W stronę intelektualnej katastrofy

O kryzysie humanistyki mówi się od dawna. Być może jakiś rodzaj pęknięcia czy ułomności wpisany jest w samą jej kondycję. A jednak sytuacja, w jakiej znaleźli się w ostatnich dziesięcioleciach filologowie czy filozofowie, zdaje się bezprecedensowa. Najlepiej widać to w obszarze literaturoznawstwa, które jak w soczewce skupia zasadnicze bolączki trawiące nauki humanistyczne. Okazuje się, że badania nad literaturą cierpią na atrofię sensu. Studiowanie Platona, Szekspira, Prusa czy Miłosza przestało być postrzegane jako zajęcie samo w sobie ważkie i wzbogacające, co zrodziło potrzebę poszukiwania uzasadnienia dla badań literackich poza obszarem samej literatury. Nowe szkoły teoretyczne często szukają swej racji bytu w polityce. Stąd deklaracje o uczestnictwie w zmianie społecznej, o wyzwoleniu od represyjnych dyskursów, o zaangażowaniu w walkę z uciskiem ze względu na rasę, płeć czy klasę, służące zazwyczaj jako listek figowy skrywający brak wiary w moc samej literatury. Przeciwko takim tendencjom występuje w swym wojowniczym artykule John M. Ellis, któremu w sukurs przychodzi Frank Kermode. Do dyskusji nad „bankructwem humanistyki” udało nam się nakłonić wybitnych polskich literaturoznawców, którzy krzyżują z Ellisem szpady, a przy okazji zdradzają, gdzie upatrują nadziei dla humanistyki. Na szczęście okazuje się, że są na ogół dalecy od głoszonej przez Ellisa tezy o zbliżaniu się do intelektualnej katastrofy.

Michał Bardel
redaktor naczelny

W następnym numerze:

CZY KATOLICY PRZEGRYWAJĄ WALKĘ Z CZASEM?

POCZĄTEK STRONY