Miesięcznik Znak

Jaryna Czornohuz

Війна на виснаження

На війні, я зрозуміла, що життя на землі – це і є рай. З сонячним промінням, зеленою травою, всеосяжною красою, моря та океану, з якого, тебе і твоїх молодих побратимів та посестер виганяє російська війна передчасно в пекло небуття.

z Serhijem Płochijem rozmawia Jakub Majmurek

Strach musi mobilizować

Wojna w Ukrainie kupuje dziś Europie czas, by przygotować się – nie tylko wojskowo, ale też psychologicznie – do możliwej przyszłej konfrontacji z Rosją. Paradoksalnie im bardziej Europa będzie do niej gotowa, tym mniejsze będzie jej prawdopodobieństwo.

Jaryna Czornohuz

Na wyczerpanie

W czasie wojny uświadomiłam sobie, że życie na ziemi jest rajem. Promienie słońca, zielona trawa, wszechogarniające piękno mórz i oceanów, z którego ty i twoi młodzi bracia i siostry jesteście przez rosyjską wojnę przedwcześnie wypędzeni w piekło niebytu.

Krzysztof Kornas

Nic do ukrycia

Prywatność jest przestrzenią laboratoryjną dla wszelkiego rodzaju dysydentów i uciekinierów spod algorytmicznej sztancy. To właśnie w prywatnej sferze uczymy się dystansu, ironii i zwykłej niezgody. Tam najłatwiej ćwiczyć krytyczne myślenie.

Igor Kuśmierski

Saudyjskie macki

Arabia Saudyjska nauczyła się wykorzystywać mechanizmy kapitalizmu do przebudowy wizerunku państwa autorytarnego, a zachodnie korporacje ochoczo wspierają to przedsięwzięcie. Przynajmniej dopóty, dopóki przelewy od szejków przychodzą na czas.

Navid Kermani

Zachód, w którym się urodziłem

Gdy Donald Trump upokarzał prezydenta Zełenskiego w Białym Domu, spadły nam łuski z oczu i zrozumieliśmy, że nie ma co liczyć na ochronę ze strony Stanów Zjednoczonych. I że Zachód, który znaliśmy, już nie istnieje.

Anna Alboth, Lenije Umerowa

Kubek z Bakczysaraju

Wymazywanie odrębności Tatarów krymskich nie dzieje się z dnia na dzień, spektakularnie. Zazwyczaj jest to formularz do wypełnienia, konieczność uznania rosyjskiego prawa, ponowna rejestracja lokalnej organizacji, po której nie przypomina już ona samej siebie

Dariusz Rosiak

Zaklinanie wojny

Zginęło prawie 2 tys. Izraelczyków i 70 tys. Palestyńczyków. Strefę Gazy zrównano z ziemią, życie milionów ludzi zostało bezpowrotnie zniszczone. Nikt nie przewiduje poważnie, że w bliskiej przyszłości konflikt rzeczywiście dobiegnie końca.

Anna Alboth, Chursand Churramow

Pamirczycy. Głosy z dachu świata

Są obserwowani w swoich dolinach. Są zagrożeni na wygnaniu. A jednak ich głosy słychać nawet w Warszawie. Historia Pamirczyków, mniejszości zamieszkującej Tadżykistan, której losy krzyżują się z Chinami i Afganistanem

z Adrianem Broną rozmawia Jakub Majmurek

Wschód się wznosi, Zachód opada

Żaden ze spornych dziś punktów między Chinami i USA nie musi prowadzić do bezpośredniego konfliktu zbrojnego. Gdyby do niego doszło, byłby on – powiedzmy to sobie wprost – katastrofą dla całego świata.

Sylwia Czubkowska

Chińska fala

To już nie Instytuty Konfucjusza czy pandy wypożyczane do ogrodów zoologicznych. Dziś Chiny zdobywają przyjaciół za pomocą innowacji, wiralowych produktów i sukcesów w popkulturze. Tak wyłania się obraz państwa nowoczesnego, modnego, któremu zazdrości cały Zachód. A prawa człowieka, sytuacja Ujgurów czy wszechobecna cenzura nagle znikają z pola widzenia.

Weronika Truszczyńska

Nierówności po chińsku

Dostęp do edukacji i ochrony zdrowia, szansa na karierę, a nawet małżeństwo? O tym wszystkim decyduje w Państwie Środka niepozorna czerwona książeczka.

Katarzyna Chawryło

Jak Kreml przygotowuje dzieci do wojny?

W przedszkolach maluchy śpiewają patriotyczne piosenki i rysują podnoszące na duchu obrazki dla rosyjskich żołnierzy walczących w Ukrainie. To z kolei chętnie relacjonuje propaganda telewizyjna, przekonując o masowej solidarności z walczącymi. I tak koło się zamyka.

Jarema Piekutowski

Mało amerykański papież

Po raz pierwszy w historii przywódca Kościoła pochodzi z USA. Czy papież Leon XIV będzie anty-Trumpem?

Anna Alboth, Prince Kwame Tamakloe

Dobre czarownice

Pojechałam do Gambagi, żeby napisać o czarownicach. Spotkałam tam siostry, córki, matki i babcie. Kobiety takie same jak ja.

Anna Alboth, Elahe Zivardar

Architektura tortur

W miejscu, które miało ich całkowicie zniszczyć, Elahe postanowiła tworzyć. Zaczęła szkicować już pierwszego dnia pobytu w ośrodku dla migrantów. Z precyzją architekta i determinacją więźnia rysowała kontury ośrodka – najpierw po to, aby przetrwać, a potem, aby ujawnić światu jak najwięcej szczegółów.

Przemysław Wielgosz

Gorzka historia

Przemysł cukrowy od swego zarania stanowił zwierciadło ukazujące ciemne oblicze innowacji w systemie kapitalistycznym. Podważyły to dopiero walki ruchu robotniczego i dekolonizacja.

Anna Alboth, Dalibor Tanić

Bośnia, Romowie i puste paragrafy

Dopóki w Bośni i Hercegowinie młodzi tacy jak Almir mogą pisać wiersze o byciu niewidzialnym, ale nie mogą nawet marzyć o piastowaniu najwyższych urzędów, kraj ten nie wejdzie do Unii Europejskiej. Bo jak budować Europę, w której głos części obywateli wciąż nie może być reprezentowany?

Anna Alboth, Anthony Langat

Niedokończona walka Ogieka

Jeśli działalność człowieka zdegradowała ekosystemy, to ograniczenie dostępu do nich powinno pozwolić naturze wyzdrowieć. Z pozoru wydaje się to logiczne. Pomija się jednak w ten sposób rozróżnienie między tymi, którzy żyli w równowadze z naturą, a tymi, którzy wykorzystywali ją dla zysku.

z Agnieszką Klessą-Shin rozmawia Dominika Kardaś

Tu nie ma czasu na rodzenie dzieci

Koreańskie władze od lat wychodzą z siebie, żeby zachęcić obywateli do posiadania dzieci. Na razie jednak na niewiele się to zdaje. Nawet gdy pary biorą ślub, to tworzą często związek typu dink, czyli „dual income, no kids" – podwójna pensja, zero dzieci.

Aleksandra Samonek

Fala zmiany

Coraz częściej koreańskie książki stanowią zaproszenie do szczerej konfrontacji z konsekwencjami bratobójczej wojny, dziedzictwem zachodniego i japońskiego kolonializmu oraz tym, jak mechanizmy późnego kapitalizmu wpływają na nasze życie.

Roman Husarski

Otwarte niebo Korei

Korea Południowa kojarzy się z wysokim PKB i nowoczesnością. Jednocześnie gdzieś w cieniu drapaczy chmur pastorzy straszą piekłem, buddyjscy mnisi proszą o jałmużnę, szamani zaklinają duchy, a geomanci poszukują życiodajnej energii.

Marcin Krasnowolski

Socjolog na usługach kina

Kiedy w 2019 r. Parasite zbierał na świecie kolejne nagrody: od Złotej Palmy po Oscary, Bong Joon-ho stał się najgłośniejszym reżyserem świata. Zainteresowani kinem azjatyckim wiedzieli, że film ten jest idealnym podsumowaniem 20 lat Nowego Kina Koreańskiego, w ekscytujący sposób łączącego rozrywkę z dosadnym komentarzem społecznym.

Anna Alboth, Jamaima Afridi

Marzenia ponad granicami

Jej twarz jest piękna, mądra i smutna. Jak cała jej historia. Nie mogę pokazać Wam tej twarzy, nie mogę powiedzieć, gdzie dokładnie leży afgańska wieś, z której pochodzi, nie mogę powiedzieć, w którym dużym mieście w Pakistanie dziś mieszka. Wszystko to byłoby dla niej zbyt niebezpieczne.

Mikołaj Golachowski

Jeśli przyroda zamilknie

„To była najgłośniejsza cisza, jaką w życiu słyszałam!” – powiedziała z zachwytem Lisa, kiedy ponownie włączyłem silnik. Były jej urodziny, ale nie czuła się zbyt dobrze, dlatego szef poprosił mnie, bym zabrał ją i jej żonę na samodzielną wycieczkę wśród gór lodowych i wzdłuż czoła antarktycznego lodowca

Oliwia Bosomtwe

Jedna historia

Archeologiczne śledztwa prowadzone przez Eyala Weizmana i Forensic Architecture można potraktować jak przewodnik po globalnych skutkach polityki kolonialnej i archiwum przemilczanej przemocy

Szymon Łucyk

Grzechy abbé Pierre’a

To jedna z biografii, które trzeba będzie napisać całkiem na nowo. Abbé Pierre, czyli ojciec Piotr, słynny francuski opiekun ubogich i twórca ruchu Emmaus, przez dziesiątki lat napastował seksualnie kobiety, w tym także te, które prosiły go o pomoc. Jak to możliwe, że w otoczeniu charyzmatycznej postaci milczano na ten temat przez ponad pół wieku?

Patrycja Jaskólska i Kamila Mroczkowska

Nieoczywiste jak Regina

Trudno nam wyobrazić sobie miejsce, w którym dziś jesteśmy, bez wyjazdu do Nowego Jorku. W 2013 r. skończyłyśmy pierwszy etap naszych studiów, zdobywając licencjaty z dziennikarstwa i filologii angielskiej. Lubiłyśmy razem marzyć i potrzebowałyśmy zmiany

Maciej Jarkowiec

Krwiobieg kosmosu

Nad moim biurkiem wisi mapa nowojorskiego metra. Jest oknem, przez które teleportuję się do miasta. Wsiadam i jadę do knajp, uciekam do odległych, półdzikich parków. Podróżuję pośród ludzi wszystkich kolorów i ras.

Zuzanna Krzątała

Świat na wyciągnięcie ręki

Pierwsze wrażenie? Brud, smród, hałas i chaos. Nowy Jork jednocześnie przyciąga i odpycha. Wylewają studzienki, a szczury wplątują się w sznurówki na peronie metra. Ale przecież nie dla infrastruktury czy pięknej architektury się tu przyjeżdża. 17 czerwca 2008 r., parę dni po zdanej maturze, przyjechałam dać tej relacji jeszcze jedną szansę. To miał być wakacyjny romans, a zostałam na 11 lat. Ja i Nowy Jork – miłość nie od pierwszego wejrzenia.

Bartosz Sadulski

Jakiś cholerny geniusz

Janusz Głowacki oceniał: „Manhattan jest właśnie nieprzewidywalny. Tutaj pewniacy giną bez śladu, a kompletnie beznadziejne przypadki nagle wygrywają”. Do której kategorii należał Antoni Gronowicz, pierwszy w historii Stanów Zjednoczonych autor inny niż dziennikarz, który został zmuszony do przedstawienia swoich źródeł?

z Craigiem Taylorem rozmawia Milena Rachid Chehab

Kocham, nie rozumiem

Wielkie miasto pozwoli ci się odkrywać, słuchać, smakować, ale nigdy nie da się do końca poznać i zrozumieć. Bo jak tylko chcesz wbić w nim flagę, ono rusza dalej.

Wojciech Bonowicz

Wielkie Jabłko intymnie

Spośród wielu Nowych Jorków, jakie są do dyspozycji, trzeba któreś wybrać, a któreś odrzucić. Nie da się mieć wszystkich naraz i jednakowo intensywnie. Przy czym kiedy sięgamy po literackie wizerunki, nieuchronnie wybieramy Nowy Jork, którego już nie ma.

Maciej Myśliwiec

Kiedy polecisz na Marsa?

Dziś, ponad 60 lat po locie Jurija Gagarina, eksplorujemy kosmos bez ówczesnej brawury i pośpiechu. Może nie jesteśmy już tak odważni jak kiedyś, ale wiemy więcej i więcej jesteśmy w stanie osiągnąć. Jeżeli chcemy wrócić na Księżyc i polecieć na Marsa, musimy jeszcze trochę poczekać i dobrze się przed tą drogą przygotować

Doma Matejko

Dlaczego masowa turystyka musi się skończyć

Obyś urodził się w turystycznym raju – mogłaby brzmieć współczesna klątwa. Bo na Wyspach Kanaryjskich, Barcelonie czy Kioto przyjemnie spędza się urlop, ale coraz trudniej tam żyć

Jędrzej Dudkiewicz, Jakub Styczyński

Przyjaźń z konieczności

Finlandia jest uznawana za najszczęśliwszy, ale jednocześnie jeden z najbardziej rasistowskich krajów Unii Europejskiej. Z powodów demograficznych pilnie potrzebuje imigrantów. Jednak czy jej społeczeństwo potrafi ich zaakceptować?

Karolina Bednarz

A miało być tak pięknie

Mówi się, że Japonia to kraj kontrastów, mieszanka historii i nowoczesności. Że to kraj żyjący w przyszłości, ze wszystkimi tego zaletami i bolączkami. Ale rzeczywistość jest o wiele bardziej prozaiczna. Stagnacja gospodarki i najniższa od lat wartość jena. A do tego coroczny spadek w rankingach wolności prasy i równości płci.

Anna Wołcyrz

Więcej niż piękne uszy

U Murakamiego mają piękne uszy, niezaspokojony seksualny apetyt i aurę tajemnicy. U Tanizakiego i Kawabaty są ucieleśnieniem idei piękna, metaforą posłusznej, wyrafinowanej istoty. Poza tym: gejsze i wampy. A jaki portret japońskim kobietom malują japońskie pisarki?

Mateusz Urbanowicz

Księgarnia na każdym rogu

Nie chciałbym, żeby pomyślano, że w Japonii to wszyscy „ę, ą”, noszą van Gogha i tomik haiku za pazuchą – zadziwia mnie jednak, jak naturalną częścią życia codziennego są tu książki, czasopisma, komiksy, ilustracje, animacje i gry oraz filmy.

Kaja Klimek

Popkulturowe maksimum

Będąc w Tokio czy Osace, ma się wrażenie, że anime to filtr nałożony na rzeczywistość, a świat realny i wyobrażony łatwo się przenikają

Mateusz Sarnowski

Sen o zen

Śniłem o Japonii latami. We śnie i na jawie. O smakach, kolorach, zapachach. O mglistych konceptach jak „zen", „iki" czy „wabi sabi".

Agnieszka Kozyra

Nietrwałość wszystkiego, co istnieje

Słynny XVII-wieczny samuraj Yamamoto Tsunetomo pisał, że gotowość na śmierć nie jest obsesją na punkcie śmierci. Świadomość skończoności życia ludzkiego ma prowadzić samuraja do doświadczania każdego dnia, jakby miał to być jego ostatni dzień

Weronika Gogola

Czy istnieje coś takiego jak Europa Środkowa?

Czy istnieje coś takiego jak Europa Środkowa? Międlę ten temat niemal etatowo, kilka razy w roku na spotkaniach z panami w średnim wieku. Bardziej interesuje mnie jednak co innego: gdzie w tym wszystkim jestem ja, polska pisarka mówiąca po słowacku z bratysławskim akcentem?

Małgorzata Nocuń

Małgorzata Nocuń: czy Donbas był prorosyjski?

Książka Ołeksandra Mycheda „Zmieszam z węglem twoją krew” jest wielkim socjologicznym studium najbardziej tajemniczego regionu Ukrainy. To lektura obowiązkowa dla chcących lepiej zrozumieć tragiczną wojnę toczącą się tuż za naszą granicą.