70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Wspólna Grupa Robocza Kościoła Rzymskokatolickiego i Światowej Rady Kościołów

Wspólna Grupa Robocza Watykan-Genewa to niezależne ciało doradcze, którego zadaniem jest prowadzenie i inspirowanie dialogu oraz koordynowanie szerokiej współpracy pomiędzy poszczególnymi grupami Światowej Rady Kościołów a właściwymi im instytucjami w Kościele Rzymskokatolickim. Historia powstania Grupy i jej działań, wpisuje się w istniejący od 100 lat ruch ekumeniczny.

Światowy Ruch Ekumeniczny świętował w 2010 roku swoje stulecie. Okazją do tego była setna rocznica I Światowej Konferencji Misyjnej w Edynburgu (1910), podczas której nie tylko powołano pierwszy organ ekumeniczny (Komitet Kontynuacji Pracy), ale zrozumiano, że działalność ekumeniczna musi być rozwijana. Te starania miały z czasem doprowadzić do utworzenia Światowej Rady Kościołów.

Wprawdzie dążenia ekumeniczne sięgają początków XIX wieku (dzięki czemu powstały organizacje międzywyznaniowe: Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne (1804), Alians Ewangeliczny (1846), Światowa Organizacja Chrześcijańskich Związków Młodych Mężczyzn (YMCA, 1855), Światowa Organizacja Chrześcijańskich Związków Młodych Kobiet (YWCA, 1893) i Światowy Związek Studentów Chrześcijańskich (WSCF, 1895) to jednak Edynburg skonsolidował owe działania i stał się pierwszą konferencją o takim zasięgu i przygotowaną z taką starannością. W konferencji wzięli udział przedstawiciele Kościołów protestanckich i anglikańskich, nieobecne były Kościoły prawosławne oraz Kościół Rzymskokatolicki (KRK). Mimo to myśl ekumeniczna nie była tym dwóm tradycjom obca, ale wymagała jeszcze dookreślenia.

Jedną z pierwszych prób wyrażenia dążeń ekumenicznych na gruncie prawosławnym była encyklika ogłoszona w 1920 roku przez patriarchę ekumenicznego Konstantynopola, która wzywała wszystkie Kościoły na świecie do rezygnacji z nawracania chrześcijan różnych wyznań oraz zachęcała do stworzenia wspólnoty Kościołów. W encyklice podkreślano, że „różnice dogmatyczne nie mogą stanowić przeszkody we wspólnym działaniu. Przyjaźń i wzajemna dobra wola mogą przejawiać się m.in.: w lepszych stosunkach między przedstawicielami różnych Kościołów w świecie, współpracy szkół teologicznych, wymianie czasopism teologiczno-kościelnych, zwoływaniu konferencji ogólnochrześcijańskich, zajmujących się problemami wspólnego zainteresowania, obiektywnym zbadaniu różnic dogmatycznych, wzajemnym szacunku do obyczajów i zwyczajów każdego Kościoła, porozumieniu w sprawie małżeństw mieszanych między członkami różnych wyznań”.

W tym czasie ruch ekumeniczny funkcjonował w trzech nurtach (Praktyczne Chrześcijaństwo Nathana Söderbloma, Wiara i Ustrój Kościoła, Międzynarodowa Rada Misyjna), a starania dążące do ich konsolidacji doprowadziły w 1938 roku do utworzenia Komitetu Tymczasowego Światowej Rady Kościołów, a 10 lat później do powołania Światowej Rady Kościołów (ŚRK) na I Zgromadzeniu Ogólnym w Amsterdamie. Przedstawiciele Kościoła Rzymskokatolickiego nie mogli brać oficjalnie udziału w zgromadzeniu, gdyż dwa miesiące przed jego terminem „Święte Oficjum opublikowało Monitum „Cum compertum”, powołujące się na Kanon 1325 (III) – zabraniający „mieszanych zgromadzeń” bez uprzedniej zgody Stolicy Apostolskiej, oraz na kanony 1258 i 731 (II) – zakazujące „communio in sacris.” Warto jednak zauważyć, że mimo tych ograniczeń spotkanie nie pozostało bez echa na gruncie rzymskokatolickim i doprowadziło między innymi do postawienia pytania czy możliwa jest modlitwa i teologiczna współpraca pomiędzy Kościołem Rzymskokatolickim a innymi Kościołami chrześcijańskimi.

W pierwszym kształcie ŚRK nie stanowiła jeszcze pełnej reprezentacji Kościołów nierzymskokatolickich na świecie, brakowało bowiem przedstawicieli trzeciego nurtu Międzynarodowej Rady Misyjnej, części Kościołów prawosławnych (chociażby Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego) oraz wielu Kościołów z Azji i Afryki. Dzięki odprężeniu politycznemu i dekolonizacji rozszerzenie nastąpiło podczas III Zgromadzenia Ogólnego w New Delhi (1961).

W tym samym czasie stopniowo ulegało zmianie nastawienie Kościoła Rzymskokatolickiego do ruchu ekumenicznego, a stało się to szczególnie dzięki papieżowi Janowi XXIII, który niemal od początku swego pontyfikatu wiele uwagi poświęcał sprawie jedności chrześcijan. To właśnie Jan XXIII zapowiedział zwołanie „soboru ekumenicznego”, którym miał się okazać przełomowy dla działań ekumenicznych Sobór Watykański II (w jego sesjach w latach 1962-1965 uczestniczyli obserwatorzy z ramienia ŚRK). W ramach przygotowań do soboru został utworzony w 1960 r. Sekretariat do Spraw Jedności Chrześcijan (SJCh), dzięki czemu kontakty pomiędzy KRK i ŚRK nabrały nowego wymiaru, ale podstawą do podjęcia oficjalnej współpracy stał się uchwalony w 1964 r. przez Vaticanum II „Dekret o ekumenizmie.”.

Dekret wywołał żywą reakcję wśród członków ŚRK, a bezpośrednią odpowiedzią na niego było zaproszenie do utworzenia Wspólnej Grupy Roboczej, której zadaniem miało być inspirowanie dialogu pomiędzy Światową Radą Kościołów i Kościołem Rzymskokatolickim oraz „wyjaśnianie zasad i praktycznych problemów przyszłej współpracy”.

Wspólną Grupę Roboczą Kościoła Rzymskokatolickiego i Światowej Rady Kościołów powołano do życiu w lutym 1965 roku. Jej powstanie było jednoznacznym sygnałem, że obie strony są gotowe do stałych kontaktów i pogłębiania wspólnoty ekumenicznej. Utworzenie WGR poprzedzono było długimi i czasem trudnymi rozmowami, lecz ostatecznie udało się opracować dokument, w którym ustalono jej kompetencje. „Dokument ten podkreślał, że WGR nie jest upoważniona do podejmowania jakichkolwiek decyzji, lecz może przygotowywać grunt pod decyzje, przekazując odpowiednie propozycje swoim organizmom nadrzędnymi”. W dokumencie wymieniono zagadnienia, którymi WGR mogła się zajmować: współpraca praktyczna w dziedzinie diakonii, w sprawach społecznych i międzynarodowych, studia teologiczne o szczególnym znaczeniu dla stosunków ekumenicznych, dziedziny będące przyczyną napięć między Kościołami (np. małżeństwa mieszane, wolność religijna, prozelityzm), wspólne zagadnienia dotyczące życia i posłannictwa Kościoła (laikat, misja zewnętrzna itd.).

Celem Wspólnej Grupy Roboczej stało się więc prowadzenie i inspirowanie dialogu oraz koordynowanie szerokiej współpracy pomiędzy poszczególnymi grupami Światowej Rady Kościołów a właściwymi instytucjami w Kościele Rzymskokatolickim. Jej zadaniem jest też refleksja nad tym, w jakim kierunku powinny pójść wzajemne kontakty ŚRK i KRK. Warte odnotowania jest, że już w drugim sprawozdaniu WGR z 1967 roku stwierdza się, że istnieje tylko jeden ruch ekumeniczny i obie instytucje partnerskie zobowiązane są mu służyć.

Wspólna Grupa Robocza Kościoła Rzymskokatolickiego i Światowej Rady Kościołów (Grupa Watykan-Genewa) jest niezależnym ciałem doradczym, nie jest częścią Światowej Rady Kościołów, ani nie wchodzi w skład struktur watykańskich. Składa się z przedstawicieli ŚRK i KRK (liczba członków jest zmienna) i podczas każdego Zgromadzenia Ogólnego Światowej Rady Kościołów konstytuuje się na nowo, jej przedstawiciele otrzymują mandat na 7 lat. Pod koniec trwania mandatu grupa przygotowuje raport, który zostaje przedstawiony powołującym ją gremiom. W gronie członków WGR znalazł się w latach 1999-2006 abp Józef Życiński mianowany przez Papieską Radę ds. Popierania Jedności Chrześcijan. W aktualnej grupie pracuje z ramienia Światowej Rady Kościołów teolożka luterańska Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska, która przewodzi również podgrupie ds. młodzieży.

Od początku swojego istnienia Wspólna Grupa Robocza wydała 8 oficjalnych raportów, w których zdała sprawozdanie z prowadzonej działalności. Dodatkowo ukazały się też opracowane przez nią dokumenty dotyczące problemów, które mogą stanowić przeszkodę w rozwoju ruchu ekumenicznego. Powstały m.in. opracowania na temat misji, prozelityzmu, wolności religijnej, wzajemnego uznawania chrztu, małżeństw o różnej przynależności wyznaniowej, interkomunii i ekumenicznego przekładu Biblii.

Przedstawiciele nowo wybranej Wspólnej Grupy Roboczej spotkali się po raz pierwszy w dniach 20-27 stycznia 2008 w Rzymie, by ustalić plan na kolejne lata działania grupy. Podczas pobytu w Rzymie zapoznali się ze strukturami Kościoła Rzymskokatolickiego. Odbyły się spotkania w Papieskiej Radzie ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia, Papieskiej Radzie Iustitia et Pax i Papieskej Radzie do spraw Popierania Jedności Chrześcijan. Członkowie grupy odwiedzili także Sekretariat Stanu Watykanu oraz spotkali się na prywatnej audiencji z papieżem Benedyktem XVI. Podczas spotkania 25 stycznia 2008 roku papież wyraził radość z faktu, że rozpoczyna się nowy etap pracy grupy, a on może gościć jej przedstawicieli. Wskazał na „owocne stosunki ekumeniczne” między Światową Radą Kościołów a Kościołem Rzymskokatolickim, które trwają od Soboru Watykańskiego II. Przypomniał słowa Jana Pawła II, który w encyklice „Ut unum sint” napisał o grupie: „Współpraca ta stanowi żywy wyraz istniejącej już wcześniej wspólnoty między chrześcijanami i posunęła do przodu sprawę dialogu ekumenicznego i zrozumienia” Na zakończenie spotkania zapewnił, że modli się, by Wspólna Grupa Robocza „była w stanie budować na gruncie wykonanej już chwalebnej pracy i coraz bardziej otwierać się na jeszcze większą współpracę, aby modlitwa Pana «aby byli jedno» coraz pełniej urzeczywistniała się w naszych czasach”.

Wspólna Grupa Robocza spotkała się dotąd na czterech sesjach plenarnych. Podczas drugiego spotkania w listopadzie 2008 roku członkowie zapoznali się ze strukturami Światowej Rady Kościołów. Na kolejnych sesjach w Cordobie (2009) i Damaszku (2010) rozpoczęli pracę nad raportem końcowym WGR, który dotyczy zagadnień takich jak: duchowe korzenie ekumenizmu, recepcja, migracje i młodzież. Oficjalny 9. raport Wspólnej Grupy Roboczej zostanie ogłoszony na Zgromadzeniu Ogólnym w 2013 roku.

 

 
 

Dołącz do nas!

Prenumeratorzy zyskują więcej.

Zobacz ofertę!

Prenumerata