298

Recenzje książkowe

Rok
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
  • 2006
  • 2005
  • 1983
  • 1971
  • 1946
Dariusz Rosiak

Czytanie jest niebezpieczne

Bradbury pisze o przemianach, które dziś owocują redukowaniem doświadczenia do memów i lajków. Już w jego świecie ludzie są tak przyspawani do gadżetów, że nie zauważają toczącej się wojny.
Ilona Klimek

Ślady na ciele

Didion nieustannie balansuje między przeszłością, symbolizowaną głównie przez rzeczy, a teraźniejszością, której stara się trzymać, by się zupełnie nie rozpaść.
Karol Kleczka

Przeciw relacjom

Nie wiemy, kim „oni” są, nie znamy ich motywów, agendy politycznej czy klasowej, lecz widzimy okrucieństwo, z jakim karzą bycie dla kogoś: dla siebie, dla innych czy dla przeszłości obecnej w pamięci.
Aleksandra Byrska

Szerokie spektrum żałoby

„Fragmenty dyskursu żałobnego” są wyrazistym świadectwem złożoności doświadczenia utraty i jego wagi w życiu każdego człowieka.
Bartosz Suwiński

Węzłowe momenty

Chamier-Gliszczyński pisze o wspólnocie dwojga ludzi, o uczuciach i miłości potrafiącej czuwać nad cudzą samotnością i nieprzeszkadzającej w osobistym rozwoju.
Kamila Dzika-Jurek

Czarna energia języka

Coś bardzo konsekwentnego idzie przez książki Muszyńskiego, a teraz, w nowej książce, jeszcze ładniej się odsłania.
Przemysław Chudzik

Kryminał rodzinny

Narratorka Testamentu, dowiedziawszy się, że jej babcia choruje na alzheimera, spisuje jej wspomnienia. Z nich rodzi się książka zadająca pytanie o możliwość i sens ucieczki od tego, kim się jest.
Ewelina Kaczmarczyk

Głos ciszy

Issa Watanabe stawia na siłę obrazu. Nie zawłaszcza głosu Obcego, lecz pozwala, by przemówiła cisza, która mówi więcej niż najsubtelniejsza narracja.
Edyta Zielińska

Kacze opowieści

Mistrz zen, jego uczeń i kaczka zostają uwięzieni w butelce. Lekcja mistrza brzmi: „To nie moja kaczka, to nie moja butelka, to nie mój problem”.
Karol Kleczka

Wakacje jak z koszmaru

David Vann już nieraz udowodnił mistrzostwo w budowie dusznych relacji między bohaterami czy sprawność w portretowaniu postaci na skraju załamania nerwowego. Nie inaczej jest w Komodo, co choć stanowi o sile czwartej powieści amerykańskiego pisarza wydanej po polsku, to jednak daje poczucie pewnej powtarzalności autora.
Ilona Klimek

Znane dźwięki

Polska psychiatria od kilku lat staje się ważnym tematem w literaturze, czego potwierdzeniem są Szramy Witolda Beresia i Janusza Schwertnera, Stany ostre Marty Szarejko oraz najnowszy reportaż Pawłowskiej-Krać.
Aleksandra Byrska

Piękno ludzkiej mowy

Przyzwyczailiśmy się do słów i łatwo zapominamy, jak niezwykły jest język, którym posługujemy się na co dzień. Tammet jednak, dzięki swojej lingwistycznej wrażliwości, dostrzega jego wyjątkowość i wspaniale o niej opowiada.
Przemysław Chudzik

Boże igrzysko szwedzkim okiem

Nawet jeśli domyślamy się, że dzieje polsko-szwedzkie to trochę więcej niż potop, na podtytuł książki Lindqvista patrzymy podejrzliwie. Autor udowadnia jednak, że nasze kraje nigdy nie traciły się z oczu.
Michalina Kmiecik

Najciemniej w latarni

Kiedy dziś wypowiadamy słowa „izolacja”, „samotność”, mają one posmak pandemicznego przymusu. Latarnicy przenoszą nas do świata, w którym izolacja bywa upragnionym stanem oddalenia się od nierozwiązanych problemów, samotność zaś daje szansę na rozmowę ze sobą i prześladującymi nas widmami.
Monika Świerkosz

Polskie fantazje kolonialne

Mistyfikacja została zaplanowana w sposób niemal doskonały – antologia „poezji murzyńskiej” Niam niam rozesłana na uniwersytety i do redakcji czasopism doczekała się kilku pochlebnych recenzji.
Krzysztof Wołodźko

Kontrkultura i chrześcijaństwo. Opowieść nieoczywista

Wśród bohaterów Bezkresu poranka znajdziemy Jima Morrisona, św. Jana z Ávili i Koheleta. Rzadko kto dziś tak pisze, ma dość śmiałości i wyobraźni, by patrzeć oczyma wielu różnych poetów, teologów, mistyków, by próbować zrozumieć, dlaczego człowiek może przeżywać sam siebie jako pobożnego i bezbożnego.
Paweł Jasnowski

Ślady, zdjęcia, plamy

Annie Ernaux wpatruje się w siebie po to jedynie, aby odnaleźć świat, pamięć i wyobrażenie minionych dni, by pochwycić „znaki epoki”, wymianę idei, opinii i wrażliwości.
Kinga Dawidowicz

Harari świata architektury

Jakub Szczęsny w Witaj w świecie bez architektów prowadzi nas przez różnorodne miejsca na globie, pokazując, że niezależnie od warunków klimatycznych, środowiskowych czy historycznych ludzie podejmowali wysiłek stworzenia przestrzeni bezpiecznej i komfortowej.
Marta Duch-Dyngosz

„Jak w jakiejś cholernej baśni”

Patrycja Dołowy sugestywnie opowiada o losach rzeczy żydowskich. Stają się one namacalnym łącznikiem z przeszłością przemilczaną i trudną, z innym człowiekiem w po-Holokaustowych relacjach.
Martyna Słowik

Jak dobrze ganiać z dyktafonem

Historia mówiona pozwala usłyszeć głos osób pozbawionych przywilejów, a dzięki temu stworzyć pełniejszy obraz przeszłości. Po polsku można wreszcie przeczytać najważniejszą książkę o tym sposobie uprawiania historii – ciekawą także dla tych, którzy po prostu lubią słuchać ludzkich opowieści.
Ilona Klimek

Spóźniona diagnoza

Furgał otrzymała diagnozę spektrum autyzmu dopiero jako 36-latka. Wcześniej traktowano ją jako wyjątkowo inteligentne dziecko, nerwową nastolatkę, dziewczynę z depresją i zaburzeniami lękowymi.
Monika Gałka

Ładne, ale…

Nie dziwi temat kolejnego tytułu od Wydawnictwa Marginesy, który skupia się wyłącznie na opakowaniach towarów z okresu PRL-u, bowiem chyba tylko tego aspektu polskiego wzornictwa graficznego jeszcze nie omówiono.
Magdalena Kargul

Ukryty krzyk

Milczenie splata się ze znikaniem. Para ta często bywa postrzegana jako dowód wewnętrznego braku, niemal sterylnego, odstręczającego zimna. Taka też wydaje się główna bohaterka najnowszej książki Jelonek – Luna. Trzeba być cicho to bardziej migawki z życia niż potoczysta opowieść. Urywana opowiastka kobiety, która próbuje wreszcie wydobyć z siebie krzyk, rozeznać się w sobie i swoim małżeństwie.
Bartosz Suwiński

Proza wysokich lotów

Po raz pierwszy Lenora, na którą składają się minipowieści Przygotowania do ślubu i Powrót Telemacha, ukazała się w 2004 r. Wydana na nowo inicjuję serię publikacji wrocławskiego autora, którą szykują dla czytelników Warstwy. Proza Łukosza jest emocjonalnie gęsta i filozoficznie krzepka.
Aldona Kopkiewicz

Mężczyźni u kresu

Nie przepadam za powieściami, których bohaterowie wydają mi się odstręczający, szczególnie jeśli są to bohaterowie główni, a ich osobowość wypełnia cały świat przedstawiony. I nie chodzi o to, że nie przyjmuję do wiadomości złożoności ludzkiej psychiki, przeciwnie: trudno mi znieść ludzką niezłożoność, która – jak podejrzewam – zdarza się częściej, niż chcielibyśmy przyznać.
Basia Małecka

Więcej niż muzyka

Nie ma nic gorszego niż modne jazzowe kluby, w których jazzowi muzycy grają jazzowe standardy, a demonstrująca wysoki poziom samozadowolenia jazzowa publiczność popija winko w przyciasnych gorsetach. Rzecz w tym, że ta chroniczna egzaltacja i nadęcie pozostają w kompletnej sprzeczności z przeszłością tego gatunku i jego twórców. Bo kto dziś pamięta, że jazz narodził się w burdelu?
Dariusz Rosiak

Wieczna pętla czasu?

Nigeryjczyk Chinua Achebe opisuje napięcia do dziś obecne w Afryce, dlatego jego powieść mimo upływu 60 lat czyta się jak aktualny portret tamtejszego życia.
Tadeusz Zatorski

Wirtuozi bez partytur

Ozment dowodzi, że porzucenie religii, w której się wyrosło, nie musi wcale oznaczać, że „runęliśmy w czarną dziurę niczego”. Wręcz przeciwnie: świadczy o tym, że buduje się swoją ludzką tożsamość własnymi siłami
Maciej Topolski

Architektura pornograficzna

Obsceniczne jest to, co nieprzyzwoite. Wulgarne lub sprośne. Grzeszne, rozpustne, odpychające. Obsceniczność jest przede wszystkim kategorią moralną i etyczną, często estetyczną, rzadziej lub wcale – architektoniczną.
Błażej Popławski

Życie w oparach słodyczy

170 lat temu przybyły z Meklemburgii Karol Wedel otworzył swoją pierwszą firmową cukiernię, którą szybko rozbudował jego syn Emil. 90 lat temu syn Emila Jan przeniósł fabrykę czekolady na warszawski Kamionek, o czym pisała cała prasa II RP. Rocznice te celebrować mogą czytelnicy dwóch wydanych niedawno książek o dziejach Wedlów
Ewa Drygalska

Niech żyje fotka!

Fotka Nathana Jurgensona to książka na miarę O fotografii Susan Sontag. Autor pokazuje, że fotografia jako autonomiczne dzieło sztuki traci dziś na znaczeniu. W zamian staje się nośnikiem naszych codziennych doświadczeń, którymi chcemy się podzielić z innymi
Piotr Kosiewski

Malarz i Białorusin

Zbiór rozmów Małgorzaty Czyńskiej z Leonem Tarasewiczem to rzadka okazja bezpośredniego spotkania z jednym z najciekawszych współczesnych malarzy, ale też poznania życia białoruskiej mniejszości w Polsce w ostatnich dekadach PRL-u i w III RP.
Magdalena Kargul

Gry, poruszenia i przesunięcia

Jeszcze do niedawna można było odnieść wrażenie, że rasa zastąpiła tożsamość klasową, a z dobrze znanej każdemu kulturoznawcy świętej trójcy klasy, rasy i płci pozostały w użyciu jedynie dwa ostatnie człony.
Przemysław Chudzik

Matka, pisarka, rebeliantka

Jens Andersen chce pokazać „całą” Astrid – przez drobiazgowy opis trudnych momentów, błędów czy emocjonalnych reakcji. Dzięki temu czytelnik łatwiej może wyobrazić sobie pisarkę i aktywistkę jako pełnego sprzeczności człowieka, a nie tylko ikonę.
Henryk Woźniakowski

„Trzecia Rosja” i jej mieszkańcy

Czy „trzecia Rosja” ma szanse nie tylko zaistnieć kiedyś wśród wąskiego grona elity, ale i uzyskać znaczący wpływ na społeczną świadomość i praktykę polityczną?
Mateusz Burzyk

Trzymać się życia

Derrida dystansuje się do koncepcji filozofii, której opanowanie ma oswajać z przemijaniem. Nie po drodze mu też z uwalniającą od strachu przed śmiercią religijną obietnicą życia wiecznego.
Piotr Oleksy

Oswajanie piórem

Oswajanie przestrzeni – Szczecina i Pomorza Zachodniego – stało się dla przybyszów wyzwaniem kluczowym w twórczości oraz postawach życiowych. Co znamienne, w wielu przypadkach doświadczali rozczarowania.
Kamila Dzika-Jurek

Baśń o ludzkiej chciwości

Od pierwszych zdań „Listopadowych porzeczek” czujemy, jakbyśmy wpadali w nie swój świat. Imię bohatera, który pojawia się w początkowej scenie powieści – Koera Kaarel, nie brzmi żadną znajomą głoską. Lecz ta obcość języka to tylko pancerz, pod którym Andrus Kivirähk, współczesny pisarz estoński, ukrył historię głęboko ludzką.
Eliza Kącka

Receptariusz

Jak zostać czempionem wyobraźni? Agnieszka Taborska na współczesne niedole proponuje – dla żartu i z wdziękiem – 56 sprawdzonych procedur surrealistycznych, wynoszących nad mdławą doczesność.
Aldona Kopkiewicz

Propozycja nowej etyki

„Być ze świata” to propozycja przemyślenia podstaw naszego istnienia, które już u początku są uwikłane w świat: konkret, materię, biologię i fizykę, a przede wszystkim innych ludzi i inne formy życia. Co więcej, namysł ten ma służyć zmianie naszego rozumienia i zachowania – stanowi propozycję nowej etyki.
Aleksandra Byrska

Ekologia naszych zmarłych

Obecność bliskich zmarłych jest niepodważalną częścią naszego życia. Vinciane Despret zamiast rozważać, czy jest to stwierdzenie racjonalne, analizuje ich wpływ na nasze codzienne życie.
Wojciech Bonowicz

Moi, mistrzowie: Marcin Świetlicki

Bohaterowi wierszy Świetlickiego „nie” jest potrzebne, żeby mógł narysować własny kontur, odróżnić się, odgrodzić.
Dariusz Rosiak

Jaszczury to też ludzie

Z książki Karela Čapka wyłania się pytanie: czy historia musi być nieskończonym ciągiem tych samych błędów powtarzanych przez ludzi w kolejnych wcieleniach?
Julia Fiedorczuk

Jeż na autostradzie: Łukasz Jarosz

Wiersz Jarosza czytam jako opowieść o budzeniu się do świadomości, że zwierzęta są istotami czującymi podobnie jak ludzie.
Monika Świerkosz

Oszustwo wielkiej sztuki

Stanisława Przybyszewska jest pisarką na przemian zapominaną i przypominaną – zjawia się na moment wśród żywych, dyskutowana, ważna i obecna, po czym wraca niczym duch na marginesy kanonu.
Anna Pekaniec

Języki pamięci – języki życia

Hannah Arendt w Kondycji ludzkiej dowodziła, że człowiek, który nie opowiada o tym, co robi, co przeżył, czego pragnie, skazuje się na niebyt
Paweł Jasnowski

Skandal wyzysku i przemocy

Jeśli wziąć do ręki Potosí, może się zdać, że to jedynie bezbarwny reportaż o biedzie, który łatwo napisać i jeszcze łatwiej sprzedać. Izagirre pisze o legendarnej górze Cerro Rico de Potosí (a także Llallawie), gdzie znajdują się jedne z najbogatszych złóż srebra i cyny na świecie – bogactwa, które zamiast błogosławieństwem stały się największym przekleństwem Boliwii.
Bogumiła Motyl

Następne pokolenie

Mogłoby się wydawać, że o kulturze hipisów nie da się powiedzieć niczego nowego. To temat opisany w literaturze, przedstawiony w filmach, a przede wszystkim przebijający się z muzyki i pewnego stylu życia. Zwykło się uważać, że dzisiaj należy już do kolorowej, wypełnionej pokojem i miłością, uduchowionej przeszłości. Cóż, to jedno z bardziej stereotypowych i niepełnych wyobrażeń na temat hipisów.
Ilona Klimek

Między rozwojem a granicami

Książka Szarejko to zbiór 15 rozmów ze specjalistami od zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, którzy mimo świadomości kryzysu nadal trwają w systemie. Bez problemu diagnozują jego bolączki: niedofinansowanie psychiatrii, ale też dziedzin, które stoją z nią na styku, czyli oświaty, opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.
Ewa Drygalska

Gdzie rodziła się nowoczesność

Czym jest nowoczesność? Co dla nas oznacza? Jak przebiegała w Polsce? Te pytania zadaje historyk i politolog Rafał Matyja w Miejskim gruncie.