Edyta Zielińska kwiecień 2022

Kacze opowieści

Mistrz zen, jego uczeń i kaczka zostają uwięzieni w butelce. Lekcja mistrza brzmi: „To nie moja kaczka, to nie moja butelka, to nie mój problem”.

Artykuł z numeru

Neuronauka i neurobzdury

Czytaj także

Michał Choiński

Kronikarka Ameryki

Cóż – Eisenberg nie mogłaby zostać mistrzynią zen. I potwierdza to nie tylko w tytule, który jest zresztą taki, jak wszystkie opowiadania w tomie – żartobliwy, a zarazem tajemniczy i pełen napięcia, ale też w słowach głównej bohaterki tytułowego opowiadania: „Nie tak trudno zrozumieć, czemu nie sypiam. Trudniej zrozumieć, czemu wszyscy inni sypiają”. Eisenberg po prostu bardzo się przejmuje. To, jak bardzo, dostrzec można zwłaszcza w konstrukcji jej opowiadań – narracja zwykle rozpoczyna się od pozornie błahego pretekstu, by potem kluczyć myślami i nie wyciągnąć ostatecznych wniosków. Autorka tym samym precyzyjnie oddaje strumień myśli – najpierw migawka, potem asocjacja, a wreszcie bezradność i stanięcie w obliczu braku odpowiedzi.

Migawki to zwykle resztki wspomnień, które dają bohaterom impuls do namysłu nad uwikłaną w historię Holokaustu tożsamością lub genezą i wartością sztuki czy też nad słusznością własnych wyborów. I choć próżno szukać w tej prozie epickości, to obcujemy z serią niemal filmowych obrazów, nasyconych mieszanką empatii, wrażliwości i ostrego poczucia humoru, a także namysłu nad imponderabiliami, scalonych w zgrabną formę współczesnej powiastki filozoficznej. To proza spokojna i wyważona, choć pełna egzystencjalnego zgiełku i niezdefiniowanego bólu. Jednocześnie Eisenberg nie dostarcza czytelnikowi odpowiedzi, nie zostawia nadziei, nie sugeruje możliwości działania. Wskazuje jedynie tematy. A to, czy jej kaczka będzie także naszą, zależy już tylko od nas.

Czytaj także

Kronikarka Ameryki

Deborah Eisenberg

Twoja kaczka jest moją kaczką tłum. Kaja Gucio, Krzysztof Majer

Wydawnictwo Cyranka, Warszawa 2022, s. 288

Kup numer