Nauka

2230

Kultura

Świat

Rok
  • 2026
  • 2025
  • 2024
  • 2023
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
Ida Świerkocka

Piękna, wciąż trzydziestoletnia

Popkultura to uwielbia: martwa artystka nie pisze dalej, nie zmienia zdania, nie komplikuje obrazu. Sylvię Plath można zamrozić w jednym kadrze, w jednym wieku, w jednej pozie – i bez końca powtarzać historię o „obiecującej, młodej poetce, która odeszła zbyt wcześnie”. Ale może da się powiedzieć coś jeszcze?
FOTOREPORTAŻ: Wojna w Ukrainie

Technologia w okopie

Kadry z ukraińskich okopów przypominają często sceny jak z gier komputerowych i filmów spod znaku sci-fi.
Diana Dąbrowska

Światełka, które zgasły

Zaskoczeniem było dla mnie odkrycie, że Isao Takahata, reżyser Grobowca świetlików (1988), konsekwentnie dystansował się od etykiety filmu antywojennego, z którą jego dzieło jest dziś niemal automatycznie kojarzone.
Maciej Buchwald

Pele-mele. Odpowiada: Maciej Buchwald

„Znakowe” pele­-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
Jacek Dehnel

Pele-mele: Jacek Dehnel

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
z Krystianem Ladą rozmawia Hanna Zonik

Opera jest przeciwieństwem cynizmu

Opera pozwala sobie na emocjonalną szczerość. Żyjemy w izolacji, w społeczeństwie, które ma problemy z nawiązywaniem kontaktu z innymi ludźmi i kontaktu z samym sobą. Opera może nam pomóc w odnalezieniu wrażliwości, empatii i drogi do siebie nawzajem.
Jessica Christian

Fotoreportaż: W poszukiwaniu wspólnoty

Podczas pandemii Covid-19, fotoreporterka Jessica Christian wraz z „The San Francisco Chronicle” stworzyli projekt „United in Isolation". Ich celem było pokazanie, jak ludzie zamknięci w czterech ścianach radzą sobie z izolacją i poszukują wspólnoty.
Diana Dąbrowska

Głód widzialności

Dramat bohaterki Chorej na siebie (2022) polega na świadomości, że funkcjonuje po „złej stronie spojrzenia”. Signe przygląda się odnoszącemu sukcesy chłopakowi artyście, znajomym, ludziom z gazet. Na nią nie patrzy nikt.
z Lawrence'em Grobelem rozmawia Milena Rachid Chehab

Wybierz najlepszą opowieść

Czasami czytam wywiady, które sprawiają wrażenie, że wygenerowała je sztuczna inteligencja. Ludzie brzmią w nich elokwentnie, jednak nie ma w nich niczego głębszego, nie ma w nich duszy. Wywiad opiera się na wyłuskiwaniu tego, co zaskakujące, niewystudiowane, na tych wszystkich: „Ale czekaj, jak to?!”. AI tego nie potrafi.
Bronka Nowicka

Mamy nosa do grafiki

Pod dłońmi uczestniczek warsztatów przesuwają się drewniane ramy sit, pachnące kwiatowym naparem lipowe deszczułki, próbniki papierów wyglądające jak pióropusze, świeża pulpa zbita w mokrą kulę.
Diana Dąbrowska

Optymizm z odzysku

Jak podkreśla reżyser Aki Kaurismäki: „Ludzie są najlepsi wtedy, gdy wszystko się sypie. Bo kiedy cała nadzieja znika, nie ma już powodu do pesymizmu”.
Aga Kozak

Czy minimalizm umarł?

Przed dekadą bestsellerami były książki o minimalizmie i zero waste. Choć postulaty ograniczenia konsumpcji, czasu przed ekranem i ilości produkowanych śmieci nie straciły na aktualności, to my jakby straciliśmy wiarę, że coś da się z tym zrobić.
Andrzej Muszyński

Tęsknota za prostotą

Odosobnienie hartuje umysł i ciało. Pustynia pozwala zrzucić starą skórę, niemal dosłownie. Dodaje wiary we własne siły. Przynosi ogromną satysfakcję, kiedy po wielu dniach staje się na mecie, po swojej jaśniejszej stronie
Muzeum Miniatur w Pradze

Świat mikrozachwytów

Okres Bożego Narodzenia to często czas mikrozachwytów. Przeżywa się je podczas przeglądania rodzinnych albumów, rozkładania świątecznych ozdób czy choćby w trakcie wpatrywania się w figurki tworzące szopki.
Qilai Shen

Wyprodukowane w Chinach

„Made in China" kojarzy się dziś z tanią i masową produkcją. Jednak rzeczy, które niegdyś docierały do Europy z Państwa Środka, miały zupełnie inny charakter – należały do towarów luksusowych.
Maria Wąchała-Skindzier

Flaner z aparatem

W albumach Pusłowskich odnajdziemy ten sam przestrach, oniemienie wobec fotografii, rumieniec zawstydzenia wywołane podglądaniem, jakiego doświadczał Hans Castorp, oglądając zdjęcie rentgenowskie ukochanej.
Diana Dąbrowska

Los cieńszy od papieru

„Nawet góry przeminą" (2015) to filmowa mozaika, w której Jia Zhangke, łącząc różne plany czasowe i sagę rodzinną zanurzoną w konwencji melodramatu, opowiada o Chinach w okresie transformacji. Przemiany społeczne splatają się tu z pamięcią i tęsknotą za przeszłością.
Piotr Oczko

Tykanie w Czarnym Lesie

Czas mija, ucieka, goni nas, tracimy go, zabijamy lub najczęściej cierpimy na jego brak. Do chwili gdy dowiadujemy się, że zostało go nam już niewiele, jest on niemal przezroczysty.
Karol Palczak

Pele-mele. Odpowiada: Karol Palczak

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę.
Marcin Krasnowolski

Cesarz chińskiego kina

Zhang Yimou jest mistrzem światowego kina i najbardziej znanym chińskim reżyserem w historii. Życie artysty oraz bogata i bardzo różnorodna kariera są nierozerwalnie splecione z losami jego ojczyzny ostatnich 50 lat.
Michał Oleszczyk

Pele-mele. Odpowiada: Michał Oleszczyk

„Znakowe” pele-mele stworzyliśmy, by zaczerpnąć od ciekawych ludzi inspiracji: jak pracować, co czytać, na co zwracać w życiu większą uwagę
Diana Dąbrowska

Przyjemność z jedzenia i rozmowy

Jeden z najbardziej cenionych krytyków w historii X Muzy, Rogert Ebert, wyznał: „Ktoś zapytał mnie kiedyś, czy potrafiłbym wymienić film, który byłby całkowicie pozbawiony klisz"
Maria Karpińska

Dobre złego początki

Jenny Erpenbeck, laureatka Międzynarodowego Bookera za rok 2024, nie otrzymała nagrody jedynie za dobrą książkę. Powodem, dla którego srebrna statuetka i 25 tys. funtów znalazło się w jej rękach, była także zdolność zawarcia w powieści równocześnie historii intymnej i publicznej, tego, co skrajnie osobiste, i tego, co nieznośnie polityczne
Marcin Stachowicz

Horror w epoce niepokoju

W latach 50. horrory podejmowały temat zagłady nuklearnej i politycznej infiltracji. W latach 60. i 70. diagnozowały rozpad tradycyjnych więzi społecznych, w ostatniej dekadzie XX w. zaczęły coraz mocniej przestrzegać przed nowymi technologiami. Czego boimy się dzisiaj?
Diana Dąbrowska

Pusta obecność

Pod koniec grudnia 2022 r. po raz pierwszy na szczycie prestiżowej listy „Najlepszych filmów wszech czasów” magazynu „Sight & Sound”* znalazła się reżyserka. Mowa tu o belgijskiej twórczyni Chantal Akerman i jej trzyipółgodzinnej odysei egzystencjalnej Jeanne Dielman, Bulwar Handlowy, 1080 Bruksela (1975)
Oliwia Bosomtwe

Powitanie z Afryką

Istnieje historia Afryki bez Europejczyków i wcale nie jest opowieścią o braku cywilizacji, lecz o świecie innych układów społecznych i wartości.
Angelina Katsanis

Joga na Times Square

Od ponad 20 lat w dniu letniego przesilenia słonecznego zabiegany zazwyczaj Times Square spowalnia, wypełniając się ludźmi, którzy chcą uciec od zgiełku miasta i znaleźć spokój w okolicy jednego z najbardziej ruchliwych skrzyżowań świata.
Piotr Oczko

Wampirek, czyli małe jest piękne

Miniatury portretowe to dzieła niesłychanie prywatne i intymne. Nie bez znaczenia jest zmysłowy aspekt dotykanego często przedmiotu, faktura i kolor ramki, waga i kruchość. Te niewielkie artefakty budzą w nas wzruszenie i tkliwość.
Marcin Napiórkowski

Joseph Campbell i Pokolenie Mitologów

Campbell stał się powszechnie znany jako „facet od mitów, który zainspirował Gwiezdne wojny”. Do dziś Hollywood czerpie z niego pełnymi garściami. Lecz pragnienie mitu wykracza daleko poza popkulturę.
Diana Dąbrowska

Kiedy ciasteczko staje się za słodkie

Trudno wyobrazić sobie uniwersum Ulicy Sezamkowej bez chaotycznej, aczkolwiek niezwykle dobrodusznej postaci Ciasteczkowego Potwora. Charakterystyczne „Om nom nom nom!”, a także wiele innych powiedzonek i zachowań na stałe weszło do kanonu światowej popkultury.
Michał R. Wiśniewski

Gry, które uczą

Zasada, że najlepiej uczy się przez zabawę, sprawdza się zwłaszcza w przypadku gier cyfrowych. Warto przyjrzeć się, co nam właściwie dają wycieczki do wirtualnego świata.
Aleksandra Byrska

Profesorka bajarka

Joanna Papuzińska przypomina, że czytamy dzieciom nie po to, by wzrósł ich iloraz inteligencji, lecz by budować wspólnotę i uczyć w niej uważności na siebie nawzajem.
Frankie Turner

Nasycić oczy

Przepis na idealnego hamburgera? Trochę wykałaczek, pomidor bez miąższu, mięso usmażone tylko z boku i sos z kleju.
Piotr Oczko

Nie tylko do zabawy

W biografiach wielu osób, które z domków dla lalek uczyniły swój życiowy cel, znajdziemy samotność, niespełnienie, trudne dzieciństwo. Można by spytać, czy aranżowanie miniaturowego domostwa nie bywa czasem próbą stworzenia alternatywnego świata rekompensującego życiowe porażki.
Karol Kleczka

Tam gdzie leży środek Europy

Gdzie właściwie leży środek ciężkości Europy, do którego winny zmierzać wszystkie mitteleuropejskie wątki? To powracające pytanie w twórczości Jaroslava Rudiša, pisarza mierzącego się z historią.
Łukasz Białkowski

Kto się boi AI w sztuce?

Najważniejsza informacja, jaką do tej pory AI wysłała środowisku artystycznemu, brzmi: sztukę da się zalgorytmizować. Wiadomość ta jednym może wydawać się zbyt banalna, a drugim zbyt niedorzeczna, aby potraktować ją poważnie. Ma jednak kluczowe znaczenie, bo uderza w sam rdzeń współczesnych wyobrażeń na temat twórczości artystycznej
z Elżbietą Dzikowską rozmawia Karol Kleczka

Nigdy się nie bałam

Mam 88 lat, ale wcale nie czuję się stara. To moje hasło, że najważniejsze, żeby chciało się chcieć. I mnie się chce
Roff Smith

Przygoda za zakrętem

Rok 2020. Roff Smith, fotograf podróżniczy, staje przed wyzwaniem: pandemia koronawirusa sprawiła, że nie może wyjeżdżać już do miejsc, które zwykle widzi się na okładkach magazynów
Diana Dąbrowska

Spokój według Lyncha

Przed 73-letnim, poważnie schorowanym bohaterem „Prostej historii" (1999) Davida Lyncha stoi nie lada wyzwanie: przemierzyć kilkaset kilometrów na traktorku, który na co dzień pełni funkcję kosiarki.
Paulina Małochleb

Ludzie z taksydermii

Byli uczestnicy wojny albo osoby piszące zaraz po jej zakończeniu zorganizowały pole literackie i narysowały jego mapę, skazując kolejnych autorów na poruszanie się pomiędzy opowiedzianymi już historiami. Czy to oznacza, że współczesne powieści historyczne odwołujące się do I wojny światowej opowiadają o niej w sposób wtórny?
Maciej Jakubowiak

Ali Smith jest szybka

Akceptacja dla emocjonalnych komplikacji sprawia, że Ali Smith jest pisarką nie tylko ciekawą czy intrygującą, ale po prostu wielką. Nie boi się konfrontować postaci ze złożonością świata, pozwala im myśleć o polityce, doświadczać bezsilności, wygłaszać opinie piękne i kompletnie głupie.
Karolina Broda

Brzydkie słowo na „p”

Kiedy Carrie Bradshaw z Seksu w wielkim mieście została wzięta za prostytutkę, zareagowała oburzeniem i pretensjami: „Oni myślą, że jestem prostytutką?!”. Jak gdyby nie dowierzała, że tak „normalnie” wyglądająca osoba jak ona może świadczyć usługi seksualne.
Diana Dąbrowska

Beethoven z Murzasichla

„Sonata" (2021) Bartosza Blaschkego to nie tylko przejmująca opowieść o wyrwaniu się muzycznie utalentowanego protagonisty z dojmującego „królestwa ciszy”, ale też obraz ukazujący konsekwencje źle postawionej diagnozy lekarskiej.
Renata Lis

Kiedy wyschnie źródło samotności

Gdy brytyjski sąd uznał powieść Radclyffe Hall za „rozsiewającą zepsucie”, tysiące czytelniczek pisało do autorki listy wdzięczności. Dziś, gdy prawa osób LGBTQ+ wciąż są przedmiotem walki, „Źródła samotności" przypominają, że największym skandalem nie jest miłość, lecz jej systemowe wypieranie.
Artur Madaliński

Botanika smutku

Być może tylko w rwany, poszarpany sposób można o żałobie opowiadać, być może w tym czasie nie potrafimy rozwijać długich wypowiedzi, ciągnąć gadania w nieskończoność. Lepszy jest fragment, ułamek historii, przebłysk pamięci.
Michał Łuczak

Isola

Islandia na zdjęciach Michała Łuczaka jawi się jako kraina osób wytrwałych, pełnych uporu i hartu ducha, ale także żyjących w odosobnieniu od innych.
Diana Dąbrowska

Od odosobnienia do samotności

„Pies i Robot" (2023) to nie tylko wzruszająca opowieść o istocie przyjaźni i akceptacji trudów życia, ale też przenikliwa refleksja o samotności we współczesnym świecie.
Marcin Stachowicz

A24 i lynchowski vibe

Bez kłopotu potrafię sobie wyobrazić alternatywną rzeczywistość, w której David Lynch rodzi się pod koniec lat 80., a jego debiut – „Głowa do wycierania" – trafia pod skrzydła A24. Następnie, z pomocą pieniędzy zainwestowanych przez studio, reżyser kręci adaptację Diuny – niedrogą i art-house’ową, ale uznawaną za najlepszy film science fiction w historii.
Piotr Oczko

Urok szuflad i szufladek

Po kilku tygodniach oglądania ogłoszeń w internecie nieoczekiwanie natrafiłem na skarb, o jakim nawet nie śniłem. Była to „sekretera kapelusznika”. Mebel z czasów Caspara Davida Friedricha, esencja gustu niemieckiego mieszczaństwa. Zachwycająca patyna przechowała dotyk dziesięciu pokoleń ludzi, których historii nigdy już nie poznam.
Marcin Krasnowolski

Socjolog na usługach kina

Kiedy w 2019 r. Parasite zbierał na świecie kolejne nagrody: od Złotej Palmy po Oscary, Bong Joon-ho stał się najgłośniejszym reżyserem świata. Zainteresowani kinem azjatyckim wiedzieli, że film ten jest idealnym podsumowaniem 20 lat Nowego Kina Koreańskiego, w ekscytujący sposób łączącego rozrywkę z dosadnym komentarzem społecznym.