70 lat tradycji. Inspirujemy Prowokujemy Dyskutujemy

Zmieni się. W 2014

Pięć lat temu – po tym, jak przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski został wybrany po raz pierwszy abp Józef Michalik – były sekretarz tego gremium bp Tadeusz Pieronek powiedział: „Miało wyjść słońce, ale zamiast niego wyszedł księżyc”. Przyznaję, że kompletnie nie rozumiałem wówczas tej ezopowej wypowiedzi. Jej sens odkryłem teraz, kiedy Episkopat dokonał ponownego wyboru abp. Michalika. Oto bowiem – tak rozumiem dzisiaj ową metaforę – miało nadejść coś nowego („dzień”) i… nie nadeszło. Dalej trwa „stare” („noc”), choć nie zapadły, na szczęście, całkowite ciemności. Mogło być gorzej.

W wyborach z 10 marca 2009 roku jedna rzecz wydaje mi się zdumiewająca: czternastu zgłoszonych kandydatów. Skoro zaś bierne prawo wyborcze miało jedynie 42 biskupów diecezjalnych, to znaczy, że aż co trzeci brany był pod uwagę przez przynajmniej jednego członka stuosobowej Konferencji. To dowodzi, że polski Episkopat przeżywa kryzys przywództwa. Nie ma w tym momencie wyraźnych autorytetów, wokół których skupiałaby się, powiedzmy, połowa biskupów. Charyzmatycznym liderem trudno także nazwać dotychczasowego przewodniczącego, abp. Józefa Michalika, który zresztą tuż przed rozpoczęciem zebrania plenarnego KEP mówił, że „potrzebna jest zmiana”, i że nie zamierza powtórnie kandydować (choć, dyplomatycznie, tego nie wykluczał).

Do drugiej tury weszło, jak wiadomo, sześciu biskupów – tych, na których oddano co najmniej jeden głos (to znaczy, że na ośmiu pozostałych nie głosowali nawet ci, którzy ich zgłosili). Według nieoficjalnych informacji podanych przez KAI byli to: bp Dec (Świdnica), kard. Dziwisz (Kraków), abp Gądecki (Poznań), abp Głódź (Gdańsk), abp Michalik (Przemyśl) i abp Nycz (Warszawa). Ta tura okazała się rozstrzygająca: zwyciężył w niej Józef Michalik, który – według KAI – otrzymał ok. 65 głosów, podczas gdy do zwycięstwa wystarczyło ich „zaledwie” 47.

Co takiego się wydarzyło, że metropolita przemyski wygrał te wybory w takim właśnie stylu? Nie jest chyba do końca słuszne podkreślanie autorytetu, jakim z powodu swoich mocnych poglądów cieszy się on wśród niektórych biskupów. Bo to nie jego autorytet tym razem zwyciężył, ale… szukanie przez członków Episkopatu kompromisu i ich lęk przed zmianami. Biskupi przestraszyli się, moim zdaniem, wyrazistych osobowości – zwłaszcza bliskiego Radiu Maryja abp. Głodzia (jedni), ale i reprezentującego zupełnie inną opcję ideową abp. Nycza (drudzy). A może nawet uwierzyli, że – jeśli wybiorą kogoś innego niż abp Michalik – grożą im ostre, o wiele ostrzejsze niż dotąd, podziały w łonie Episkopatu. Swoją rolę odegrało również, jak podejrzewam, przyzwyczajenie. W tej sytuacji opowiedzieli się za status quo (to stuprocentowa kontynuacja, bo nawet wiceprzewodniczący pozostał ten sam: abp Gądecki). I za przeczekaniem (zgodnie ze statutem KEP następne wybory odbędą się dopiero za pięć lat).

Szkoda tylko, że nie poczeka na nich zmieniający się świat. Trzeba ku niemu wychodzić z orędziem Ewangelii, a nie kryć się przed nim w oblężonej twierdzy Kościoła. (Nawiasem mówiąc: nie przypominam sobie, żeby dotychczasowy przewodniczący zbyt często występował w mediach nie legitymujących się katolickim szyldem. Ba, on szerokim łukiem omijał nawet niektóre media katolickie, na przykład „Tygodnik Powszechny”). Już po wyborach pojawiły się tu i ówdzie komentarze, że wybór biskupów padł na „człowieka modlitwy”. W to nie wątpię. Od przewodniczącego KEP oczekiwałbym jednak, że nie tylko będzie się modlił w zaciszu „swojej izdebki”, ale że wezwie cały Kościół w Polsce do wspólnej modlitwy za porwanego w Pakistanie (a potem zamordowanego niemal na naszych oczach) Piotra Stańczaka, w intencji umierającej Eluany Englaro czy też o mądrość, siły i ducha solidarności w sytuacji obecnego kryzysu.

Niespodzianką jest dla mnie tak dotkliwa porażka kard. Stanisława Dziwisza (jeśli prawdą jest, że kandydował – i nie zastrzegał, iż nie przyjmie funkcji przewodniczącego). Gdyby te wybory odbyły się jesienią 2005 lub wiosną 2006 roku, metropolita krakowski wygrałby je, jak sądzę,  jednogłośnie. Ciekaw jestem zatem, co wpłynęło na taki spadek jego „akcji” w polskim Episkopacie. Jednoznaczna postawa zajęta kiedyś wobec Radia Maryja? Nieumiejętność wyciszenia ks. Isakowicza-Zaleskiego? To, że pozwolił się wmanewrować w ogłoszony przez media podział Kościoła w Polsce na „toruński” i „łagiewnicki”? A może znaczenie miał pewien rodzaj bezradności w zarządzaniu Kościołem (wkrótce miną cztery lata od objęcia przezeń archidiecezji krakowskiej – w tym czasie nie błysnął on, moim zdaniem, jakimś nadzwyczajnym talentem organizacyjnym ani wizją Kościoła)?  Ta ostatnia sugestia wydaje mi się jednak mało prawdopodobna – takiej wizji nie posiada przecież również abp Michalik…

W ostatnich tygodniach najważniejszym – poza wyborami przewodniczącego KEP – wydarzeniem w życiu polskiego Kościoła była, w moim przekonaniu, międzynarodowa konferencja, zorganizowana w Krakowie (4–6 marca) w piątą rocznicę śmierci ks. Stanisława Musiała SJ, a poświęcona perspektywom dialogu katolicko-żydowskiego. Wśród jej uczestników był między innymi rabin David Rosen, przewodniczący Międzynarodowego Komitetu Żydowskiego ds. Kontaktów Międzyreligijnych, z wielką sympatią wspominający papieża Jana Pawła II. W czasie konferencji bardzo ważne i mądre przemówienie wygłosił kard. Dziwisz (można je znaleźć na przykład na stronie archidiecezji krakowskiej i na łamach „TP”). Szczególnie przejmujące wydało mi się ostatnie zdanie tego tekstu, będące dla nas, wszystkich członków Kościoła rzymskokatolickiego: biskupów i księży, i świeckich, zobowiązaniem: „Pragnę zapewnić wszystkich i złożyć przyrzeczenie, że Kościół katolicki w Polsce (…) pragnie uczynić wszystko, co możliwe, aby przybliżać się coraz bardziej do tego nowego horyzontu, którym jest pełny rozkwit naszego niedawno odnalezionego na nowo braterstwa chrześcijan i Żydów” (podkreślenie moje – J.P.).

Ufam, że te słowa nie zaszkodziły Kardynałowi w odbywających się cztery dni później wyborach na stanowisko przewodniczącego KEP…

11 marca 2009

 

 
 

Dołącz do nas!

Prenumeratorzy zyskują więcej.

Zobacz ofertę!

Prenumerata