70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Ostatni świadek

„Nie chcę oceniać, oskarżać i rozdawać cenzurek” – inaczej niż Teresa Torańska w Oni deklaruje Andrzej Romanowski na początku rozmowy z Lucyną Tychową, córką Jakuba Bermana.

Książka jest próbą zbliżenia dwóch osób różnych generacji i rodowodów. Romanowski, niegdyś – jak sam o sobie mówi – antykomunista z nożem w zębach, pochodzący z rodziny AK-owskiej, redaktor Polskiego Słownika Biograficznego, próbuje poznać i zrozumieć opowieść jednego z ostatnich świadków istnienia świata przedwojennych warszawskich Żydów oraz losów pierwszych pokoleń polskich komunistów.

We wspomnieniach urodzonej w 1929 r. Lucyny Tychowej zachowała się wizyta w synagodze na Tłomackiem, mieszkanie dziadków na Nalewkach i niejasna świadomość bycia obywatelem drugiej kategorii. Dyskryminacja rodzi bunt i uwrażliwia na społeczną krzywdę – tym m.in. należy tłumaczyć akces do komunizmu, jaki w okresie międzywojennym zgłaszali polscy Żydzi. Jakub Berman związał się z ruchem komunistycznym w okresie studiów. W czasie okupacji niemieckiej działał na terenie ZSRR. Był jedną z najważniejszych postaci stalinowskiej Polski.

Opowieść – niewątpliwie wzbogacająca wiedzę na temat polskiej kultury – nie próbuje być rozprawą z Wielką Czystką, Polską stalinowską, październikową odwilżą oraz mitem „żydokomuny”, choć wątek żydowski jest tu najważniejszy. Rozmowa Tychowej i Romanowskiego to próba dotknięcia polskich losów w ich niejednoznaczności. Takie podejście w niektórych budzi niezrozumienie albo sprzeciw. Czy umieliśmy rozmawiać bez nienawiści i oceniania siebie nawzajem? – zastanawiają się autorzy na ostatnich stronach. Czy rozmawiać w ogóle można inaczej?

 _

Lucyna Tychowa, Andrzej Romanowski

Tak, jestem córką Jakuba Bermana

Wydawnictwo Universitas, Kraków 2016, s. 229

 

 
 

Zapisz się do newslettera!

Otrzymasz 35% kod rabatowy na dowolny numer miesięcznika oraz informacje o promocjach, wydarzeniach i spotkaniach autorskich

email marketing zapewnia MailPlanner

Newsletter