To cesarz określał, co jest dobre, a co złe, w mistyczny sposób kształtując człowieczeństwo w każdym ze swych poddanych. My, na Zachodzie, przyjmujemy zgodnie z tradycją biblijną, że dusza jest tchnieniem Bożym i dlatego zakładamy jej nieśmiertelność. Stąd też wywodzimy przyrodzoną godność człowieka. Z punktu widzenia tradycji chińskiej nie wszyscy ludzie mają ludzką duszę. Każda istota – dziecko, szczeniak czy świniak – rodzi się z taką samą „duszą biologiczną”, zwaną tam po. Niektórzy ludzie rozwijają się i z czasem formują w sobie ponadto duszę racjonalną i moralną – hun. Dusza biologiczna znika wraz z rozkładem ciała po śmierci. Natomiast ta moralna może przetrwać przez wiele pokoleń pod warunkiem, że będzie żywiona i pozostanie pod opieką potomków. Tylko potomków – obcy nie mogą jej „karmić”. Dlatego właśnie w Chinach tak ważne były rody: dusza istniała tylko, jeśli żyli potomkowie danej osoby. Te „dusze moralne” mogły mieć jeszcze różne „wymiary” – od niewielkich do „gigantów”, o ogromnych mocach, stających się mędrcami czy nawet bóstwami. Bycie prawdziwym człowiekiem stanowiło więc dla Chińczyka pewne zadanie. W pełnym tego słowa znaczeniu można się było nim stać na skutek oddziaływania cesarza – jego pouczeń moralnych, kultury, którą upowszechniał, jego mistycznego oddziaływania – oraz samodoskonalenia.

Więcej na łamach wakacyjnego „Znaku”

Zamów numer

KRZYSZTOF GAWLIKOWSKI, dr hab., prof. SWPS, założyciel Centrum Azji i Pacyfi ku w ISP PAN, red. nacz. pisma „Azja-Pacyfik”.

POCZĄTEK STRONY