Bez kresu i nadziei

Na przekór książkom historycznym dla zwykłego człowieka ani Stalingrad, ani El Alamein nie były punktami zwrotnymi II wojny światowej – były nimi dni, w których wojna stawała się naturalnym elementem codzienności. Groza uwikłania tragedii w normalne życie nie zawsze polegała na stawaniu w obliczu dramatycznych wyborów etycznych: szkodę w psychice mogło wyrządzić samo tylko uświadomienie sobie tego, że stan, który po 1 września Polacy chcieli uznawać za tymczasowy, jest trwały. Bo wojna straszna jest wtedy, gdy wydaje się wojną bez kresu.

Nie udało się nam obrazów wojennej codzienności scalić w jedno – jest ich po prostu za dużo. We wrześniowym „Znaku” bliżej przyglądamy się zwłaszcza codzienności hitlerowskiej okupacji w Polsce (Paweł Rodak) oraz niemieckiemu spojrzeniu na tę rzeczywistość (Anna Wolff-Powęska). Polska pamięć o tamtej wojnie jest chyba najlepiej utrwaloną pamięcią zbiorową w świecie – opiniom odbiegającym od utrwalonych schematów trudno zaistnieć w społecznej świadomości. Mimo to próbujemy: o Powstaniu Warszawskim w sposób wyjątkowy pisze w tym numerze jeden z jego uczestników, Stanisław S. Kwiatkowski. Andrzej Wajda w rozmowie z Krzysztofem Biedrzyckim opowiada o poczuciu przerażającej bezradności, jakiej doświadczył jako trzynastoletni świadek wybuchu wojny.

Słowami Karola Toeplitza żegnamy w numerze prof. Leszka Kołakowskiego. Ponadto proponujemy Państwu również wnikliwe spojrzenie na stosunek Benedykta XVI do Żydów i judaizmu pióra ks. Johna T. Pawlikowskiego oraz artykuł Krystyny Czerni o Tłoczni mistycznej Aldony Mickiewicz.

Michał Bardel
redaktor naczelny

W następnym numerze:

HUMANISTYKA NA ROZDROŻU

POCZĄTEK STRONY