Krzysztof Wołodźko wrzesień 2015

Kłamstwo jako instytucja

Na kartach publikacji Komuniści przeciwko komunistom Robert Spałek wnikliwie bada szczególny aspekt kształtowania się tamtej rzeczywistości Polski Ludowej.

Artykuł z numeru

Bliskość rzeczy

Bliskość rzeczy

Czystki były nieodzownym elementem ustroju radzieckiego. Po II wojnie światowej państwa „demokracji ludowej” przejęły ten aspekt moskiewskiej ideologii i praktyki. Obsesja zdrady i szukanie (wewnętrznego) wroga stanowiły narzędzia integrowania struktur partii. Miały także wpływać na skupienie „mas ludowych” wokół nowej elity. Logika systemu okazała się nieubłagana: „każdy przeciwnik polityczny w praktyce był agentem obcego mocarstwa”.

Spałek bada „dzieje kłamstwa”, czyli sposoby fabrykowania dowodów i fałszowania historii. Ukazuje mechanizmy uwiarygodniania fikcji jako koronnego dowodu przeciw prominentnym postaciom nowego ustroju, oskarżonym o agenturalną działalność na rzecz „anglo-amerykańskiego imperializmu”.

Opowieść sięga czasów II Rzeczypospolitej i II wojny światowej, gdy komuniści infiltrowali Armię Krajową, posuwając się nawet do współpracy z Gestapo. Autor rzuca ostre światło na postać Władysława Gomułki, jego otoczenie oraz ludzi go rozpracowujących. Wśród bohaterów książki znajdziemy także Hermanna Fielda, obywatela amerykańskiego, komunizującego architekta, którego zamknięto na pięć lat w piwnicy podwarszawskiej willi w Miedzeszynie. Mieściło się tam tajne więzienie grupy specjalnej Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Świat ukazany przez historyka to dzieje instytucjonalnie zorganizowanego kłamstwa i jego strasznej logiki.

_

Robert Spałek

Komuniści przeciwko komunistom. Poszukiwanie wroga wewnętrznego w kierownictwie partii komunistycznej w Polsce w latach 1948–1956

Instytut Pamięci Narodowej, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Warszawa–Poznań 2014, s. 1134

Kup numer