Książka słoweńskiego antropologa i historyka kultury Božidara Jezernika Naga Wyspa. Gułag Tity, wydana w Lublanie na początku lat 90. to jedno z pierwszych opracowań (jeśli nie pierwsze), które tak dogłębnie i na szeroką skalę podejmuje temat Nagiej Wyspy (Goli otok). W tym roku książka ukazała się w Polsce, co ciekawe – rok wcześniej, prawie po 20 latach, pojawiło się jej tłumaczenie na język serbski.

Archeologia pewnego żartuJezernik opisuje ciemną stronę Titowskiej Jugosławii, trafnie zobrazowaną w oryginalnym tytule książki: Non cogito ergo sum. Arheologija neke šale (Nie myślę, więc jestem. Archeologia pewnego żartu). Podstawą tamtej zmarginalizowanej, rzadko pojawiającej się w opracowaniach historycznych rzeczywistości było zniszczenie w człowieku „ja”, jego wyjątkowości, „poniżenie go i zhańbienie” (s. 218). Wywierając psychiczną presję oraz stosując fizyczne formy nacisku, władza chciała doprowadzić do sytuacji, w której jednostka przestanie samodzielnie myśleć i stanie się całkowicie podporządkowana decyzjom rządzących. Główną grupą, wobec której zastosowano powyższą doktrynę wychowania obywatelskiego, była powstała po II wojnie światowej w Jugosławii opozycja, która nie zgadzała się z kierunkiem…