70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Nie(d)oceniony zmysł archiwisty

W swojej najnowszej książce Sławomir Buryła prezentuje zagadnienia związane z Holokaustem, posiłkując się prozą artystycznie niesatysfakcjonującą, zdyskredytowaną i częstokroć zapomnianą.

Obok autorów uznanych za pierwszoligowych: Różewicza, Borowskiego, Andrzejewskiego, których niefikcjonalne świadectwa mają bezpośredni związek z biografią, wymieniani są pisarze kryminałów retro (Miłoszewski, Świerczek, Białkowski, Wolski) oraz prozaicy próbujący fetyszyzować relację kata i ofiary (jak Nurowska w Listach miłości), indoktrynować religijnie (Żukrowski w tomie Z kraju milczenia) lub manipulować faktami historycznymi (casus Alexsandra Czerskiego).

Ze sporządzonego przez Buryłę kompendium literackich reprezentacji Zagłady wynika nieumiejętność zawiązywania niekonwencjonalnych fabuł, które wraz z autorskim idiomem pozwoliłyby pisarzom na konstruowanie miarodajnych sądów na temat holokaustowej rzeczywistości, odbiegającej od standardowych reguł etycznych. Za wzór stawiani są oczywiście autorzy Kamiennego świata i Czerwonej rękawiczki, jednak badacz, kwestionując estetyczne wybory pisarzy związane z „zakazaną reprezentacją”, wskazuje na dominację popkultury, która dewaluuje doświadczenie Zagłady i uniemożliwia namysł nad „szarą strefą”, sytuacjami granicznymi i niejednoznacznymi etycznie wyborami. W cenie pozostają narcystyczne narracje Sztokfisz (Księżniczka deptaku), Ostachowicza (Noc żywych Żydów) i Drotkiewicz (Paris London Dachau).

Buryła sugeruje wiele tematów niepodjętych, spetryfikowanych i godnych refleksji literaturoznawczej, a więc przemawia z pozycji partnera, a nie mistrza, choć jego erudycja i znajomość holokaustowej schedy budzą podziw.

_

Sławomir Buryła

Wokół Zagłady. Szkice o literaturze Holokaustu

Universitas, Kraków 2016, s. 362

 
 

Zapisz się do newslettera!

Otrzymasz 35% kod rabatowy na dowolny numer miesięcznika oraz informacje o promocjach, wydarzeniach i spotkaniach autorskich

email marketing zapewnia MailPlanner

Newsletter