Świat

925

Społeczeństwo

Religia

Rok
  • 2026
  • 2025
  • 2024
  • 2023
  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008
  • 2007
Elaina Plott Calabro

Kanada się zabija

Państwo dało swoim obywatelom prawo do eutanazji. Lekarze z trudem nadążają za popytem. Bo jeśli autonomia pacjenta w podejmowaniu decyzji o swojej śmierci jest nietykalna, to czy istnieje ktoś, komu nie powinno się pomóc umrzeć?
Wojciech Mamak

Miarokracja

Smak potraw, sportowe umiejętności, jakość snu – liczbami opisujemy dziś niemal każdy obszar rzeczywistości. Gdzie jednak prowadzi nas wiara w moc „obliczeniowego myślenia”?
z Bogdanem de Barbaro rozmawia Dominika Tworek

Rób, co potrafisz

Często przywołuję frazę Marka Aureliusza, który zalecał tak: jeśli widzisz, że coś złego dzieje się dookoła, znajdź dla siebie dobrą cząstkę działania. A mówiąc językiem potocznym: do your best.
Andrzej Leder

Nadzieja na równość

Naszą cywilizację określa się często jako niezrównaną w organizowaniu przemocy. Przemocy depcącej słabszych, ludzkich i nieludzkich, pojedyncze istoty i całe społeczeństwa. Ale jest to jednocześnie cywilizacja, która mocniej niż jakakolwiek inna wypowiedziała to, że równość praw jest wartością największą.
Anna Mateja

Co się stało z Mają?

Widzom trudno zamknąć oczy, chociaż mają serdecznie dosyć: niewygodnej szkolnej ławki, na której siedzą, inscenizowanej na scenie przemocy, walających się strzykawek, gniecionych puszek...
Dariusz Rosiak

Zaklinanie wojny

Zginęło prawie 2 tys. Izraelczyków i 70 tys. Palestyńczyków. Strefę Gazy zrównano z ziemią, życie milionów ludzi zostało bezpowrotnie zniszczone. Nikt nie przewiduje poważnie, że w bliskiej przyszłości konflikt rzeczywiście dobiegnie końca.
Natalia Bloch

Nie tylko dach nad głową

Ponad pół miliona osób uchodźczych z Ukrainy zostało po wybuchu pełnoskalowej wojny ugoszczonych w polskich domach. Tak duże zaangażowanie w pomoc „zwykłych ludzi” stanowi fenomen na skalę globalną. Jak to było w ogóle możliwe, skoro od lat straszono nas uchodźcami?
z Mileną Rachid Chechab rozmawia Mariusz Szczygieł

Już nie traktuję ludzi jak postaci z komiksu

Gdy zaczynałem pisać reportaże ponad 30 lat temu, na nikim nie umiałem się skupić dłużej. Wydobywałem z bohaterów głównie komizm. Psychoterapia i przebyta żałoba sprawiły, że postrzegam ludzi w bardziej złożony sposób, widzę, jak są niejednoznaczni
Anna Mateja

Kto się czego boi

Słowa: „Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”, przeczytane o piątej rano w ośrodku dla uchodźców z Ukrainy, ustawiają cały dzień jednym pytaniem: dlaczego w kraju, gdzie wciąż tylu ludzi wierzy w Boga z „doświadczeniem migranckim”, coraz więcej z nich chce, żeby uchodźców w ogóle tu nie było?
Tomasz Markiewka

To był wał

Prawdziwe informacje o nieprawidłowościach w poszczególnych komisjach, uzasadnione i nieuzasadnione interpretacje, celowo rozprowadzane dezinformacje, a także zwykłe internetowe przepychanki i złośliwości otwierały drogę do politycznej katastrofy. Jak prawie uwierzyliśmy w sfałszowane wybory i co pozwoliło zatrzymać myślenie spiskowe?
z Michałem Chruszczewskim rozmawia Dominika Tworek

Chwila do pomyślenia o wszystkim i o niczym

W naszej kulturze dominuje etyka obowiązku, mamy być użyteczni, musimy działać. Dlatego czulibyśmy się bezwartościowi czy wewnętrznie wybrakowani, gdybyśmy w towarzystwie powiedzieli, że się czasem nudzimy.
Urszula Pieczek

Co jest złego w dobrostanie?

Idea ciągłego poczucia zadowolenia, oprócz tego, że jest stosunkowo niedawnym wynalazkiem społecznym, paradoksalnie nie poprawia naszego samopoczucia. Martwią nas standardowe spadki nastroju, z każdego niepowodzenia i smutku musimy znaleźć szybkie wyjścia, od razu wrócić do formy.
Olga Gitkiewicz

Co się stało z naszą pracą?

Wielu pracowników chciałoby, żeby praca była po prostu pracą, owszem, dającą satysfakcję, ale też godną pensję, miłe relacje w miejscu zatrudnienia i żeby nie trzeba było o niej myśleć po godzinach. Natomiast pracodawca marzy o tym, żeby była czymś więcej: sednem i sensem życia.
Małgorzata Halber

Czy naprawdę tęsknimy za nudą?

W świecie nieustannej dostępności, w którym coraz więcej nas ekscytuje, jesteśmy tak zmęczeni, że marzymy czasem o tym, żeby się rozchorować. Marzymy, żeby być zwolnionym z obowiązku odpowiadania na to, co się dzieje w rzeczywistości. Ten stan bez bycia wzywanym, stan bez kortyzolu to jest nuda, o której myślimy.
Kamil Fejfer

Dlaczego nie mamy dzieci?

Przez ostatnie kilka lat jako dziennikarz uważnie przyglądałem się kwestii demografii. Startowałem z miejsca, w którym uważałem, że za niską dzietność Polaków odpowiada ekonomia: niskie płace, niestabilność zatrudnienia, brak mieszkań. Z czasem zmieniłem zdanie.
Karol Kleczka

Cieniuteńka jak opłatek czekoladka miętowa

Pomimo zmęczenia oczy rozwarły mi się jak wiedźminowi po spożytym eliksirze. Przyjąłem cztery cukierki typu krówka, które skutecznie pobudziły władze poznawcze do napisania tego edytorialu, chwilowo zwiększając koncentrację. Kocham słodycze, a one lubią mnie.
Krzysztof Kornas

Za zasłoną cukru

Cukier jest dyżurnym medialnym chłopcem do bicia, bo jest prostym, łatwym do komunikowania symbolem. W rzeczywistości jednak to cała symfonia smaków, aromatów, tekstur i reakcji biochemicznych sprawia, że sięgamy po kolejnego chipsa czy po kolejną kostkę czekolady.
Ada Jarczyk

Nilostrada

Wisła pozwala na kontemplację i głębsze poznanie siebie, Nil niekoniecznie. Nil to w końcu największa autostrada Egiptu, niesłychanie ruchliwa. Każdego dnia na rzece spotykaliśmy setki rybaków zarzucających sieci, a ich poranne stukanie w łódkę w celu wypłoszenia ryb często budziło nas ze snu
Michał Kempa

Zjazd, proszę wybaczyć

Powtarzanie tej samej trasy kilka razy w tygodniu, przejeżdżanie obok tych samych miejsc. Zapamiętywanie ich, zakodowywanie. A to wszystko w czasie dopaminowego haju: z tętnem pomiędzy 120 a 160 uderzeń na minutę, z muzyką w uszach. Mózg w czasie jazdy działa jak szalony
Ola Synowiec

Normalnie, czyli pieszo

Niespieszne podróże piesze to dla mnie synonim wolności. Nieprzypadkowo przymiotniki od słów „wolno” i „wolność” brzmią dokładnie tak samo
Jakub Kornhauser

Grand Tour

Dzięki pociągom można poznać świat od podszewki. Zwiedzić najdalsze zakamarki gminy, powiaty, województwa. Zwłaszcza gdy wleczemy się jak żółw ociężale, bo tory się wybrzuszyły albo górski teren nie pozwala na kosmiczne osiągi
Jakub Kornhauser, Ola Synowiec, Ada Jarczyk, Michał Kempa

W drogę!

Każdy środek transportu ma swój niepodrabialny rytm. Zapytaliśmy twórców kultury o to, jak najbardziej lubią podróżować. Ruszajmy więc razem z nimi: pociągiem, pieszo, rowerem i kajakiem
Magdalena Czubaszek

O przyszłości podróżowania

Już nie Grecja, tylko Estonia. Nie samolotem, ale nocnym pociągiem. Nie z biurem podróży, lecz z kuratorem doświadczeń.
Doma Matejko

Miejsca niewakacyjne

Czy istnieją jeszcze „białe plamy” na mapach globalnej turystyki?
Natalia Fiedorczuk

Zawsze chodzi o dzieci

Cierpienie rodziców najczęściej dotyczy trudności społecznych dziecka, jego nienazwanej odmienności, zaś im robi się starsze – lęku o jego dobrostan, trwogi wynikającej z zagrożenia samobójstwem, z obawy przed tym, że dozna krzywdy od rówieśników czy w internecie. Dlatego właśnie szukamy diagnoz.
Cveta Dimitrova

W poszukiwaniu „ja”

Nie doceniamy dziś znaczenia pogłębionej opowieści nie tylko na temat objawów, ale i naszej kondycji, całościowej perspektywy na psyche, ciało, duszę, nawet jeśli traktujemy tę ostatnią wyłącznie metaforycznie.
Suzanne O’Sullivan

Co zmienia diagnoza ADHD?

ADHD staje się częścią tożsamości wielu młodych ludzi. Niektóre grupy wsparcia krytycznie odnoszą się do wszelkich prób hamowania cech typowych dla ADHD. Trzeba jednak pamiętać, że uczenie się, jak kontrolować nasze nastroje, zachowania i odruchy, to po prostu część procesu dorastania, bez względu na to, czy ktoś ma ADHD czy też nie.
Karolina Sulej

Miłość.ai

Marzenie o posiadaniu relacji miłosnej czy erotycznej z materią nieożywioną to fantazja obecna od starożytności. Czy to Narcyz, który zakochał się w swoim odbiciu, czy Pigmalion, który wyrzeźbił, a następnie ożywił swoją ukochaną Galateę – AI odpowiada satysfakcjonująco na obie te fantazje
z Nicholasem Carrem rozmawia Krzysztof Kornas

Miraże komunikacji

Chcemy zakazać używania smartfonów w szkołach i oczekujemy, że platformy społecznościowe ograniczą dostęp dla nieletnich. To słuszne postulaty. Ale czy widzimy, że świat cyfrowej komunikacji szkodzi nie tylko dzieciom, ale także nam, dorosłym?
Kamil Fejfer

Wielkie odosobnienie

Coraz mniej czasu spędzamy na kontakcie twarzą w twarz. Pomaga w tym technologiczna infrastruktura: zamiast wyjść na miasto, można zamówić jedzenie do domu, odpalić film na Netflixie, „pogadać” na komunikatorze. I choć wszystko to jest wygodne,
to z jakiegoś powodu czujemy się coraz gorzej.
Anna Krztoń

Ja nie mam problemu

Chyba zawsze wiedziałam, że coś jest nie tak. Albo przynajmniej od bardzo dawna.
Jędrzej Pasierski

Trzeźwy umysł

W moim poprzednim życiu, w stolicy Polski, przeważnie dzierżyłem na imprezie kieliszek w ręku, nawet jeśli o niego nie prosiłem. Wystarczyło, że byłem odpowiednio lubiany i gadatliwy (po kilku głębszych, rzecz jasna), i kieliszek pojawiał się w mojej ręce. A potem naturalnie padało hasło „napijmy się”. I tak to szło.
z Janem Śpiewakiem rozmawia Olga Gitkiewicz

Skończmy z patoalkoholem

Opowieść o alkoholu jest bardzo często opowieścią o przemocy i słabym państwie.
Jędrzej Dudkiewicz

Za biedni na studia

„Studia nie tylko dla bogatych” – to jedno z haseł Kół Młodych Inicjatywy Pracowniczej, które powstają i działają w kolejnych miastach. Walczą o to, by edukacja wyższa nie była zarezerwowana tylko dla najbardziej uprzywilejowanych osób. I mają pierwsze sukcesy.
z Joanną Wojsiat rozmawia Krzysztof Kornas

Jak etanol traci urok

To alkohol – spośród wszystkich substancji psychoaktywnych – powoduje największe szkody społeczne. Wyprzedza nawet heroinę i kokainę. Mimo to funkcjonuje u nas niemal na prawach żywności.
Marta Alicja Trzeciak

Na wyciągnięcie ręki

Karmi ciało, przekazuje dane, pobudza rozwój, wzmacnia więź, łączy ze światem. Dotyk to jeden z najstarszych i najbardziej podstawowych zmysłów. Bez niego życie, takie, jakim je znamy, byłoby niemożliwe.
Maciej Topolski

Kim jest obcy w mojej skórze

„Czy pracowałeś wcześniej ze swoją blizną?” Zaskoczyło mnie to pytanie, konkretniej – połączenie, w jakie weszły ze sobą słowa: „praca” i „blizna”. Nie sądziłem, że można w jakikolwiek sposób pracować przy śladzie, który od 18 lat znaczył moją głowę i wpływał na to, jak czułem się w swoim ciele.
Anna Mikulska

Ten Inny na pierwszej stronie

Większość obrazów osób migrujących, które pojawiały się w mediach w ciągu ostatnich kilku lat, buduje obraz jednolitej masy obcych, budzącej w odbiorcach przede wszystkim lęk, a czasem litość.
Magdalena Czubaszek

Artystka, matka wyrodna i jej córka

Dlaczego wielu kobietom macierzyństwo nie daje spełnienia, choć je obiecywano?
 Kim były nasze mamy, zanim nas urodziły?
z Karlem Ove Knausgårdem rozmawia Karol Kleczka

Moje dzieci nie należą do mnie

Nigdy nie napisałbym „Mojej walki", gdybym równolegle nie zajmował się małymi dziećmi. Ich obecność, paradoksalnie, pomogła mi w ukończeniu książki. By pracować, musiałem łapać każdą chwilę w przerwach między opieką nad nimi. Dzięki temu obniżyłem swoje oczekiwania wobec tekstu i wobec samego siebie.
Martyna Słowik

Zarabianie na zmianie

Kiedyś teściowa Pauliny zapytała, czym właściwie zajmujemy się w pracy. Gdy usłyszała odpowiedź, skwitowała: „A to heca!”. Oto jesteśmy.
z Bartłomiejem Dobroczyńskim rozmawia Oliwia Bosomtwe

Kto dziś pisze bajki

Wielkie wspólne opowieści zawarte w baśniach przez dekady porządkowały nam świat. Choć wciąż wyglądają na żywe, to tak naprawdę od pewnego czasu są martwe.
Agata Sikora

Lepiej by nie? Dylematy rozmnażania

Być może musimy postawić fundamentalne pytanie: nie o moralność prokreacji w kontekście katastrofy klimatycznej, ale o moralność prokreacji w ogóle.
Diego Ramírez Martín del Campo

Laudacja dla ciszy

Szum uszny przypomina nieustanny krzyk wewnątrz mojej głowy i pozbawia mnie tego, co sobie ceniłem: chwil wyciszenia
z Joanną Jurgą rozmawia Dominika Tworek

W nieustającej kakofonii

Jeżeli systemowo zaczniemy obniżać poziom hałasu w naszym otoczeniu, to zrobi nam się ciszej również w środku. Zaczniemy mówić ciszej, krzyk dzieci stanie się mniej uciążliwy. Kluczowe jest wprowadzenie odpowiedniego prawa
Marta Michalska

Nie w dźwięku jest problem

Czego tak naprawdę szukamy, gdy mówimy, że potrzebujemy ciszy? Kto ma decydować o tym, gdzie ma być cicho? Jakie ćwiczenia możemy wykonać, aby zadbać o swój dobrostan?
Anna Mateja

„Nie było wyjścia…”

Skoro od życia dostało się prawie wszystko, w tym umiejętność organizowania ludzi i przyswajania przepisów, i na dodatek sprzyja człowiekowi szczęście, trzeba zrobić coś ponad to, co absolutnie konieczne.
Szymon Łucyk

Grzechy abbé Pierre’a

To jedna z biografii, które trzeba będzie napisać całkiem na nowo. Abbé Pierre, czyli ojciec Piotr, słynny francuski opiekun ubogich i twórca ruchu Emmaus, przez dziesiątki lat napastował seksualnie kobiety, w tym także te, które prosiły go o pomoc. Jak to możliwe, że w otoczeniu charyzmatycznej postaci milczano na ten temat przez ponad pół wieku?
z Kingą Urbańską i Karoliną Szlęzak rozmawia Karol Kleczka

Co robi babcia na wielbłądzie

Ile razy było tak, że babcia próbowała opowiedzieć nam jakąś historię, a my nigdy uczciwie jej nie potraktowaliśmy, nie usiedliśmy z nią i nie zadaliśmy jej konkretnych pytań.
z Magdaleną Sękowską rozmawia Ilona Klimek-Gabryś

W naszej historii nie ma winnych

Opowieści rodzinne mogą być dobrą podpowiedzią dla naszych dalszych decyzji. Uświadamiają, co było trudnością w pokoleniach wcześniejszych, pozwalają odrzucić obciążające mechanizmy, za którymi nie chcielibyśmy pójść.