70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Polityczny karnawał demokracji

Na okładce Polityki dialogu widnieje dwóch walczących bokserów. Nie ma w tej scenie szczególnej brutalności. Przypomina ona raczej staroświecką dżentelmeńską rywalizację – ilustrację „sportowej postawy”. Taka jest też przedstawiona przez autora wizja demokracji niekonsensualnej jako wspólnoty krytycznej.

Mniej ma z wojowniczego Schmitta, a więcej z poczciwego Deweya i Habermasa. Koczanowicz stawia na dialog. Zamiast jednak wychwalać rozum, konsens i bezcielesne procedury – afirmuje uczucia, wzajemne zrozumienie oraz codzienne praktyki.

Książka wymaga pewnej cierpliwości, szczególnie gdy autor, z teorii trącących nieco myszką, żmudnie buduje pojęciowy stelaż. Inspirujące w nim jest nawiązanie do koncepcji „karnawalizacji” Michaiła Bachtina. Dla Koczanowicza demokracja to właśnie usankcjonowany karnawał polityki – ustrój oparty na satyrze, poufałości i profanacji. Dzięki karnawałowi, mieszczącemu „wszystkie cechy wolnej, swobodnej komunikacji”, demokracja ucieleśnienia ideę uniwersalnego braterstwa. Finalny projekt kojarzyć się może z agonizmem Chantal Mouffe. Jednak jest on chyba bliższy tym nowszym odmianom demokracji deliberatywnej, które rehabilitują retorykę i emocje w polityce („demokracji dyskursowej” Dryzeka czy teorii „deliberatywnych systemów” Mansbridge i in.).

Wizja demokracji Koczanowicza zostaje jedynie zarysowana. Pozostawia pewien niedosyt i wystawia autora na zarzut politycznej naiwności. Stanowi natomiast ciekawe odczytanie współczesnych dylematów przez pryzmat istotnej tradycji intelektualnej. Koczanowicz przypomina o roli „ducha sportowej rywalizacji” w demokracji – w czasach gdy powszechnie wieści się demokracji kryzys.

_

Leszek Koczanowicz

Polityka dialogu

Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2015, s. 240

 
 

Dołącz do nas!

Prenumeratorzy zyskują więcej.

Zobacz ofertę!

Prenumerata