70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Tag: kultura

Olga Szmidt

Na telewizyjnej kozetce

Pomysł na In Treatment wydaje się prosty, a jednocześnie szalenie wymagający – wobec twórców, aktorów, a przede wszystkim widzów. Składa się właściwie wyłącznie z sesji terapeutycznych kolejnych, powracających co tydzień, pacjentów. Jest to terapia w najbardziej klasycznym sensie.

Piotr Sawczyński

Rewolucja pamięci

Kogoś takiego jak Walter Benjamin niełatwo odczytać na nowo. A jednak Michał Pospiszyl podejmuje wyzwanie i postanawia przedrzeć się przez gąszcz kanonicznych komentarzy.

Mateusz Szczerba

Historycznoliteracka alchemia

Na nieco ponad stu stronach Wykresów, map, drzew Franco Moretti robi niemal wszystko, by swego czytelnika – zwłaszcza zaś czytelnika polskiego, który mógł się dotąd zapoznać z kilkoma zaledwie tłumaczeniami jego prac – wytrącić z oczywistości. I, trzeba przyznać, udaje mu się to wyśmienicie.

Iwona Boruszkowska

Po brzegi

Czy najstarsze zapisy to papirusowe zwoje? Jak wyglądały książki przed erą Gutenberga? Czy papier naprawdę wynaleźli Chińczycy? Jak konserwować pergamin? Co to jest książka środkowoeuropejska (amoxtli)? A jak wyglądają najstarsze alfabety?

Janusz Poniewierski

„Nie wycofuj się”

Nie przypuszczałem, że tak bardzo poruszy mnie jego śmierć. Nie znałem go osobiście i dopiero teraz, po 15 marca br., zacząłem sobie uświadamiać, jak ważny był dla mnie Wojciech Młynarski.

Agnieszka Dziedzic

Cały ten Tyrmand

Marcel Woźniak jako trzeci z kolei podejmuje próbę ujęcia życia Leopolda Tyrmanda w dzieło biograficzne. Co ciekawe – jest to pierwsza w pełni kompleksowa publikacja.

Aldona Kopkiewicz

Niski polot

Czasem zdarzyć się może, że grzebanie po czyimś archiwum skończy się odkryciem skarbu, ale to rzadko. Zdradzę więc od razu, że przeżylibyśmy, nie znając tekstów z Polotu nad niskimi sferami Białoszewskiego. Aczkolwiek wnikliwy czytelnik i z tej lektury wyciągnie jakieś wnioski o kształtowaniu się osobowości twórczej poety.

Krzysztof Wołodźko

Artykuły pomocnicze i propagandowe

Niezła publicystyka zawadza dobrej poezji. Jest trochę jak chroma na jedną nogę, niegłupia, ale niekochana siostra. Tak jawią się teksty Władysława Broniewskiego, opublikowane w tomie Publicystyka.

Marcin Cielecki

Przekroczyć mgłę pamięci

Ma 19 lat, gdy trafia do Auschwitz. Dorosłość to kolejne obozy koncentracyjne. W sumie będzie ich trzy: Auschwitz, Ravensbruck, Neüstadt-Glewe. Przeżyła marsz śmierci oraz eksperymenty paramedyczne. Zofia Posmysz, wtedy numer obozowy 7566, dziś dziennikarka Polskiego Radia, promieniująca życiową energią, autorka kilku książek.

Michał Przeperski

Oswajanie niepewności

Jan-Werner Müller przedstawia książkę ważną, a jednocześnie bardzo niewygodną. Pisząc o ideach politycznych XX w. w Europie, udowadnia, że nowoczesność jest zakorzeniona znacznie płycej, niż chcemy o tym myśleć.

Robert M. Rynkowski

O Bogu konsekwentnie

Książka Mieszka Ciesielskiego O Bogu, który był. Nowa interpretacja Jezusa nauki o Bogu ujmuje logiką wywodu, a przy tym prostotą, co w wypadku pozycji naukowych nie jest regułą.

Wojciech Zalewski

Wiara, czyli poszukiwanie

Piotr Sikora pisze swoje teksty, łącząc komplementarne jego zdaniem perspektywy: teologa i filozofa. Zgodnie z jego intencją Drogi Jednego. Chrześcijaństwo otwarte powinniśmy czytać nie tylko jako wypowiedź publicysty czy świeckiego „duszpasterza”, ale także filozofa, czyli kogoś nieustannie poszukującego mądrości i zapraszającego do (współ)myślenia.

Stanisław Obirek

Apostazja jako dojrzałość

Shusaku Endo został na nowo przypomniany dzięki ekranizacji jego najsłynniejszej powieści Milczenie. Jednak nie o filmie, tylko o książce chcę napisać, która niezależnie od kultury masowej i jej praw broni się osobnym i ważnym głosem na temat poszukiwania istoty religijnego doświadczenia.

Ilona Klimek

Świat bez granic

Wrocławskie Warstwy 40 lat po premierze Zwierzydełek w Wydawnictwie Literackim przypominają tę znakomitą pozycję przygotowaną przez Roberta Stillera – tłumacza i językoznawcę, oraz Daniela Mroza – krakowskiego grafika i rysownika. Staranne edytorskie opracowanie, nietypowy, większy format i gruba oprawa sprawiają, że pożółkła już książeczka z 1977 r., którą teraz można zakupić jedynie w antykwariatach, zyskuje nowe życie w formie, na jaką z całą pewnością zasłużyła.

Marta Syrwid

Ukłucia, odcięcia, złamania, pęknięcia

W Obu obrazy i słowa prowadzą dialog, pozostając wobec siebie równe. Cierpliwie słuchają i wzajemnie się sobie przypatrują, nie konkurują ani nie kłócą się, wykorzystując odmienne symbole opisywanej tu więzi matki z córką.

Maria Karpińska

Serce matki

Jeśli jesteś synem pierworodnym nadopiekuńczej matki, mieszkasz w Paryżu i piszesz po francusku, kochasz, z wzajemnością, swoją matkę najbardziej na świecie – masz duże szanse na zostanie geniuszem. Problemy z drogami oddechowymi, brak ojca i / lub żydowskie pochodzenie nie są niezbędne, ale będą dodatkowym atutem w drodze na intelektualny szczyt.

z Joanną Krakowską rozmawia Arkadiusz Gruszczyński

Moment zawieszenia rozumu

Upodobanie do czerni i bieli sprawia, że historia PRL-u sprowadza się do antykomunistycznej partyzantki, masakry na Wybrzeżu i podziemnej Solidarności. W ten sposób dowiadujemy się, że w PRL-u byliśmy albo w lesie, albo w opozycji, albo w podziemiu. A przecież to złożona i kompletnie niejednoznaczna historia i można ją opowiadać na różne sposoby: przez pryzmat obyczajów, mód albo przedstawień teatralnych.

Andrzej Juchniewicz

Nie(d)oceniony zmysł archiwisty

W swojej najnowszej książce Sławomir Buryła prezentuje zagadnienia związane z Holokaustem, posiłkując się prozą artystycznie niesatysfakcjonującą, zdyskredytowaną i częstokroć zapomnianą.

Marta Duch-Dyngosz

Niereligijny wymiar katolicyzmu

Instytucjonalny Kościół nie stał się czynnikiem wspomagającym procesy demokratyzujące w polskim społeczeństwie. Kościelne elity dokonały w ostatnim czasie, jak twierdzi Stanisław Obirek, abdykacji wobec idei Polaka-katolika.

Janusz Poniewierski

Stary Testament ukryty w Nowym?

Ks. Mariusz Rosik jest biblistą specjalizującym się w badaniu żydowskich korzeni chrześcijaństwa. Mówi o tym wiele jego książek – zarówno naukowych, jak i tych popularyzatorskich.

Marcin Cielecki

Myśleć Szekspirem

Gdy opada kurtyna, bohaterowie komedii greckiej zostają zdemaskowani – publiczność się śmieje, aktorzy płaczą. Bohaterowie komedii chrześcijańskiej uzyskują przebaczenie – wspólnie śmieją się publiczność i aktorzy.

Ilona Klimek

Przemilczenia i poświęcenie

Znany Plastusiowy pamiętnik czy Rogaś z Doliny Roztoki to książki, które mimo że przyniosły ich autorce sukces, stanowiły również jedno ze źródeł jej kompleksów.

Urszula Pieczek

Grzanki razowe zamiast magdalenek

Pociąg linii M to trzecia książka Patti Smith, która trafia do rąk polskich czytelników. Po wprowadzających w świat nowojorskich beatników Poniedziałkowych dzieciach oraz zbiorze miniatur Obłokobujanie otrzymujemy pozycję, którą można uznać za klaser lektur i wspomnień jednej z największych żyjących artystek rockowych.

Kirgiz wsiada do auta

Kirgiz wsiada do auta

Kirgistan to uboga i niewielka kraina, nieznana szerzej polskiemu czytelnikowi – gubi się wśród sąsiednich „stanów”, kojarzy co najwyżej z peryferiami dawnego Związku Radzieckiego.

Aldona Kopkiewicz

Zimna dziewczyna

Niewielu w Polsce wie o tym, że poeta Philip Larkin był prozaikiem – choć może są i tacy, co pamiętają „Literaturę na Świecie” z 1993 r., w której pojawiły się fragmenty jego powieści.

Dominika Kozłowska

Wściekłość i ból

Korzenie nienawiści. Moja prawda o islamie Oriany Fallaci to książka, która została wydana po śmierci autorki. Jest to redakcyjny wybór wywiadów, portretów, reporterskich opowieści, wystąpień, tekstów publicystycznych i esejów tworzonych przez kilka dekad.

Justyna Gawełko

Na ich własnej ziemi

Przewrotny tytuł książki: Na Zachodnim Brzegu bez zmian można powtarzać codziennie. Chociaż znaczna część przytoczonych w publikacji danych pochodzi sprzed kilku lat, możemy być pewni, że liczby po jednej i drugiej stronie rosną, a granica ciągle się przesuwa, uniemożliwiając zastosowanie wypracowanych wcześniej rozwiązań pokojowych.

Katarzyna Pawlicka

W mieście śmierci

Dom, którego nie było Łukasza Krzyżanowskiego ma szansę definitywnie zamknąć usta wszystkim zwolennikom mglistej narracji historycznej, w ramach której uczestnicy pogromów tracą personalia, szczególnie polskie pochodzenie.

Błażej Popławski

Wspomnienia zbrodniarza

Lektura pierwszego wydania zaginionych po procesie norymberskim Dzienników Alfreda Rosenberga daje szansę wglądu w struktury władzy i sieci powiązań elity nazistowskiej. To wstrząsające świadectwo meandrów totalitarnej polityki prowadzonej przez narodowosocjalistyczny reżim

Piotr Napiwodzki

O Kościele jako moralnej wyroczni

Hans Joas jest socjologiem, a gdy socjolog bierze się za rozważania o Kościele, dla wielu wierzących oznacza to z konieczności niebezpieczeństwo redukcji tajemnicy Kościoła i zaprezentowanie zbyt jednostronnego oblicza ludu Bożego. Nie należy jednak żywić tego typu obaw przy lekturze Kirche als Moralagentur?, bo autor najwyraźniej bardzo stara się unikać uproszczeń i łatwych schematów.

Michał Pospiszyl

Iluzjonista Carl Schmitt

W pracy o dyktaturze chodziło o dwa cele: przeprowadzenie drobiazgowej historii tytułowego pojęcia, od rzymskiej republiki przez koncepcje Bodina i Hobbesa po idee dyktatury rewolucyjnej czy proletariackiej, oraz wypracowanie takiej koncepcji państwa i prawa, która będzie zdolna dać odpór tumultom i rewolucjom.

Jacek Błach

Dwa pokoje, jedna walka

Wydawałoby się, że nie ma bardziej różnych osób niż ta dwójka: mainstreamowy światowiec Czapski i pesymista Hering, awangardowy, eksperymentalny, chcący wszystko wywracać na nice. Łączy ich jednak ta sama artystyczna potrzeba, rzecz jasna, niedosiężna: pragnienie prawdy. Brzmi to patetycznie, ale w praktyce sprowadza się do codziennej walki.

Inga Iwasiów

Sok malinowy

Autobiograficzna powieść graficzna Wandy Hagedorn i Jacka Frąsia ma świetny tytuł: Totalnie nie nostalgia. Memuar. W tym podwojonym przeczeniu zawiera się mocne zaznaczenie pozycji, z której będzie się opowiadać. Nie-nostalgia zaprasza wszystkich, którzy wolą „prawdę” o dzieciństwie w PRL-u od słodkich, zamglonych lub podkolorowanych obrazów.

Iwona Boruszkowska

Ziemia, plutopia ludzi

„Wszyscy jesteśmy mieszkańcami plutopii” – tymi słowami Kate Brown kończy swoją książkę o przemilczanej atomowej katastrofie ekologicznej, dając nam do zrozumienia, że jesteśmy obywatelami świata skażonego promieniotwórczym pierwiastkiem, uczestnikami historii naznaczonej przez ukraiński Czarnobyl, amerykański projekt Manhattan, japońską Fukushimę.

z Dianą Lelonek rozmawia Szymon Maliborski

Ćwiczenia z posthumanizmu

Na śmieciorośliny patrzę z dużą czułością, ponieważ to twory, które nie znają takiego pojęcia jak „odpad”, są znacznie bardziej zaradne niż ludzie. Zadaję sobie pytanie: czy z tych mikrośrodowisk możemy zaczerpnąć jakąś lekcję i przenieść ją w świat ludzkiego działania?

Justyn Hunia

Tarantula, czyli Boba Dylana podróż na drugą stronę lustra

Ten szalony tekst należałoby wpisać w długi (kulminujący niestawieniem się na rozdanie Nobla) ciąg wolt i ucieczek Dylana, który jak diabeł święconej wody unika przyszpilenia, przyporządkowania, uwięzienia w zastygłej formule.

Przemysław Chudzik

Stan wojenny przygodą życia

Stan wojenny nie tylko był narodową tragedią, ale też skutecznie izolował Polskę od świata.

Dawid Matuszek

Jesteś zwycięzcą!

Marcin Polak ambitnie deklaruje, że praktycznym celem jego książki jest „wytrącenie czytelnika – i siebie samego – z notorycznej huśtawki między neurotyczną ucieczką przed bezkresem a wywoływaną przezeń egzystencjalną traumą”.

Dominika Kozłowska

Zwykli muzułmanie

Nawet gdyby możliwe było przeprowadzenie poprawnego dowodu na istnienie muzułmanów, których nie można utożsamić z wyznawcami religii przemocy, nie wpłynęłoby to zapewne na poglądy wielu obywateli Europy, którzy islam traktują jako z gruntu sprzeczny z zachodnim światopoglądem.

Katarzyna Kazimierowska

Ból jak członek rodziny

„Wrócił, a ona się dziwi, chociaż spodziewała się go latami, wrócił, jakby nigdy nie ustąpił, jakby nie przeżyła bez niego ani jednego dnia, miesiąca, roku, a przecież od tamtej chwili upłynęło dokładnie dziesięć lat”.

Ilona Klimek

Nieme bohaterki

Na świecie występuje ok. 7 tys. gatunków roślin jadalnych, tymczasem większość ludzi żywi się tylko 20 gatunkami, a wielu Afrykańczyków zmuszonych jest ograniczyć swoją dietę do co najwyżej dwóch: zboża w rodzaju orkiszu i mączystego, mdłego w smaku pochrzynu.

Janusz Poniewierski

Kobietę dzielną któż znajdzie…

Przypadkowi czytelnicy zarzucają czasem niektórym księgom pamiątkowym, że są za grube, zbyt specjalistyczne (i, co za tym idzie, trudne w lekturze) oraz interesujące dla niewielkiego tylko kręgu osób.

Eliza Kącka

Czytać, żeby żyć

Lektura Życia na poczytaniu Grzegorza Jankowicza prowokuje do szperania w księgozbiorze domowym za wykorzystanym w tytule cytatem z Flauberta. Gdzie to dialogowało, z czym? Oczywiście z Moją historią czytania Alberto Manguela.

Małgorzata Szumna

Komplety z tradycji

Gajcy żył 22 lata, Bereś na zrekonstruowanie jego losów i zrozumienie twórczości poświęcił już co najmniej ćwierć wieku.

Artur Madaliński

Daleko od pełni

W Alfabetach Claudio Magris powiada, że wielkimi pisarzami są ci, których kąt widzenia wynosi 360 stopni.

Andrzej Serafin

Kłopot z wiecznością

Uwiera nas wieczność, uwiera sama już tylko możliwość nieśmiertelności. Słowo to dźwięczy pustką, którą od dłuższego czasu próbujemy wypełnić, sprowadzić jego tajemniczy sens do czegoś znanego. „Życie wieczne to nie jest jakieś inne życie – to właśnie to życie, które żyjesz”, powiada Fryderyk Nietzsche. Tropem tym idzie Piotr Augustyniak, redukując nieśmiertelność do… śmiertelności.

Łukasz Garbal

Jak pisać o działaniach SB: lubelski wzór z Sèvres

W tomie Między oporem a lojalnością. Działania SB wobec KUL na przykładzie rozpracowania prof. Jerzego Kłoczowskiego Maciej Sobieraj umiejętnie odróżnia hipotezy od ocen, wskazuje miejsca wątpliwe, kierunki dalszych badań. Potrafi oddzielić swój udział jako świadka od innych źródeł. Zadziwia precyzyjnym stawianiem granic.

Michał Jędrzejek

Zaciekawienie i opór

Książka Marty Soniewickiej mogłaby nosić ten sam tytuł co znana praca Karla Jaspersa Nietzsche. Wprowadzenie do rozumienia jego filozofii. Mamy w niej bowiem do czynienia z ambitną próbą możliwie systematycznego i klarownego wykładu wszystkich głównych pojęć używanych przez niemieckiego myśliciela.

Jakub Muchowski

Czujesz? Coś tu z nami jest

Uczucie obecności niewidocznego Gumbrecht utożsamia z dużymi pokładami nerwowości oraz brutalności, wydawałoby się, stabilnych i spokojnych lat powojennych.

Maria Kobielska

„Czy ci to czegoś nie przypomina?”

Pamięć wielokierunkowa Michaela Rothberga to jedna z najważniejszych w ostatnich latach publikacji z zakresu intensywnie rozwijających się studiów nad pamięcią. Dla badaczek i badaczy to lektura obowiązkowa, zbiór wyrafinowanych analiz i interpretacji, zarazem rekonfigurujący najważniejsze pytania stawiane na tym polu. Co jednak najważniejsze, pytania Rothberga skierowane są do tych, którzy po prostu pamiętają, a więc są użytkownikami i współtwórcami kultury pamięci.

 
 

Zapisz się do newslettera!

Otrzymasz 35% kod rabatowy na dowolny numer miesięcznika oraz informacje o promocjach, wydarzeniach i spotkaniach autorskich

email marketing zapewnia MailPlanner

Newsletter