martyna Słowik

Jeść cukier z głową

Im mniej cukru, tym lepiej. Jednak jeśli zjemy obiad złożony w dużej mierze z warzyw, a na deser weźmiemy kawałek ciasta, to błonnik i przeciwutleniacze z nich zapobiegną szkodliwemu działaniu cukru.

Natalia Fiedorczuk

Zawsze chodzi o dzieci

Cierpienie rodziców najczęściej dotyczy trudności społecznych dziecka, jego nienazwanej odmienności, zaś im robi się starsze – lęku o jego dobrostan, trwogi wynikającej z zagrożenia samobójstwem, z obawy przed tym, że dozna krzywdy od rówieśników czy w internecie. Dlatego właśnie szukamy diagnoz.

Cveta Dimitrova

W poszukiwaniu „ja”

Nie doceniamy dziś znaczenia pogłębionej opowieści nie tylko na temat objawów, ale i naszej kondycji, całościowej perspektywy na psyche, ciało, duszę, nawet jeśli traktujemy tę ostatnią wyłącznie metaforycznie.

Suzanne O’Sullivan

Co zmienia diagnoza ADHD?

ADHD staje się częścią tożsamości wielu młodych ludzi. Niektóre grupy wsparcia krytycznie odnoszą się do wszelkich prób hamowania cech typowych dla ADHD. Trzeba jednak pamiętać, że uczenie się, jak kontrolować nasze nastroje, zachowania i odruchy, to po prostu część procesu dorastania, bez względu na to, czy ktoś ma ADHD czy też nie.

z Luce Irigaray rozmawia Octave Larmagnac-Matheron

Miłość wymaga różnicy

Wydaje mi się ważne, by kobiety i mężczyźni nauczyli się uczestniczyć we wspólnym świecie, który bierze pod uwagę ich różnice, bez podporządkowywania jednych drugim. Wciąż musimy stworzyć taki świat.

Aleksandra Grzemska

Antygona XX-wiecznej filozofii

Ostra krytyka, której doświadczyła po swoim filozoficznym debiucie, sprawiła że Luce Irigaray do dziś zachowuje powściągliwość w składaniu deklaracji przynależności do formacji feministyczno-intelektualnych oraz unika wypowiedzi autobiograficznych.

Oliwia Bosomtwe

Jedna historia

Archeologiczne śledztwa prowadzone przez Eyala Weizmana i Forensic Architecture można potraktować jak przewodnik po globalnych skutkach polityki kolonialnej i archiwum przemilczanej przemocy

Magdalena Czubaszek

Po co nam rasy psów

Nowoczesny pies to wynalazek epoki wiktoriańskiej, czasów darwinizmu i raczkującej eugeniki. To wtedy zakochano się w rasowych okazach, których życie okupione jest jednak często chorobami i cierpieniem.

Susan Neiman

Bycie woke nie jest lewicowe

Wokeizm jest napędzany emocjami, które od zawsze poruszały ludzi o poglądach lewicowo-liberalnych: pragnieniem, aby stać po stronie uciskanych, i nadzieją na zadośćuczynienie za zbrodnie historii. Te godne szacunku uczucia są jednak wspierane przez wątpliwe filozoficznie tezy

Olga Drenda

Ezograżyna to ja i ty

Dawniej ludzie wypatrywali cudu, liczyli na to, że ich problemy rozwiąże siła z zewnątrz. Dzisiaj sami chcą taką siłą kierować, jakby obawiali się paść ofiarą kaprysów losu

Jonathan Haidt, Eric Schmidt

Reguły na czas sztucznej inteligencji

Sztuczna inteligencja sprawi, że media społecznościowe będą (jeszcze) bardziej toksyczne. Musimy przygotować się na to już dziś.

Sylwia Czubkowska

Nowa mapa świata pisana przez AI

Nie wierzcie politykom i analitykom, którzy bez mrugnięcia okiem mówią, że wiedzą, jak sztuczna inteligencja zmienia globalny układ sił. Wiedzą tyle, ile ChatGPT odpowiadający na nasze pytania. Czasem mówią trafnie, czasem leją wodę, a nierzadko halucynują i kłamią.

z Nurią Selvą Fernandez rozmawia Agnieszka Rzonca

Jak AI pomoże nam chronić przyrodę

Wykorzystanie sztucznej inteligencji do monitorowania zagrożonych gatunków może być niezwykle pomocne, bo w krótkim czasie daje bardzo rzetelne informacje. Natomiast jedyne, czego tak naprawdę potrzeba, żeby te gatunki ochronić, to wola polityczna.

Michał Cichy

Jak nie zabiłem Putina

Samo branie leków to tylko połowa. Połowa, bez której nic się nie uda. Drugą połową jest nauka życia. Jeżeli mnie, z takimi jazdami na koncie, się to udało, to może się udać każdemu.

z Bogdanem de Barbaro rozmawia Ilona Klimek-Gabryś

Psychoterapeuta nie jest nauczycielem życia

Psychoterapeuta nie ma być dla swojego pacjenta najwyższym autorytetem. Ma pomóc pacjentowi dotrzeć do jego wewnętrznego konfliktu, nie może go zniewalać.

Kamil Fejfer

Psychologia z Instagrama

Jeszcze dekadę temu otwarte przyznawanie się do zaburzenia psychicznego było czymś raczej rzadkim i mogło narazić na nieprzyjemności. Dzisiaj media społecznościowe pełne są konfesyjnych treści i diagnoz. Co to o nas mówi?

Katarzyna Prot-Klinger

Funkcjonować mimo objawów

Diagnozy psychiatryczne należy traktować jako język, którym umówiliśmy się nazywać różnego rodzaju cierpienie.

Karol Kleczka

Mark Fisher po drugiej stronie lustra

Fisher pasjonował się opowiadaniami fantastycznymi Lovecrafta i dziwacznymi filmami Lyncha, bo wiedział, że są trampoliną do innych światów, które odsłaniają aporie naszego, i uczą wolności.

Andrzej Galbarczyk, Michał Zabdyr-Jamróz

Krucha płeć

Dlaczego mężczyźni – zwłaszcza w Polsce – żyją krócej i w gorszym zdrowiu od kobiet?

z Jackiem Masłowskim rozmawia Ilona Klimek-Gabryś

Mężczyznom są potrzebni inni mężczyźni

Emancypacja mężczyzn nie odbywa się wobec kobiet, lecz wobec własnych ograniczeń. Potrzeba czasu, żeby społecznie zgodzić się na to, że nowa męskość może mieć różne wymiary.

Andrzej Leder

Co robić po kryzysie męskości

Mimo iż widzę wszystkie koszty i niebezpieczeństwa związane z rewolucją równości, gotów jestem bronić jej do upadłego.

z Waldemarem Kuligowskim rozmawia Martyna Słowik

Takie jest prawo święta

Jedną z głównych funkcji rytuału jest dawanie poczucia bezpieczeństwa. Za maskami, waleniem w bębny, rozpalaniem ogniska stało poszukiwanie powtarzalności, stałości, swojskości. Tego szukamy też zwykle w świętach Bożego Narodzenia.

Byung-Chul Han

Byung-Chul Han: rytuały stabilizują życie

Rytualne powtarzanie odkrywa intensywność w tym, co nie dostarcza bodźców, co niepozorne i mdłe. Kto zaś oczekuje ciągle czegoś nowego, ekscytującego, przeocza to, co już jest.

z Marią Banaszak rozmawia Dominika Tworek

Skrypty umysłu

Nie powinniśmy odbierać nawyków jak wroga. Nie ma co walczyć z naturą; z tym, że mózg ma swoje wzory i szufladki. Nasze nawyki to narzędzie, z którego możemy zrobić użytek.

z Ireneuszem Kanią rozmawia Anna Goc

Dobrze żyć w cieniu

Zawsze trzymałem się zasady, by nie podejmować się rzeczy zbędnych. Podążałem za moim głównym życiowym wektorem, czyli silnym napędem poznawczym. To on pchał mnie do nauki języków. Uczyłem się ich dla siebie. Dopiero potem ktoś zauważył moją pasję i zaprosił do publikacji przekładów.

Marcin Jarząbek

Drugi oddech ludowej historii Polski

Ambiwalentne przyjęcie „zwrotu ludowego” przez zawodowych historyków nie wynikało z ich rzekomego prawicowego przechyłu. Wielu badaczy argumentowało, że historia ludu to nie tylko – jak się ją prezentuje – historia oporu, wyzysku i przemocy, ale także historia ludowej sprawczości.

Stanisław Lem

O nauce i wierze

Światopogląd naukowy moim zdaniem jest to sprawa całkiem prosta i chodzi o odpowiedź na szereg pytań umieszczonych w spójnym modelu; pytań tego rodzaju: skąd się wzięli ludzie, co jest ich losem, jak jest urządzony świat i skąd się wziął?

Paweł Ngei

Solarpunk. Przypominając sobie nadzieję

Zamiast mięśniaka ze spluwą w skąpanym deszczem mieście – opowieść o społeczności zmagającej się z katastrofą klimatyczną, budującej panele słoneczne i turbiny wiatrowe. Ruch zwany solarpunkiem proponuje dziś nowe wizje przyszłości.

Małgorzata Lebda

Dopisać kolejną historię

Można dla mgieł wyobrażać sobie opowieści, tworzyć narracje, przypisywać tym kruchym strukturom konkretne emocje, charakter, a nawet nadawać imiona. Czasem schodzę na polanę i wkraczam w mgłę, lubię przyglądać się wówczas splataniu naszych bytów.

z Aleksandrą Rabinovitch rozmawia Ilona Klimek-Gabryś

Szczypta fantazji w codzienności

Ocenianie zabija kreatywność i wyobraźnię. Sprawia, że zaczynamy krytycznie odnosić się do tego, co się dzieje w naszych głowach. Zachęca raczej do cenzurowania własnego umysłu niż do zabawy i spontaniczności.

z Mariuszem Wilczyńskim rozmawia Monika Ochędowska

Magiczna skrzynia

Gdy idziesz utartym traktem, to możesz być nieuważny. Natomiast jeśli wędrujesz niepewną ścieżką, z której noga ucieka ci co chwilę w bok, gdzieś w błoto lub przepaść, wtedy musisz być cały czas skoncentrowany, uważny i kreatywny. Rozwijasz się.

Krzysztof Marciniak

Kompletny brak wyobraźni

Mogę w wyobraźni pogłaskać Giewont, polizać go po szczycie i wziąć go na ręce jak niemowlę, ale nie zamajaczy mi w głowie nawet mglisty zarys jego grani. Mam afantazję.

Karolina Sulej

Miękkimi brzuszkami

Pracując nad tym tekstem, zapytałam moją przyjaciółkę, jaka jest definicja miłości, która do niej najbardziej przemówiła. Powiedziała, że w chwilach kryzysu w związku powtarza sobie to, czego życzyła jej jedna z gościń na ślubie: „Żebyście zawsze odwracali się do siebie miękkimi brzuszkami”.

z Wojciechem Kuleszą rozmawia Martyna Słowik

Nie wierzmy w drużynę pierścienia

Pamiętajmy o dwóch kluczowych dla szczęśliwego związku zasadach: sprawiedliwie nie znaczy po równo, a tam, gdzie rządzi racja, nie ma relacji. Czy ja potrzebuję partnera, partnerki żeby udowodnić, iż jestem mądrzejszy, że lepiej coś zrobiłem? Nie, to nie buduje relacji, tylko moje samozadowolenie.