W pracach anglosaskich politologów często pojawia się metafora ruchów i przeobrażeń tektonicznych, rodem z geologii, jednak w naukach społecznych oznaczająca diametralne zmiany na arenie wewnętrznej bądź międzynarodowej. Metafora pojemna, sugerująca zarówno skalę zachodzących przemian, jak i ich „podskórny”, nierzadko głęboko ukryty charakter. Ale ruchy tektoniczne to również potężne trzęsienia ziemi, trudne do ukrycia, bo dające o sobie znać z siłą odczuwalną przez całe kontynenty. W takich chyba kategoriach należy rozpatrywać sierpniową wojnę na Kaukazie, która – poza wszystkimi widocznymi już i jeszcze niedostrzegalnymi skutkami – doprowadziła do najostrzejszej od upadku komunizmu polaryzacji między Moskwą a Zachodem. Geneza tego konfl iktu, nie do końca jasna (przynajmniej w dostępnej nam sferze publicznej), z pewnością miała swój wymiar lokalny: do zderzenia Gruzji z separatystycznymi dążeniami południowej Osetii i Abchazji (a przejściowo również Adżarii) doszło w okresie rozpadu ZSRR we wczesnych latach 90. Przy wsparciu Rosji (która roztaczała nad separatystami swoisty parasol ochronny, ofi - cjalnie pełniąc rolę rozjemcy) zbuntowane regiony praktycznie uzyskały autonomię, choć raz po raz dochodziło w nich i wokół nich do potyczek między zwaśnionymi stronami. Abchazowie i Osetyńczycy destabilizowali sytuację Gruzji, która – jako formalnie uznane państwo – uporczywie podkreślała zasadę swej integralności terytorialnej, zaś Moskwa zdawała się wykorzystywać te kłopoty we własnych rozgrywkach z centralnymi władzami w Tbilisi, a także w większej grze z innymi państwami wyłonionymi z ZSRR oraz z Zachodem.

Więcej na łamach październikowego „Znaku”

Zamów numer

TADEUSZ JAGODZIŃSKI, dziennikarz, b. pracownik Sekcji Polskiej BBC, absolwent London School of Economics and Political Science.

POCZĄTEK STRONY