Od redakcji

   Słowo solidarność stało się ostatnio niemodne. Nadużywane przez kierujących się najczęściej egoistycznymi interesami polityków, budzi dzisiaj uzasadnioną podejrzliwość. Tak naprawdę jednak doświadczenie sprzed dwudziestu lat pozostaje bodaj najważniejszym wkładem Polaków w dziedzictwo dwudziestego wieku, a imperatyw solidarności nie stracił swej mocy. Pora najwyższa, by etycznemu ideałowi solidarności przywrócić jego pierwotny blask.
Zainspirowani przez Tomasza Tabako, który wystąpił z projektem, aby równolegle - na łamach anglojęzycznego periodyku "2B" i "Znaku" - odbyć dyskusje na temat idei solidarności, prezentujemy jej plon. Niestety zabrakło w niej głosu śp. ks. Józefa Tischnera, który nie zdołał rozwinąć swych myśli o "wspólnym niesieniu brzemion" w czasach wolności. Jemu dedykujemy pierwszą część numeru, to do Jego Etyki solidarności odwołują się najczęściej uczestnicy naszej dyskusji.
Jak we współczesnym świecie realizować ideał "gospodarki etycznej"? Jakie związki łączą solidarność z miłością? Jakie są teologiczne fundamenty idei solidarności? Czy polski Sierpień był cudem? A wreszcie - czy lata 1980-1981 były dla uczestników tamtych wydarzeń czasem etycznej przemiany? To tylko niektóre z pytań, na które odpowiadają nasi Autorzy.

• 3 Od redakcji
• 4 Ks. Józef Tischner (1931-2000). Patron dobrej myśli, Zbigniew Stawrowski
• 9 Myślenie według Ewangelii, Józef Tischner odpowiada na pytania Chantal Millon-Delsol
  Chrześcijaństwo wyzwolone z polityki i z konieczności przeciwstawiania się innym religiom może głębiej zrozumieć siebie poprzez pryzmat nadziei, jaką niesie człowiekowi. "Realizm" nadziei religijnej na tym polega, że domaga się niemożliwości. Niech śmierć nie będzie śmiercią... Niech miłość nie będzie jedną chwilą... Niech Bóg nie kryje się za zasłoną...
• 16 DIAGNOZY
  Odczytanie genomu - początek drogi w niewiadome, Andrzej Paszewski
• 21 Fragment o solidarności, Ks. Józef Tischner
• 22 Kilka refleksji na temat solidarności, Charles Taylor, tłum. Andrzej Pawelec
  Solidarność jest w naszych demokratycznych czasach niezbędnym imperatywem; zarazem jednak jest to wezwanie, na które nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć bezwarunkowo. Na tym polega tragizm naszego położenia.
• 35 O solidarności trochę teologicznie, Jacek Salij OP
  Wprawdzie wolno nam tworzyć kręgi solidarności, ale prawdziwa solidarność musi być otwarta na wszystkich ludzi, przynajmniej potencjalnie. Owszem, solidarność dopuszcza sprzeciw, a niekiedy nawet się go domaga, jednak sprzeciw w obronie jakichś wartości lub protest przeciwko jakimś nadużyciom nie może być uwikłany w nienawiść do jakichś ludzi ani w zadawanie krzywdy komukolwiek.
• 51 Solidarność zakorzeniona, Chantal Millon-Delsol, tłum. Dorota Zańko
  Solidarność nie jest tym samym co empatia u zwierząt. Nie chodzi w niej jednak również o to, by całkowicie wyzwolić istoty ludzkie ze stanu nierówności. Pojawia się ona u tego zwierzęcia, które zna swoją ograniczoność: u człowieka. Oznacza, że ludzie są braćmi w tragedii.
• 60 O zapomnianej solidarności, Zbigniew Stawrowski
  Dla aktorów gry politycznej pytanie o wspólnotę ludzi dobrej woli, o solidarność sumień, brzmi śmiesznie. Nie są ważne wiarygodność i zaufanie, lecz to, jakie ktoś reprezentuje interesy, czy jest dzisiaj naszym sojusznikiem czy naszym politycznym wrogiem. W świecie tak rozumianej polityki nie ma miejsca na solidarność - jest jedynie miejsce na jej zinstrumentalizowaną parodię, solidarność jako hasło bojowe przeciwko politycznemu wrogowi.
• 68 Obecność Sierpnia, Dariusz Gawin
  Duch antycznego republikanizmu, który nawiedził Paryż i Filadelfię i współuczestniczył w powstawaniu nowoczesnych narodów politycznych, gościł również w Gdańsku. Z drugiej strony ruch zrodzony w Stoczni Gdańskiej wywalczył dla Polski możliwość budowania liberalnego i demokratycznego państwa oraz wolnorynkowej gospodarki, czyli jedynych prawomocnych dzisiaj form politycznego i społecznego życia zachodnich społeczeństw.
• 83 ANKIETA ZNAKU
  Solidarność - czas przemiany?
  Jacek Bocheński, Wojciech Bonowicz, Marian Falenczyk SAC, Agnieszka Holland, Leszek Aleksander Moczulski, Andrzej Osęka, Hermann Schaller, Jan Józef Szczepański
  Dwudziesta rocznica powstania "Solidarności" jest, jak się zdaje, dobrą okazją do namysłu nad owocami polskiej solidarności - pojmowanej jako kategoria moralna, a nie jedynie nazwa ruchu społecznego. Wiele napisano na temat społeczno-politycznego wymiaru przemian w naszym kraju, ale mało kto poważnie zastanawiał się nad metamorfozami polskich sumień, a przecież - jak pisał w Etyce solidarności ks. Józef Tischner - "najgłębsza solidarność jest solidarnością ludzkich sumień". Dlatego właśnie poprosiliśmy naszych Autorów o odpowiedź na pytanie: czy czas "Solidarności" był dla nich czasem wewnętrznej przemiany? Czy tamto doświadczenie zaważyło na ich życiowych wyborach? Czego nauczyło ich przeżycie międzyludzkiej solidarności? Wydawało nam się również, iż dziś, A.D. 2000, trzeba na nowo zapytać: z kim ma być nasza solidarność i dla kogo? Oraz o to, jakimi ma się ona wyrażać uczynkami i dziełami.
• 101 NIEPEWNOŚĆ OKA
  Magiczne dywany, Małgorzata Kitowska-Łysiak
• 106 RUBRYKA POD RÓŻĄ
  Marcel Proust wychodzi z biblioteki, Małgorzata Łukasiewicz
• 110 ZDARZENIA - KSIĄŻKI - LUDZIE
  • 110 Pojednana różnorodność, Piotr Kostyło
  • 121 Spotkanie w Sychem, Jerzy Wocial
  • 126 Rehabilitacja równości, Aniela Dylus
  • 130 W filozoficznej ciemni, Andrzej Pawelec
  • 138 Z chłopa... Polak, Magdalena Micińska
  • 142 Zło warunkiem objawienia, Jan Cieciuch
  • 148 Śmierć Kardynała, Joanna Petry Mroczkowska
  • 152 Imperium tańczy, Krzysztof Biedrzycki
  • 157 List do redakcji, Piotr Cegielski
  • 157 Z książek nadesłanych
• 159 Sommaire
• 160 Summary