Dla mnie bardzo ciekawym artystą w tym kontekście jest Guillaume Apollinaire. Wspaniały poeta, którego zaliczam do swojego prywatnego panteonu. Jak wiemy, brał udział w I wojnie światowej. Został poważnie ranny, poddano go zabiegowi trepanacji czaszki. Istnieją nawet obrazy przedstawiające go z bandażem na głowie. Tymczasem umiera nie na froncie, lecz na grypę „hiszpankę”, której epidemia kosztowała Europę znacznie więcej ofiar niż I wojna światowa. Umiera 9 listopada 1918 roku w swoim mieszkaniu przy bulwarze Saint-Germain. Na dole wiwatowały tłumy, a on odchodził. Ale co do samego wojennego doświadczenia, to nie zapisuje się ono w jego poezji w sposób traumatyczny. Apollinaire pozostawił po sobie sporo wojennych wierszy, są one jednak pisane tak, jakby wojna była dla niego ogromnym fajerwerkiem. Obrazy w tych wierszach odwołują się do sztucznych ogni, do święta 14 lipca, panuje w nich atmosfera karnawału. To bardzo znamienne, gdyż poza tym Guillaume Apollinaire nie był poetą przesadnego optymizmu. W jego wierszach jest sporo cierpienia; są wiersze wyrażające miłosną klęskę. W wierszach wojennych przeważa natomiast radość. Trudno wytłumaczyć ten fenomen. Osobiście wydaje mi się, że pokazuje on Apollinaire’a jako wielkiego poetę nowoczesności, dla którego wojna była czymś zupełnie nieoczekiwanym. Jego największy napisany przed 1914 rokiem wiersz Strefa jest wielkim fetowaniem nowości. Religię konfrontuje się w nim z techniką. Chrystus staje się lotnikiem, a tradycję chrześcijańską zestawia się z afrykańskimi fetyszami, które w tym czasie odkrywał dla siebie także Picasso. Jest to hymn ku czci nowoczesności.