CHRZEŚCIJANIN IDZIE NA WOJNĘ W następnym numerze: Uniwersytet Latający (3)

   Zakończona niedawno wojna z Irakiem w bardzo wyraźny sposób podzieliła społeczeństwa Europy. Pytania o zasadność takiego rozwiązania, o jawne i ukryte motywy agresji amerykańskiej, czy szerzej, o słuszność jakichkolwiek działań wojennych, zdominowały w ostatnich miesiącach dyskurs społeczny nie tylko w naszym kraju. W tej sytuacji postanowiliśmy powrócić do źródeł i zastanowić się nad tym, jaką postawę wobec wojny powinien przyjąć chrześcijanin. Czy może mieć udział w zabijaniu? Czy pojęcie "wojny sprawiedliwej" da się wywieść z Dobrej Nowiny? Czy zbrojne zaangażowanie w wojnę może być przejawem miłości-caritas?
   Swoimi wątpliwościami dzielą się z czytelnikami respondenci naszej ankiety: Bogdan de Barbaro, Halina Bortnowska, Chantal Millon-Delsol, Józefa Hennelowa, Nikolaus Lobkowicz, Jakub Lubelski, Andrea Riccardi i Zbigniew Stawrowski. W ramach Definicji ks. Grzegorz Ryś przypomina historię świętych wojen chrześcijaństwa. O politycznym i strategicznym besserwisserstwie przywódców religijnych pisze Richard Neuhaus, redaktor naczelny "First Things", z którym polemizuje Karol Tarnowski. Adam Workowski wskazuje na konieczność modyfikacji rozumienia "sprawiedliwej wojny" ze względu na zagrożenia, jakie niesie z sobą terroryzm, natomiast Piotr Dardziński rozpatruje konflikt w Iraku w oparciu o klasyczne, Tomaszowe, pojęcie bellum iustum. O wpływie wojny na podmiotowość ludzką traktuje metafizyczny esej Adama Hernasa.
   Ponadto w numerze refleksja Włodzimierza Zatorskiego OSB nad charakterem prawdy religijnej, kolejna opowieść Piotra Kłodkowskiego oraz rozmowa z Andrzejem Cechnickim o pensjonacie "U Pana Cogito" prowadzonym przez osoby, które przeszły kryzys psychiczny.

4. Od redakcji

DIAGNOZY
5. Tu zaszła zmiana, Dariusz Nowacki

Hierarchia artystyczna oparta na kryterium rynkowego i medialnego powodzenia jest faktem. Muszą się z tym liczyć również ci, którzy taki stan rzeczy kwestionują. Ale nawet jego zwolennicy nie powinni tej hierarchii przyjmować na wiarę.


TEMAT MIESIĄCA

DEFINICJE
10. Dzieje świętych wojen, Ks. Grzegorz Ryś

Wczesnośredniowieczne księgi pokutne "karały" rycerzy za zabicie kogoś w bitwie przynajmniej czterdziestodniową pokutą. I nie była to tylko papierowa konstrukcja prawna. W 1066 roku, po bitwie pod Hastings, cała armia normańska odbywała czterdziestodniową pokutę, mimo że zdobywała Anglię "pod sztandarem" papieża Aleksandra II.


ANKIETA
14. Wobec wojny
Bogdan de Barbaro, Halina Bortnowska, Chantal Millon-Delsol, Józefa Hennelowa, Nikolaus Lobkowicz, Jakub Lubelski, Andrea Riccardi, Zbigniew Stawrowski

Niedawne wydarzenia w Iraku - a zwłaszcza rozbieżne opinie na ich temat formułowane przez Papieża oraz niektórych myślicieli katolickich - skłaniają, by zastanowić się, jaką postawę wobec wojny powinien przyjmować współczesny chrześcijanin. Naszych Autorów poprosiliśmy o odpowiedź na kilka pytań:
1. Czy chrześcijanin może mieć udział w zabijaniu? A jeśli tak, kiedy jest to dozwolone?
2. Czy pojęcie "wojny sprawiedliwej" da się wywieść z Dobrej Nowiny, czy też jest wytworem kultury, która stępiła ewangeliczny radykalizm?
3. Czy zbrojne zaangażowanie w wojnę może być przejawem miłości-caritas? Jeśli nie, to czy istnieją racje, które są nadrzędne wobec nakazu miłości nieprzyjaciół i przykazania "nie zabijaj"?
Redakcja

37. Głosy religii w czasie bitewnym, Richard John Neuhaus, tłum. Andrzej Pawelec

Problemy zaczynają się w momencie, gdy przywódcy religijni przekraczają przypisywane im kompetencje nauczycieli w sprawach teologicznych i moralnych, by zajmować się politycznym besserwisserstwem i zalecać konkretne rozwiązania.

53. Ryzyko niepewności. W odpowiedzi Richardowi Johnowi Neuhausowi, Karol Tarnowski

Neuhaus wydaje się nie dostrzegać różnicy między poprzednią wojną w Zatoce Perskiej a obecną inwazją na Irak, różnicy wyczuwanej, moim zdaniem, przez wyjątkowo licznych spontanicznych oponentów, których trudno bez grubego uproszczenia zaliczyć w poczet tchórzliwych lub zideologizowanych pacyfistów.

57. Ryzyko wojny sprawiedliwej, Adam Workowski

Po 11 września zmienił się sens i charakter współczesnej wojny. Groźba terroryzmu spowodowała, że stajemy przed zasadniczym pytaniem: Czy tradycyjnie rozumiane kryterium sprawiedliwości wojny da się zastosować do wojny, z jaką mamy dziś do czynienia? Czy nie należałoby go zmienić? Decyzja o wojnie z terroryzmem wymaga myślenia w kategoriach ryzyka - nasza wiedza jest zbyt mała, żeby można było uzyskać pewność.

72. Wolna amerykanka?, Piotr Dardziński

Wojna jest rzeczywistością ludzką, a ponieważ jesteśmy grzeszni, niebezpieczeństwo zbrojnych napięć będzie nam bezustannie zagrażać aż do nadejścia Chrystusa, gdyż tylko On ostatecznie uwalnia nas od grzechu.

79. Metafizyczny sens wojny, Adam Hernas

Ten, kto zdołał przetrwać, z trudem powraca do świata społecznych relacji. Musi na powrót stać się własnym "ja", musi odzyskać siebie. Mówi się o nim "ofiara wojny", człowiek okaleczony przez wojnę, dotknięty nihilizmem zabijania. Jego nieszczęście to wiedza o granicach i kruchości porządku społecznego, to doświadczenie totalnego rozpadu świata międzyludzkich stosunków.


98. Inspiracje

TEMATY I REFLEKSJE
99. Refleksje o Kościele i prawdziwości wiary, Włodzimierz Zatorski OSB

Zawierzenie Chrystusowi jest aktem, w którym całym sobą podejmuję prawdę o relacji z Bogiem. Tylko taki akt może stanowić właściwą odpowiedź na problem prawdy religijnej i jednocześnie otworzyć drogę do poznania Boga.


DOSKONAŁY SMAK ORIENTU
113. Gry wojenne, Piotr Kłodkowski

"To chrześcijanin - mógł pomyśleć mieszkaniec Lomboku, patrząc na swojego sąsiada, który od urodzenia mieszkał na tej samej wyspie i mówił tym samym językiem. - A skoro chrześcijanin, to zapewne wróg, który gotów jest zrobić mi krzywdę". "To przecież Jawajczyk - pomyślał zapewne mieszkaniec Irianu Zachodniego, patrząc na swojego sąsiada, którego przodkowie osiedlili się na wyspie dawno temu. - A skoro Jawajczyk, to zapewne wróg, który czyha na moją ziemię".


ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
119. Oglądanie cudzego cierpienia, Joanna Petry Mroczkowska
123. Inny głos Herberta, Rafał Rutkowski
129. Bóg bezsilny, Justyna Busz
136. Święci Cerkwi rosyjskiej, Grzegorz Przebinda
144. Z przymusu obrała najlepszą cząstkę?, Katarzyna Wróblewska

SPOŁECZEŃSTWO NIEOBOJĘTNYCH
151. Otwarte drzwi "U Pana Cogito", Rozmowa z Andrzejem Cechnickim

156. Rekomendacje
160. Summary