Od redakcji

Co łączy postaci rodem z obcych sobie zgoła kultur i rejonów naszego świata: Szamila Basajewa i kambodżańskiego króla Sihanouka? Zapewne sensacyjne życiorysy, uwikłanie w ponure zbrodnie ludobójstwa, walki o władzę. Ale także coś więcej: szerokie tło historii dwudziestowiecznych totalitaryzmów, bez którego nie sposób zrozumieć paradoksalnych wzlotów i upadków w karierach naszych bohaterów. Nie sposób wreszcie zrozumieć współczesności, która coraz boleśniej zadaje kłam pobożnym życzeniom o "końcu historii".

Zawartości numeru nie staraliśmy się podporządkowywać ogólnej tezie. Chodziło nam raczej o opowiedzenie kilku historii ku namysłowi i ku przestrodze. Historii ludzi, którzy bardziej lub mniej dobrowolnie znaleźli się w potrzasku dziejów, a ich życie wcześniej lub później wymknęło im się spod kontroli. O dwudziestowiecznym podglebiu totalitaryzmu opowiada w definicjach Arkadiusz Stempin, splątane losy Szamila Basajewa rekonstruuje Wojciech Jagielski, dzieje króla Sihanouka śledzi Piotr Kłodkowski, owianą legendą postać Borysa Sawinkowa przypomina Andrzej Stanisław Kowalczyk. Literackim kontrapunktem dla całości jest opowiadanie Janiny Katz, która pokazuje uwodzicielską siłę ideologii totalitarnych i mechanizm sentymentalizacji pamięci o nich.

Z wielką przyjemnością publikujemy ponadto odważny wykład Tomáša Halíka o "nieznanym Bogu Europy" oraz teksty dedykowane tegorocznym laureatom nagrody im. ks. Józefa Tischnera - ojcu Wacławowi Hryniewiczowi oraz księdzu Manfredowi Deselaersowi (o Mirosławie Grabowskiej napiszemy wkrótce).

POCZĄTEK STRONY