(fot. Forumlitfest, CC BY 3.0 via Wikimedia Commons)
Mateusz Burzyk wrzesień 2021

W wirze historii

„Wygnaniec” to więcej niż biografia, bohater zyskuje w niej wyraźny autorski stempel. Bauman jest tytułowym wygnańcem, a na pierwszy plan wydobyty zostaje dramatyzm jego życiowych losów.

Artykuł z numeru

Planeta Śląsk

Czytaj także

Mateusz Burzyk, Michał Jędrzejek

Wszystkie życia Zygmunta Baumana

Wygnaniec to więcej niż biografia. Książka poświęcona została nie tylko życiu Zygmunta Baumana, skrupulatnie opowiedzianemu, lecz także najnowszej historii Polski, jej oddziaływaniu na losy jednostek, narodowym ranom, doświadczeniu odrzucenia i bezdomności. Imponujące są w niej konteksty, których Domosławski dostarcza czytelnikom, np. o wydarzeniach z marca 1968 r. albo o konflikcie wokół pamięci o tzw. żołnierzach wyklętych. Dzięki tym wątkom widać, dlaczego życie i wybory autora Płynnej nowoczesności budziły i budzą gorące polityczne spory. Dla wielu czytelników to atut, dla innych ta narracja może być aż nadobfita.

Bohater zyskuje w tej biografii wyraźny autorski stempel. Bauman jest tytułowym wygnańcem, a na pierwszy plan wydobyty zostaje dramatyzm jego życiowych losów: ucieczki z kraju przed nazistami, przymusowej emigracji za komunistów, niezrozumienia i odrzucenia w warunkach polskiej demokracji. Filozof ukazany zostaje jako poraniony, ale trwając wiernie przy lewicowych wartościach, pozostaje spójny i konsekwentny. Budzi to sympatię autora, który wprost przyznaje, że Bauman pomagał mu zrozumieć świat podczas pisania Wykluczonych i był mu ideowo bliską postacią.

Najpiękniejszy polski magazyn intelektualny

Ciesz się z darmowej dostawy
i dostępu do e-wydań

Prenumeruj znak

Książka ma też znamiona biografii intelektualnej, o czym najlepiej świadczy zrekonstruowany przez Domosławskiego spór między Baumanem a Kołakowskim. Powraca on w książce w kilku odsłonach, budując napięcie w drugiej części publikacji, gdy po roku 1970 życie bohatera zwalnia i sprowadza się do typowych obowiązków socjologa: nauczania, konferowania, pisania. Literacko to świetny zabieg – bo warsztatowo to praca wybitna – pytanie jednak, czy ten konflikt nie został aby przez autora wyolbrzymiony…


Artur Domosławski

Wygnaniec. 21 scen z życia Zygmunta Baumana

Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2021, s. 912

Kup numer