Praca Jana Assmanna Maat. Sprawiedliwość i nieśmiertelność w starożytnym Egipcieto przede wszystkim krytyka pewnej wizji Egiptu, która choć zapoczątkowana bardzo dawno temu (bo przez starożytnych Żydów), trwa aż do dzisiaj. Zgodnie z tym obrazem Egipt stanowi przykład państwa despotycznego, pozbawionego prawa, sprawiedliwości, z teokratycznym monarchą, wobec którego niemal każdy poddany okazuje się niewolnikiem. Assmann próbuje odsłonić radykalnie inny obraz. Odzyskanie alternatywnej historii Egiptu odbywa się w sporze z szeregiem XX-wiecznych pisarzy, którym zawdzięczamy wizję nieznacznie tylko zniuansowaną względem opowieści propagowanej przez Mojżesza 3 tys. lat wcześniej. Wyjście z Egiptu, a precyzyjniej: wynalezienie monoteizmu, to w świetle tej teorii decydujący krok w historii emancypacji, moment przebudzenia, po którym ludzkość zaczyna rozumieć takie sformułowania, jak: wolność, indywidualność, świadomie przeżywane dzieje. Assmann chce w pierwszym kroku przesunąć (od razu o kilka tysięcy lat) moment przełomu: „to nie Izrael, lecz Egipt wynalazł ideę sprawiedliwości”. Do wykonania takiego ruchu potrzebuje jednak nie tylko pogłębić powierzchowny obraz Egiptu, ale – i to drugi krok – otworzyć spór egiptologiczny na temat znaczenia zasadniczych…