Łatwy w użyciu i klarowny obraz krótkiego okresu stalinizmu w krajach Europy Środkowej przedstawia bezwzględny i przez to sprawnie przebiegający proces radykalnego przetworzenia złożonego krajobrazu społecznego i kulturowego naszego regionu w homogeniczną przestrzeń imperium rad. Przemożna, odgórna rewolucja przy wsparciu potężnej Armii Czerwonej toczy się jak walec, niszcząc na swej drodze instytucje, tradycje, więzi i dziedzictwa, które przetrwały czas II wojny światowej. W pustym miejscu szybko i bez przeszkód ustanawia nowy ład oparty na radzieckich wzorcach. Wiemy jednak, że ten obraz jest błędny. Wszystko, co stałe, nie rozpłynęło się w powietrzu, a wiele elementów dawnego porządku okazało się do tego stopnia stabilnych, że nie tylko przetrwało, ale również wpłynęło na przebieg zmian….