POSTMODERNIZM KONTRA RELIGIA NOWOCZESNOŚĆ BEZ BOGA? Co miesiąc zapraszamy do udziału w dyskusji na ważny dla katolika temat. Temat stycznia: "Chrześcijanie i Żydzi - bolesna przeszłość i nadzieja" Zadzwoń do Radia Plus, napisz list do "Gościa Niedzielnego" albo wypowiedz się za pośrednictwem Internetu. Podsumowanie dyskusji znajdziesz w lutowym numerze "Znaku".

Od redakcji

   Przedstawiciele tak popularnego we współczesnej kulturze nurtu umownie zwanego postmodernizmem coraz częściej sięgają po metafory zaczerpnięte z religii. Nawiązują na przykład do tradycji "teologii negatywnej", powołują się na mistyków itp. Pojawia się jednak pytanie, czy prąd myślowy, który w swej istocie jest antymetafizyczny, który kwestionuje realność transcendencji i głosi, że "wielkimi narracjami" (w tym także systemami religijnymi) rządzi jedynie żywioł gry, może być sprzymierzeńcem religii. Tę właśnie kwestię próbują rozstrzygnąć autorzy styczniowego "Znaku".
W stwierdzeniu, że łączenie religii z postmodernizmem przypomina godzenie ognia z wodą, jest sporo racji. Można jednak zapytać, dlaczego próbuje się to czynić. Czy nie wynika to z lęku przed "mocnymi" wartościami religii, które w ciągu historii bywały - jak argumentują postmoderniści - źródłem postaw fundamentalistycznych i stawały się uzasadnieniem dla terroru? Czy postmodernizm nie postuluje po prostu oczyszczenia doświadczenia religijnego z naddatku ludzkich projekcji? A może jednak postmodernistyczne "osłabianie myślenia" i dekonstruowanie doświadczenia religijnego jest kostiumem niewiary w transcendencję i świadectwem zagubienia rozumu?
Jak zobaczymy, odpowiedzi na te pytania mogą brzmieć bardzo rozmaicie. Wydaje się prawdopodobne, że myślenie wewnątrz tradycji judeochrześcijańskiej nie ma wiele wspólnego z postmodernizmem; mimo to - jak mówi ks. Tomasz Węcławski - pod wpływem spotkania z tym ostatnim powinno wyciągnąć naukę "z tego, co nie udało się w historii, która na naszych oczach dobiegła do takiego punktu i stanu".

• 3 Od redakcji
• 4 DIAGNOZY
  Nowy wspaniały McŚwiat albo "Wniebowstąpienie myszki Miki", Bartłomiej Dobroczyński
• 10 POLOWANIE NA IDEE
  Oczekiwanie bez nadziei
  Z Małgorzatą Kowalską, Barbarą Skargą, Karolem Tarnowskim i ks. Tomaszem Węcławskim rozmawia Tadeusz Gadacz
• 25 Pomyśleć niemożliwe. Marion, Derrida i filozofia daru, Michał Paweł Markowski
  Marion i Derrida wyznaczają dziś dwa bieguny możliwej refleksji nad granicami teologii i fenomenologii, a ich spór (jeśli rzeczywiście jest to spór) pokazuje, że dla filozofii nie ma pilniejszego zadania niż myślenie niemożliwego.
• 43 Czy możliwa jest religia postmodernistyczna?, Agnieszka Kołakowska
  Dla postmodernisty religia jest jednym z dwojga: albo czymś, przeciwko czemu postmodernizm z definicji musi walczyć, ponieważ to coś opiera się na pojęciu prawdy i na autorytecie, albo po prostu kolejnym "językiem", jednym głosem w "pluralizmie głosów", który należy traktować jak każdy inny. Wtedy religia, pozbawiona pojęcia prawdy, przestaje być religią.
• 56 Religia jako kres konwersacji, Richard Rorty, tłum. Magdalena Klebs i Marcin Jaranowski
  Czym miałby być typowo religijny argument, jeśli nie argumentem, którego przesłanki są akceptowane przez niektórych ludzi, ponieważ wierzą oni, że wyrażają one wolę Boga? Mogę zaakceptować te same przesłanki z czysto świeckich powodów - na przykład z powodów, które wiążą się z maksymalizacją ludzkiego szczęścia. Czy to czyni mój argument niereligijnym? Z pewnością fakt, że jeden z nas czerpie swoje przesłanki z Kościoła, a drugi z biblioteki, jest - i powinien być - poza zainteresowaniem naszych słuchaczy w sferze publicznej.
• 65 Richard Rorty a wiara religijna, Marcin Jaranowski
  Istnieją wspólnoty, z którymi nie można się zidentyfikować, pozostając jednocześnie konsekwentnym pragmatystą. Z prac Rorty’ego wynika, że poza tą granicą znajdują się wszyscy ludzie religijni, którzy nie traktują swojej wiary w Boga jako bez reszty zawartej w tym, co rozumie Rorty przez sferę prywatną.
• 85 Myśleć religię?. Między upojeniem sensem a sensu utratą, Jan Kiełbasa
  Bez trudu można dostrzec, iż nad myśleniem Derridy, Vattimo i innych ciąży nie tylko gorączkowe pragnienie nadążania za zmieniającymi się wyzwaniami naszej epoki czy aktualne rozczarowanie klasyczną filozofią, ale również lektura Heideggera, który po słynnym antymetafizycznym "zwrocie" traktował metafizykę jako coś, w co najwyżej myślenie "upada", a zatem coś do przekroczenia czy też przezwyciężenia.
• 95 Królewski płaszcz Franza K. (I), Krzysztof Dorosz
• 110 ROZMOWY "ZNAKU"
  Polifoniczny pontyfikat
  O książce George’a Weigela Świadek Nadziei z o. Maciejem Ziębą OP rozmawia Janusz Poniewierski
• 118 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  Nadzieja zamiast wiedzy?, Tadeusz Szubka
• 124 Mutacje dialektyki, Adam Lipszyc
• 132 Hic sunt leones, Jacek Migasiński,
• 137 Nauka i teologia - inspiracje wzajemne, Ks. Krzysztof Kaucha
• 144 Problemy z nauką, Maciej Witek
• 151 "Powiedzcie prawdę", Janusz Poniewierski
• 155 TWÓJ GŁOS W DYSKUSJI
  Czego szukasz we Mszy św?
• 159 Sommaire
• 160 Summary