Zmarły kilka lat temu profesor zdrowia publicznego, popularyzator nauki i statystyki Hans Rosling podczas swoich wykładów zwykł zadawać audytorium kilkanaście pytań. Odnosiły się one do niezwykle zróżnicowanych kwestii: średniej oczekiwanej długości życia na świecie, trendów wzrostu populacji, tendencji odnoszących się do liczby śmierci spowodowanych klęskami żywiołowymi, dostępności do elektryczności, skolaryzacji wśród dziewcząt w biednych krajach, prognoz wzrostu (lub spadku) globalnej średniej temperatury do 2100 r. i skali skrajnej biedy na świecie w ostatnich kilku dekadach. Pytania były przeprowadzane w formie testu z trzema odpowiedziami, spośród których tylko jedna była prawdziwa.
Z wyjątkiem odpowiedzi na przedostatnie pytanie (średnia globalna temperatura do roku 2100 niemal na pewno wzrośnie) zazwyczaj znaczna większość publiki Roslinga się myliła. A badacz miał okazję przeprowadzać podobne testy nie tylko na uczelniach, lecz również podczas publicznych wystąpień dla zwykłych, zainteresowanych światem ludzi. Przemawiał przed szefami korporacji, przedstawicielami rządów i biznesmenami. Okazywało się, że wszyscy oni niewiele wiedzieli o świecie.
Swoimi obserwacjami Rosling podzielił się w książce Factfulness. Dlaczego świat jest lepszy, niż myślimy, czyli jak stereotypy zastąpić realną wiedzą. Zauważył w niej, że w przypadku wielu pytań ludzie odpowiadali gorzej niż szympansy. Skąd takie porównanie? Ponieważ losowa trafność w teście jednokrotnego wyboru z trzema opcjami – a prawdopodobnie właśnie losowo odpowiadałby szympans – wynosiłaby mniej więcej 33%. W grupie badanych przez Roslinga poprawność odpowiedzi dla wielu pytań zaskakująco często wynosiła mniej niż 30%. Ludzie myśleli, że świat jest znacznie gorszy niż w rzeczywistości.
Przewidywalna długość życia jest zróżnicowana na całym świecie, ale średnio wynosi ona ok. 70 lat (i niemal wszędzie się wydłuża, również w krajach najbiedniejszych). W najuboższych krajach ok. 60% dziewczynek kończy szkołę podstawową. Liczebność populacji osiągnie w 2100 r. ok. 9–11 mld i albo się na tym poziomie ustabilizuje, albo będzie malała. Mimo wzrostu liczby ludności na świecie i częstszego występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych (globalne ocieplenie!) liczba ofiar tego typu kataklizmów spada. W jakimś stopniu dostęp do elektryczności ma ok. 80% ludzi na świecie. A skrajne ubóstwo w ostatnich dekadach znacznie się ograniczyło.
Powody do optymizmu
Hans Rosling był uważany za przedstawiciela nurtu tzw. nowych optymistów. Inni przedstawiciele tego prądu to choćby Steven Pinker, autor głośnej książki Nowe…
