Miesięcznik ZNAK, grudzień 2008: "Prawa człowieka. Zawieszone do odwołania?"

SIW ZNAK

E-MAIL

GRUDZIEŃ 2008, NUMER 643

Lista mailingowa
Jeżeli chcesz otrzymywać aktualne informacje o nowościach w miesięczniku ZNAK i wydarzeniach organizowanych przez SIW Znak wpisz swój e-mail.

TEMAT MIESIĄCA:

Prawa człowieka. Zawieszone do odwołania?

Prawa człowieka na co dzień (fragment)

KATARZYNA MAREK

Za każdym naruszeniem podstawowych praw i wolności stoi człowiek. Bez względu na to, czy trzyma w ręku karabin, długopis czy ma założone ręce, wyrządza innym krzywdę. Wypieranie problematyki praw człowieka z życia codziennego to jeden z najważniejszych problemów dzisiejszego świata.

Nie znamy i nie szanujemy praw człowieka. Zakładamy, że problem zaczyna się w strefie krwawych konfliktów zbrojnych i cedujemy walkę o poszanowanie podstawowych praw i wolności na błękitne hełmy lub organizacje pozarządowe. Żyjemy spokojnie i nieświadomie. Nie zastanawia nas, czy w rozwiniętych, stabilnych, bogacących się krajach mogą być łamane fundamentalne prawa człowieka.

W obszarach konfliktów etnicznych i zbrojnych naruszanie praw człowieka jest na porządku dziennym, jednak bardzo wiele zachowań gwałcących postanowienia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka występuje w spokojniejszych rejonach, nawet w krajach wysoko rozwiniętych. Względnie stabilna sytuacja polityczna sprawia, że zapominamy zupełnie o tej tematyce. Wydaje się, że te problemy nas nie dotyczą. W bezpiecznym świecie znajomość Deklaracji jest mocno zakurzona. Jednak nawet tam, gdzie nie toczą się konflikty, albo tam, gdzie w ich sąsiedztwie udało się przywrócić względnie normalny tryb życia, dochodzi do wielu naruszeń. Często jednak są one utożsamiane ze zwykłymi przestępstwami – kontekst praw człowieka jest konsekwentnie wypierany.

Właśnie ze względu na owo wypieranie w całym świecie prowadzone są liczne projekty mające na celu uświadomienie studentom, że prawa człowieka łamane są codziennie. Nauczyciel akademicki z Izraela przeprowadził projekt aktywnego uczenia studentów o prawach podstawowych, odpowiedzialności i sprawiedliwości. W obrębie kilkunastu kilometrów od siedziby uniwersytetu studenci mieli zidentyfikować formy naruszania praw człowieka i opracować plan pomocy. Nikt nie spodziewał się, że znajdą aż tyle przykładów.

Jako pierwszy przykład łamania praw człowieka studenci wskazali pozostawienie starszej, niedołężnej emigrantki bez jakiejkolwiek pomocy. Kobieta przebywała w Izraelu jako nielegalna emigrantka, nie miała prawa do emerytury, chociaż ciężko pracowała całe życie, nie miała też prawa do opieki medycznej ani społecznej. Była Żydówką i w czasie wojny przebywała w obozie koncentracyjnym. Nigdy jednak nie zalegalizowała swojego pobytu w Izraelu. Chora, samotna, mieszkała w ruinie, która w każdej chwili groziła zawaleniem. Nie miała bliskich ani przyjaciół, nawet sąsiadów. Zdana na siebie powoli dogorywała. Wsparcie tej jednej osoby nie wymagało heroicznego wysiłku. Studentom udało się jej pomóc. Jednak prawdziwym wyzwaniem było sporządzenie projektu zmiany legislacji, tak by osoby w podobnej sytuacji miały dostęp do elementarnych form pomocy.

Więcej na łamach grudniowego „Znaku”

Zamów numer

KATARZYNA MAREK, absolwentka prawa, w latach 2005–2008 związana z Uniwersytecką Poradnią Prawną UJ.