OD REDAKCJI

Co komu po duszy?

Kategoria duszy stała się kłopotliwa. Oczywiście, nie od dziś i nie od wczoraj – proces powolnego jej usuwania z języka nauki, mowy potocznej, słownika filozofów i teologów trwa już kilka stuleci. Wszystko zdaje się wskazywać, że wkrótce jeśli nie zniknie zupełnie, pozostanie gdzieś na marginesie naszego myślenia jako szacowny i starożytny anachronizm. Mało komu potrzebny i – co gorsza – nie całkiem zrozumiały.

Bo cóż dziś, dla nas, kryje się pod tym słowem? Psychologia woli zagłębiać się w ludzkiej psychice (ile wspólnego, prócz źródłosłowu, ma ona jeszcze z duszą?), neurologia od dawna tłumaczy nasze „duchowe” działania, nie wychodząc poza sferę cielesności (czy więc dusza miałaby być cielesna?), filozofowie powracają do badań nad duchowością człowieka w obrębie tzw. Mind-Body Problem (ale ów „mind” to „umysł” przecież, a nie dusza!). Gdzie nie spojrzeć, szacowna i starożytna psyche coraz mniej znajduje zrozumienia. Nawet współczesna teologia niechętnie sięga do tego pojęcia. Bo czyż człowiek nie rodzi się i nie umiera jako całość? Jeśli owego Arystotelesowsko-Tomaszowego złożenia z duszy i ciała nie należy rozumieć dychotomicznie, jeśli człowiek nie jest duszą wyposażoną w ciało, jeśli nie jest ciałem obdarzonym duchowym pierwiastkiem, ale jednym i drugim zarazem, złączonym – przynajmniej za życia – niepodzielnie, to po cóż mnożyć kategorie wzorem starożytnych myślicieli?

Zapraszam Państwa do przyjrzenia się dyskusji o aktualności kategorii duszy we współczesnym dyskursie filozoficzno-religijnym. Dyskusję tę uzupełnia i wzbogaca blok artykułów poświęconych marzeniom sennym i psychoanalizie. Nic innego bowiem, jak właśnie zdolność do śnienia, do owego „drugiego życia” poza horyzontem naszej cielesności, od początku istnienia człowieka stanowiła argument za istnieniem w nas owego duchowego pierwiastka.

Michał Bardel
redaktor naczelny

POCZĄTEK STRONY