Fot. Copernicus Center Press
Magdalena Kargul kwiecień 2026

Podmokły wszechświat

Jeśli zastanawialiście się, gdzie przebywają niesporczaki, kiedy akurat ludzie nie wysyłają ich w kosmos albo nie włączają w splątanie kwantowe, to od Annie Proulx dowiecie się, że na co dzień zamieszkują przesiąknięte wodą gałązki mchów na torfowiskach wysokich. Autorka Bagien, mokradeł, torfowisk zdradza również, że pH wody przy brzegach może być tam takie samo jak odczyn octu w naszej kuchni

Artykuł z numeru

Pułapki samorozwoju

Pułapki samorozwoju

Ale książka Proulx to nie tylko zbiór ciekawostek ze świata mokradeł (chociaż sprawdzi się i w takiej formie). Autorka z miłości do terenów podmokłych stworzyła piękną pracę eseistyczną, napisaną prostym i zrozumiałym dla laików językiem. Podzieliła ją na trzy części według typologii terenów (torfowiska niskie i wysokie oraz mokradła), przyjmując jednak bardzo eklektyczne podejście do tematu. Czytelniczka znajdzie w pracy zagadnienia związane z archeologią, ekologią, historią, ornitologią, polityką, a nawet sztuką (pojawiają się np. bagienny performans Josepha Beuysa z 1971 r. oraz dywan Vermeera) i literaturą.

Przez całość przewijają się osobiste doświadczenie życia w okolicach mokradeł, troska o ekologię i przeciwdziałanie zmianom klimatycznym (tereny podmokłe, w tym torfowiska, odgrywają szczególną rolę w retencji wody oraz pochłanianiu CO2).

Jak głosi podtytuł, jest to historia o zanikaniu cennych terenów, ale niepozbawiona nadziei. Jako współmiłośniczka bagien, w dzieciństwie zbyt wiele razy byłam świadkinią trawiących okoliczne bagna pożarów. I za każdym razem obserwowałam ich odradzanie się, powrót zwierząt i anektowanie nowych terenów. Mokradła to naprawdę fascynujące ekosystemy.

Annie Proulx Bagna, mokradła, torfowiska. Opowieści o znikaniu tłum. Szymon Drobniak, Copernicus Center Press, Kraków 2026, s. 224