70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Antybiografia „Wiesława”

Władysław Gomułka to jedna z najbardziej fascy­nujących postaci polskiego komunizmu. W 1956 r. cieszył się autentycznym żywiołowym poparciem milionów Polaków, którzy powiązali jego nazwisko z „polską drogą do socjalizmu”.

Karierę polityczną kończył jednak w niesławie, po masakrze robot­ników na Wybrzeżu w grudniu 1970 r. Anita Praż­mowska, brytyjska historyk polskiego pochodzenia, podjęła się przedstawienia jego całościowej bio­grafii – pierwotnie ukazała się ona w zeszłym roku, w języku angielskim.

Jest to pozycja naukowa, choć przygotowana z anglo­saskim sznytem: szeroko prezentowane są tło i epoka, a przypisów jest stosunkowo niewiele. We wstępie autorka podkreśla, że chce spojrzeć na Gomułkę w nowy sposób – w wywiadach prasowych określała to mianem „podejścia humanizującego Gomułkę”. W rzeczywistości jednak książka Prażmowskiej zawodzi zupełnie. Autorka w całości i bez dyskusji przyjmuje ustalenia historyków, którzy pisali o pol­skich komunistach przed 1989 r. Przeprowadzona przez nią kwerenda archiwalna zdumiewa skrom­nością, a liczba książek w ogóle niewykorzystanych wprost zatrważa.

Niestety, podejście Prażmowskiej nie wnosi nic nowego. O tym, że Gomułka potrafił niejednokrotnie przeciwstawić się Sowietom, polscy historycy dosko­nale wiedzą. Miejscami zresztą autorka idzie w swojej „humanizacji” zdecydowanie za daleko, jak np. wtedy gdy ignoruje problem jego odpowiedzialności za krwawą rozprawę z podziemiem niepodległo­ściowym w latach 1944–1948. Sytuacji nie poprawia bardzo niezręczne tłumaczenie książki, które języ­kowo zbliża ją do publikacji historycznych z epoki PRL. Gomułka wciąż czeka na swoja pełną biografię.

_

Anita Prażmowska

Władysław Gomułka

Wydawnictwo RM, Warszawa 2016, s. 296

 
 

Dołącz do nas!

Prenumeratorzy zyskują więcej.

Zobacz ofertę!

Prenumerata