Wydany po raz pierwszy w 1960 r. Pamiętnik matki Marcjanny Fornalskiej do końca trwania PRL-u doczekał się aż dziesięciu wydań oraz przekładów na języki: niemiecki, węgierski, łotewski, bułgarski, rosyjski, czeski i słowacki. Ten niewątpliwy sukces czytelniczy książka zawdzięczała nie tylko faktowi, że napisała ją legenda polskiego ruchu robotniczego, ale również temu, że ukazywała ona jednostkowe losy ludzi, o których historia zwykle milczy lub przedstawia jako biernych uczestników dziejów.

Marcjanna Fornalska urodziła się w podlubelskiej wsi w rodzinie popańszczyźnianego chłopa Aleksandra Starzyńskiego. Skrajna bieda, w…