Muzułmanki obywatelki

W Wielkiej Brytanii od lat siedemdziesiątych XX wieku toczy się debata, w jakiej mierze wartości islamskie odpowiadają demokratycznym zasadom państw zachodnich. Jednym z wątków w dyskusji są rola i pozycja kobiet w islamie: ich tożsamość, prawa i obowiązki, stosunek do religii i kultury kraju pochodzenia rodziców, uczestniczenie w sferze publicznej i emancypacyjne aspiracje. Początkowo muzułmanki były postrzegane jako obce w społeczeństwie brytyjskim – należące do nieznanej kultury i społeczności (Haifaa Jawad, Tansin Benn, Muslim Women in the United Kingdom and Beyond. Experiences and Images). Wyzwaniem dla tego wizerunku okazały się biografie młodych, wykształconych muzułmanek z drugiego pokolenia imigrantów, które aktywnie działają zarówno we własnych wspólnotach, jak i w społeczeństwie brytyjskim. Mówią o sobie jako o członkiniach wspólnoty muzułmańskiej – ummy – oraz obywatelkach Wielkiej Brytanii. Socjolożka Parminder Bhachu podkreśla, że młode imigrantki kształtują „własną, nieustannie zmieniającą się tożsamość w bardzo strategiczny sposób ze względu na jej szersze zastosowanie” (Identities Constructed and Reconstructed. Representation of Asian Women in Britain). Próbują tym samym zmienić stereotyp muzułmanki jako kobiety poddanej woli mężczyzny, pozbawionej sprawczości (agency) i zamkniętej w zaciszu domowym. Obywatelstwo dla muzułmanek urodzonych i wychowanych na Wyspach nie ogranicza się tylko do jego prawnego aspektu, czyli do określenia ich przywilejów i obowiązków. Rozmowy z tym pokoleniem muzułmanek pokazały mi, jak wielowątkowe i zmienne mogą być dla nich znaczenia obywatelskości; by je zrozumieć musiałam je w moich badaniach odnieść do kilku kategorii: płci kulturowej, religii, etniczności, klasy społecznej i wieku. Jaka jest zatem tożsamość obywatelska aktywistek muzułmańskich drugiego pokolenia imigrantów? Opisuję ją poprzez pryzmat ich stosunku do praw obywatelskich: swobody przemieszczania się, wolności słowa i wolności wyznania. Dla brytyjskich muzułmanek dzięki możliwości…