Brakowało tylko Picassa. Benkemoun odkryła, że to terminarz Dory Maar, a nieobecność malarza jest znacząca. Porzucił ją w 1943 r., po ośmiu latach związku. Znana jako modelka i muza geniusza, Maar była żarliwa, dumna i aktywna twórczo. Zanim poznała Picassa, robiła eksperymentalne fotografie, zarabiała w reklamie, prowadziła studio.
Biograficzna opowieść ma charakter na wpół detektywistyczny: Maar poznajemy poprzez kolejnych znajomych, których telefony zanotowała. Są tu ci, z którymi spędzała czas razem z Picassem, i ci, którzy jej nie zaniedbali, gdy straciła pozycję „pierwszej kochanki”. Ale znalazł się tu również jej manicurzysta, kamieniarz, u którego zamawiała pomnik dla matki, oraz prefekt policji – homoseksualista, który w czasie wojny wyciągał z opresji niejednego artystę. Maar była kapryśna i zarozumiała, lecz u boku Picassa zniosła niejedno upokorzenie. Po rozstaniu się załamała, a potem ponad pół wieku spędziła w samotności, malowała, wierzyła w wirujące stoliki i Jezusa Chrystusa. Próbowała nawracać znajomych artystów, ale na półce do końca życia trzymała Mein Kampf.
Benkemoun pokazuje skomplikowaną osobowość i miejsce Maar na mapie artystycznego Paryża. Niestety, mniej uwagi poświęca jej twórczości. Drażnią też familiarny ton i potoczny język. Autorce udało się jednak stworzyć pasjonujący fresk, który nie pozostawia wątpliwości, że Maar była kimś więcej niż tylko „płaczącą kobietą” Picassa.
Brigitte Benkemoun Szukając Dory Maar. Historia słynnej surrealistki, którą zniszczył Picasso tłum. Regina Gromacka, Wydawnictwo Znak Literanova, Kraków 2025, s. 356
