Marek Maraszek kwiecień 2021

Umoralniona polityka

Zbiór esejów Gadacza to starcie dwóch różnych pomysłów na książkę. Pierwszy z nich kryje się w podtytule zapowiadającym rozważania o wadach i zaletach moralnych. Czytelnik otrzymuje więc poszerzone i pogłębione eseje na temat cnót, które wcześniej mógł śledzić w czasopiśmie „Charaktery”.

Artykuł z numeru

Świat prosi o ratunek

Czytaj także

z Tadeuszem Gadaczem rozmawia Mateusz Burzyk

Buntownik wobec przyjaciół, pokorny wobec Boga

Wydanie uzupełniono o historycznofilozoficzny wstęp zarysowujący różne rozumienia idei cnoty (gr. areté, łac. virtus) na przestrzeni wieków. Uporządkowane alfabetycznie zalety i wady moralne tworzą eseistyczny leksykon zawierający hasła nie tylko sztandarowe dla rozważań filozoficznych (jak „Mądrość” czy „Prawość”), lecz także odległe od akademickiego kanonu (m.in. „Gadulstwo”, „Chamstwo”). W tych najmniej oczywistych ustępach kryją się najciekawsze treści, które może odkryć dla siebie zarówno zupełny laik, jak i zaawansowany adept filozofii.

Równolegle ujawnia się jednak drugi pomysł. To polityczno-społeczna diagnoza Gadacza, w zamierzeniu stanowiąca spoiwo dla całości, a brzmiąca następująco: współczesny kryzys cnót skutkuje osłabieniem demokracji i dominacją populizmu. Temat byłby warty pogłębienia raczej w osobnym opracowaniu; natomiast zamiast tego Gadacz dokonuje fuzji, chcąc stworzyć moralny leksykon i jednocześnie przedstawić polityczny komentarz. Skutkuje to poczuciem rozdźwięku, gdy w zniuansowane eseje o poszczególnych wadach czy zaletach moralnych wdzierają się nagle pobieżne i raczej truistyczne uwagi o złej kondycji współczesnej sceny politycznej. Warto jednak przymknąć na nie oko, by w zamian cieszyć się najlepszymi momentami książki.

Tadeusz Gadacz

O bezprawiu i przyzwoitości. Wady i zalety moralne dla mądrych ludzi na trudne czasy

Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2020, s. 464

Kup numer